Iþýk Teoman
Midilli’de 400 Yýllýk Osmanlý Mirasý Yeniden Hayat Buldu
Geçtiðimiz günlerde kaleme aldýðým bir yazýda, Ayvalýk’ta Rumlardan kalan kültürel mirasýn nasýl korunduðundan söz etmiþtim. Tarihi kiliselerin bir kýsmý camiye dönüþtürülerek ibadete açýlmýþ, bir kýsmý ise müze olarak yaþatýlmýþ durumda. Böylece geçmiþin izleri yok edilmeden, yeni kuþaklara aktarýlabiliyor.
Ayvalýk, Türk ve Rum toplumlarýnýn yüzyýllar boyunca birlikte yaþadýðý, mübadeleyle birlikte büyük bir kültürel dönüþüm geçiren özel bir coðrafya. Bu dönüþümün en somut örnekleri de mübadele sonrasýnda camiye çevrilerek korunan tarihi kiliseler.
Saatli Camii (Ayios Yannis Kilisesi), Çýnarlý Camii (Ayios Yorgis Kilisesi), Hayrettin Paþa Camii (Kato Panaya Kilisesi) ve Cunda’daki Yeni Camii, geçmiþten günümüze ulaþan bu önemli yapýlarýn baþýnda geliyor. Bugün bu eserler yalnýzca ibadethane deðil; Ayvalýk’ýn çok kültürlü tarihinin, mimari zenginliðinin ve ortak mirasýnýn yaþayan tanýklarý olarak varlýklarýný sürdürüyor.
Bu örnekleri hatýrlatmamýn nedeni, geçtiðimiz günlerde Midilli’den gelen sevindirici bir haber.
Yunanistan’ýn Midilli (Lesvos) Adasý’nda yaklaþýk 400 yýllýk geçmiþe sahip tarihi Osmanlý camisi, kapsamlý restorasyon çalýþmalarýnýn ardýndan yeniden ziyarete açýldý. Uzun yýllardýr “Valide Camii” olarak bilinen yapýnýn gerçek adýnýn yapýlan bilimsel araþtýrmalar sonucunda “Balizade Hasan Bey Camii” olduðu ortaya çýktý. Açýlýþ törenine Yunanistan Kültür Bakaný Lina Mendoni de katýldý.
Midilli’nin Epano Skala Mahallesi’nde bulunan tarihi eser, Avrupa Birliði Kurtarma Fonu kapsamýnda yaklaþýk 1,8 milyon avroluk bütçeyle restore edildi. Bu çalýþma, son yýllarda adada gerçekleþtirilen en önemli kültürel miras projelerinden biri olarak gösteriliyor.
Restorasyon sýrasýnda incelenen tarihi kitabe, yapýnýn yýllardýr kullanýlan isminin gerçeði yansýtmadýðýný ortaya koydu. Yetkililer, “Balizade Hasan Bey Camii” adýnýn tespit edilmesinin yalnýzca bir isim düzeltmesi deðil, ayný zamanda Osmanlý dönemine ait mirasýn doðru þekilde belgelenmesi açýsýndan da önemli olduðunu vurguladý.
Yaklaþýk 400 Yýllýk Tarih
Midilli Eski Eserler Müdürlüðü’nün verdiði bilgilere göre caminin ilk inþasý 17. yüzyýlýn baþlarýna, yaklaþýk 1620 yýlýna dayanýyor. Yapý, 1867’de meydana gelen büyük depremde aðýr hasar gördü ve daha sonra yeniden inþa edilerek 1889 yýlýnda bugünkü görünümüne kavuþtu.
Kesme taþ mimarisi, taþ döþeli avlusu, kýrma çatýsý ve zarif detaylarýyla Balizade Hasan Bey Camii, Midilli’de günümüze ulaþabilen en önemli Osmanlý eserlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Minare Eski Görkemine Kavuþtu
Restorasyon kapsamýnda yapýnýn temelleri güçlendirildi, statik takviyeler yapýldý, taþ iþçiliði korundu ve çatý ile revak bölümleri yenilendi.
Çalýþmalarýn en dikkat çekici bölümü ise 17,5 metre yüksekliðindeki tarihi minarenin tamamen restore edilmesi oldu. Böylece minare, yýllar sonra Midilli’nin tarihi siluetindeki yerini yeniden aldý.
Kültürel Miras Olarak Yaþatýlacak
Yunanistan Kültür Bakanlýðý, yapýnýn ibadete açýlmayacaðýný, müze ve kültürel etkinlik alaný olarak kullanýlacaðýný açýkladý. Bundan böyle camide düzenlenecek sergi ve etkinliklerle Midilli’nin çok kültürlü geçmiþi ve Osmanlý dönemine ait mirasý ziyaretçilere tanýtýlacak.
Tarihi yapý, Salý günleri dýþýnda haftanýn diðer günlerinde 08.30-15.30 saatleri arasýnda ziyaret edilebilecek.
Bu noktada Ayvalýk Ticaret Odasý Baþkaný Ali Uçar ve yönetim kurulu üyelerini de ayrýca kutlamak gerekiyor.
2022 yýlýnda Midilli Ticaret Odasý heyetini Ayvalýk’ta aðýrlayan Ayvalýk Ticaret Odasý yönetimi, konuklarýna Ayvalýk’ýn tarihi dokusunu, korunan kültürel mirasýný ve devam eden restorasyon çalýþmalarýný anlatan bir sunum yaptý. Ardýndan da son derece net bir mesaj verdi:
“Biz burada ortak tarihimizin izlerine gözümüz gibi bakýyoruz. Midilli’ye geçtiðimizde de ecdadýmýzdan kalan Osmanlý ve Türk eserlerini ayný hassasiyetle korunmuþ ve ziyarete açýk görmek istiyoruz.”
Bu yaklaþýmýn ardýndan gelen bilgiler umut vericiydi.
Ada genelinde ortak tarihimize ait yaklaþýk 350 Osmanlý ve Türk eseri tespit edilerek kayýt altýna alýnmýþ durumda. Bu eserlerin bir bölümünün restorasyonu tamamlanýrken, diðerleri için çalýþmalar sürüyor. Yapýlan envanter çalýþmalarý ise kitaplar ve yayýnlarla kalýcý hale getiriliyor.
Çünkü ticaret yalnýzca mal alýp satmak deðildir. Ticaret, ayný zamanda Ege’nin iki yakasýnda ortak tarihi, kültürü ve dostluðu geleceðe taþýyacak köprüler kurabilmektir.
Bu nedenle ecdat mirasýna sahip çýkan, tarihi eserlerin korunmasý için emek veren Midilli’deki kurumlara, yetkililere ve tüm dostlarýmýza teþekkür etmek gerekiyor. Tarihe sahip çýkmak, aslýnda geleceðe sahip çýkmaktýr.
Yunanistan Kültür Bakaný Lina Mendoni
Valide Camii'nin restorasyonu SYRIZA döneminde deðil, 2014 yýlýnda Samaras-Venizelos hükümeti döneminde baþlatýldý. Proje daha sonra atýl kaldý ve 2022 yýlýnda Kiryakos Miçotakis hükümeti tarafýndan Kurtarma Fonu desteðiyle yeniden hayata geçirildi. Hükümetimiz kültürü sürdürülebilir kalkýnma ve toplumsal uyumun temel unsurlarýndan biri olarak görüyor. Osmanlý dönemi eserlerini de Yunanistan korumakla yükümlü. Ve kültürel mirasýn ayrýlmaz bir parçasý. Yunanistan, Osmanlý dönemi anýtlarýnýn korunmasý ve restorasyonu için 60 milyon avronun üzerinde kaynak ayýrdý. Yunanistan kültüre saygý duymayý öðretir, tüm tarihi dönemlere ait eserlerin korunmasý devletin sorumluluðunda.
Iþýk Teoman
isikteoman@gmail.com
Geçtiðimiz günlerde kaleme aldýðým bir yazýda, Ayvalýk’ta Rumlardan kalan kültürel mirasýn nasýl korunduðundan söz etmiþtim. Tarihi kiliselerin bir kýsmý camiye dönüþtürülerek ibadete açýlmýþ, bir kýsmý ise müze olarak yaþatýlmýþ durumda. Böylece geçmiþin izleri yok edilmeden, yeni kuþaklara aktarýlabiliyor.
Ayvalýk, Türk ve Rum toplumlarýnýn yüzyýllar boyunca birlikte yaþadýðý, mübadeleyle birlikte büyük bir kültürel dönüþüm geçiren özel bir coðrafya. Bu dönüþümün en somut örnekleri de mübadele sonrasýnda camiye çevrilerek korunan tarihi kiliseler.
Saatli Camii (Ayios Yannis Kilisesi), Çýnarlý Camii (Ayios Yorgis Kilisesi), Hayrettin Paþa Camii (Kato Panaya Kilisesi) ve Cunda’daki Yeni Camii, geçmiþten günümüze ulaþan bu önemli yapýlarýn baþýnda geliyor. Bugün bu eserler yalnýzca ibadethane deðil; Ayvalýk’ýn çok kültürlü tarihinin, mimari zenginliðinin ve ortak mirasýnýn yaþayan tanýklarý olarak varlýklarýný sürdürüyor.
Bu örnekleri hatýrlatmamýn nedeni, geçtiðimiz günlerde Midilli’den gelen sevindirici bir haber.
Yunanistan’ýn Midilli (Lesvos) Adasý’nda yaklaþýk 400 yýllýk geçmiþe sahip tarihi Osmanlý camisi, kapsamlý restorasyon çalýþmalarýnýn ardýndan yeniden ziyarete açýldý. Uzun yýllardýr “Valide Camii” olarak bilinen yapýnýn gerçek adýnýn yapýlan bilimsel araþtýrmalar sonucunda “Balizade Hasan Bey Camii” olduðu ortaya çýktý. Açýlýþ törenine Yunanistan Kültür Bakaný Lina Mendoni de katýldý.
Midilli’nin Epano Skala Mahallesi’nde bulunan tarihi eser, Avrupa Birliði Kurtarma Fonu kapsamýnda yaklaþýk 1,8 milyon avroluk bütçeyle restore edildi. Bu çalýþma, son yýllarda adada gerçekleþtirilen en önemli kültürel miras projelerinden biri olarak gösteriliyor.
Restorasyon sýrasýnda incelenen tarihi kitabe, yapýnýn yýllardýr kullanýlan isminin gerçeði yansýtmadýðýný ortaya koydu. Yetkililer, “Balizade Hasan Bey Camii” adýnýn tespit edilmesinin yalnýzca bir isim düzeltmesi deðil, ayný zamanda Osmanlý dönemine ait mirasýn doðru þekilde belgelenmesi açýsýndan da önemli olduðunu vurguladý.
Yaklaþýk 400 Yýllýk Tarih
Midilli Eski Eserler Müdürlüðü’nün verdiði bilgilere göre caminin ilk inþasý 17. yüzyýlýn baþlarýna, yaklaþýk 1620 yýlýna dayanýyor. Yapý, 1867’de meydana gelen büyük depremde aðýr hasar gördü ve daha sonra yeniden inþa edilerek 1889 yýlýnda bugünkü görünümüne kavuþtu.
Kesme taþ mimarisi, taþ döþeli avlusu, kýrma çatýsý ve zarif detaylarýyla Balizade Hasan Bey Camii, Midilli’de günümüze ulaþabilen en önemli Osmanlý eserlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Minare Eski Görkemine Kavuþtu
Restorasyon kapsamýnda yapýnýn temelleri güçlendirildi, statik takviyeler yapýldý, taþ iþçiliði korundu ve çatý ile revak bölümleri yenilendi.
Çalýþmalarýn en dikkat çekici bölümü ise 17,5 metre yüksekliðindeki tarihi minarenin tamamen restore edilmesi oldu. Böylece minare, yýllar sonra Midilli’nin tarihi siluetindeki yerini yeniden aldý.
Kültürel Miras Olarak Yaþatýlacak
Yunanistan Kültür Bakanlýðý, yapýnýn ibadete açýlmayacaðýný, müze ve kültürel etkinlik alaný olarak kullanýlacaðýný açýkladý. Bundan böyle camide düzenlenecek sergi ve etkinliklerle Midilli’nin çok kültürlü geçmiþi ve Osmanlý dönemine ait mirasý ziyaretçilere tanýtýlacak.
Tarihi yapý, Salý günleri dýþýnda haftanýn diðer günlerinde 08.30-15.30 saatleri arasýnda ziyaret edilebilecek.
Bu noktada Ayvalýk Ticaret Odasý Baþkaný Ali Uçar ve yönetim kurulu üyelerini de ayrýca kutlamak gerekiyor.
2022 yýlýnda Midilli Ticaret Odasý heyetini Ayvalýk’ta aðýrlayan Ayvalýk Ticaret Odasý yönetimi, konuklarýna Ayvalýk’ýn tarihi dokusunu, korunan kültürel mirasýný ve devam eden restorasyon çalýþmalarýný anlatan bir sunum yaptý. Ardýndan da son derece net bir mesaj verdi:
“Biz burada ortak tarihimizin izlerine gözümüz gibi bakýyoruz. Midilli’ye geçtiðimizde de ecdadýmýzdan kalan Osmanlý ve Türk eserlerini ayný hassasiyetle korunmuþ ve ziyarete açýk görmek istiyoruz.”
Bu yaklaþýmýn ardýndan gelen bilgiler umut vericiydi.
Ada genelinde ortak tarihimize ait yaklaþýk 350 Osmanlý ve Türk eseri tespit edilerek kayýt altýna alýnmýþ durumda. Bu eserlerin bir bölümünün restorasyonu tamamlanýrken, diðerleri için çalýþmalar sürüyor. Yapýlan envanter çalýþmalarý ise kitaplar ve yayýnlarla kalýcý hale getiriliyor.
Çünkü ticaret yalnýzca mal alýp satmak deðildir. Ticaret, ayný zamanda Ege’nin iki yakasýnda ortak tarihi, kültürü ve dostluðu geleceðe taþýyacak köprüler kurabilmektir.
Bu nedenle ecdat mirasýna sahip çýkan, tarihi eserlerin korunmasý için emek veren Midilli’deki kurumlara, yetkililere ve tüm dostlarýmýza teþekkür etmek gerekiyor. Tarihe sahip çýkmak, aslýnda geleceðe sahip çýkmaktýr.
Yunanistan Kültür Bakaný Lina Mendoni
Valide Camii'nin restorasyonu SYRIZA döneminde deðil, 2014 yýlýnda Samaras-Venizelos hükümeti döneminde baþlatýldý. Proje daha sonra atýl kaldý ve 2022 yýlýnda Kiryakos Miçotakis hükümeti tarafýndan Kurtarma Fonu desteðiyle yeniden hayata geçirildi. Hükümetimiz kültürü sürdürülebilir kalkýnma ve toplumsal uyumun temel unsurlarýndan biri olarak görüyor. Osmanlý dönemi eserlerini de Yunanistan korumakla yükümlü. Ve kültürel mirasýn ayrýlmaz bir parçasý. Yunanistan, Osmanlý dönemi anýtlarýnýn korunmasý ve restorasyonu için 60 milyon avronun üzerinde kaynak ayýrdý. Yunanistan kültüre saygý duymayý öðretir, tüm tarihi dönemlere ait eserlerin korunmasý devletin sorumluluðunda.
Iþýk Teoman
isikteoman@gmail.com
"Iþýk Teoman" bütün yazýlarý için týklayýn...