FOÇA TURÝZMÝNDE BÝTMEYEN SANCILAR / Sebahattin Karaca
Sebahattin Karaca

Sebahattin Karaca

FOÇA TURÝZMÝNDE BÝTMEYEN SANCILAR



Bozulmaktan, yýpranmaktan ve dejenere olmaktan az da olsa kendini koruyabilmiþ güzel Foça’ya, son zamanlarda Norveç’ten 10-15 kiþilik gruplarýn gelmesi ve birer ikiþer hafta kalmasý sevindiricidir. Ancak 90’larda olduðu gibi, Foça’nýn cadde ve sokaklarýnýn baþta Ýskandinav ülkelerinden olmak üzere, Avrupa’nýn diðer memleketlerinden gelen turistlerle kaynadýðý yýllara da, hasretliðimiz devam etmektedir. O yýllarda baþta Gulliver Reiser, Aurinko Matkat gibi tur operatörleri her hafta turist dolu iki uçaðý hava limanýna indiriyordu. Kýsa süren transferin ardýndan Foça’ya getiriyordu. Özellikle Gulliver Reiser’in getirdiði turistlerin büyük bir bölümü kültür turizmi kapsamýnda Foça’ya geliyorlardý. Türk insanýnýn gelenek görenekleri, alýþkanlýklarý, yaþama biçimleri, Türk mutfaðý gibi konularla ilgileniyorlardý.

Ýlçemize gelen turistler otelleri dolduruyor, restaurantlarda harcýyor, çeþitli mekanlarda eðleniyor, alýþveriþ yapýyor ve bu sayede Foça kent ekonomisi, canlýlýk yaþýyordu. Kent merkezindeki hareketlilik, kapanan tatil köyü kadar Foça’ya “katmadeðer” saðlýyor, kent içinde ise kalite yaratýyordu. Bunun yaný sýra Foça turizminin bel kemiðini oluþturuyor, ayný zamanda da sosyal ve kültürel geliþimine katký koyuyordu. O yýllarda biz, Foça’da farklý ülkelerden gelen turistlerin sayesinde keyifli ve mutlu yaþýyorduk. Oysa 60’lý yýllarýn ortalarýnda, Foça ile birlikte Turizm Pilot Bölgesi seçilmiþ baþta Akçay olmak üzere, Kuzey Ege’de pek çok kent yaþadýklarý olumsuzluklardan dolayý turizmde havlu attý. Kendi içine dönen bu kentlerin bazýlarý, önce imar yönünden ikinci konutlarýn istilasýna uðradý; sonra doðal güzelliklerinin yaný sýra sahip olduklarý ve kenti kent yapan diðer önemli deðerlerini koruyamadý. Turizm alanlarýný amacýna yönelik kullanamadý. Dengeler turizm lehine bozuldu. Ýlk turisti çeken “kent kimliði” de kayýp olunca, “Turizm Pilot Bölgesi” olmaktan çýkartýldýlar. Turizmde ömürleri kýsa sürdü. Kuzey Ege bölgesi bu olumsuzluklarý yaþarken, ayný yýllarda Antalya Bölgesi’nin tamamý “Turizm Alaný” ilan edilince, Kuzey Ege için umutlar iyice söndü.


Foça, aradaki fark

Foça’da ise durum biraz daha farklýydý.

1974 Kýbrýs Barýþ Harekatý’nýn ardýndan, 1975 yýlýnda kurulan Ege Ordu Komutanlýðý’na baðlý olarak, Foça’da birlikler konuþlandýrýldý. Bunun yaný sýra, Aliaða ve çevresi de baþta rafineri, gemi söküm ve demir çelik üretimi olmak üzere Aðýr Sanayi Bölgesi ilan edilince, 1977 yýlýnda, Foça ve civarý da “Turizm Pilot Bölgesi” olmaktan çýkarýldý. Ancak Foça, sahip olduðu kendi dinamikleri, doðal güzellikleri ve kýsmen de bozulmamýþlýðý sayesinde, turizmde varlýðýný ve iddiasýný 2000’li yýllarýn baþlarýna kadar sürdürdü. Bu tarihlerde Foça’dan tur operatörlerinin çekilmesi sonucunda, Foça turizminde gerileme dönemi baþladý. Ardýndan Tatil Köyü de (Club Med) talihsiz bir þekilde kapandý. Ard arda yaþanan bu geliþmeler, Foça’nýn uluslararasý turizmde alt segmente düþmesini kaçýnýlmaz kýldý. Foça’da bu ve benzer olumsuzluklara karþýn ise, seçilmiþlerin ya da atanmýþ olan yetkililerin ortaya koyduklarý çabalar, giriþimler, gayretler, daha sonra ”alýn yazýsýna” dönüþecek kötü gidiþatý engelleyemedi.

Ýþin aslýna bakýlýrsa

Ýþin aslý elbette bununla da sýnýrlý deðildi. Mesela Foça’da, bu uðurda fazla bir þey yapmaya gerek duymayan, sadece Tatil Köyü’nün varlýðýyla yetinen yöneticiler oldu. Halbuki Foça için milat olan tatil köyünün yapýlýþýndan hemen sonra, “turizmi teþvik için” onlarca adým atýlabilirdi. Hiçbir þeyin yapýlmadýðýný söylemek haksýzlýk olur. Elbette yapýldý. Ama yapýlanlar devede kulak misali “Foça’da büyük turizm ataðý” için yeterli gelmedi. Oysa konut yapýmý için nasýl da ön ayak olunmuþtu. Tatil köyünün giriþ kapýsýndan, Çan Dede’nin tepelerine kadar her yer konut için imara açýldý. Bu baðlamda kentimiz %300 büyürken, planda turizme ayrýlan alanlarýn maalesef % 5 kadar bile olmamasý, büyük talihsizliktir. Elbette konuta da ihtiyaç vardý. Evlenen gençler konut bulmakta zorlanýyordu, yapýlmalýydý. Ancak bunu yaparken;

1- Turizmi de teþvik için en azýndan 30 -40 yýllýk ihtiyacý giderecek kadar turizm alanlarý bu plana yerleþtirilmeliydi.

2- 70’lerde yapýmýna baþlanarak 1980 sonunda devreye giren imar planý vardý. Bu planda Yeþil Tepe’nin Kuzey’inden Tatil köyünün giriþine kadar uzanan sahil kýyýsýndaki koylarýn tamamý turizm alanýydý. Foça turizmi için çok önemli olan bu koylarýn yarýdan çok fazlasý ikinci konutlarýn pençesinden korunmalýydý.

Hele hele 1. Mersinaki, bunun en güzel örneðini temsil eder. Sýrasý gelmiþken söyleyeyim; þayet sit alaný ilan edilmeseydi, büyük bir ihtimalle Yeþiltepe ve devamýndaki yarým adanýn (Ýngiliz Burnu) tamamý muhtemelen konutlarla dolmuþ ve belki de Ýncir Adasý da nasibini almýþ olacaktý.

Bunun yaný sýra turizm için baþkaca olumsuz þeyler de yok deðil. Mesela, Foça mimarisinin zenginliðini temsil eden taþ evlerin, büyük bir bölümünün yýkýmý ve tescilden düþürülmesi turizm açýsýndan yanlýþ olmuþtur. Yanlýþýn daha da büyüðü bunun Belediyenin teþvikiyle yapýlmýþ olmasýdýr. Ardýndan yýkýlan taþ evlerin yerine bahçesiyle birlikte büyüyen arsaya apartman daireleri dikilmesi kentin tarihine ve turizmine verilmiþ en aðýr zarardýr. Aradan epey bir zaman geçtikten sonra iþin farkýna varýlmýþ ve hemen geriye rucu edilmiþtir. Þimdilerde ise tarihi deðeri olan ve onarýlan her bir taþ evin kapýsýna, Belediye þilt asýyor ve teþekkür ediyor. O dönemlerde yaþanmýþlýklara bakýldýðýnda “Turizmde Baþarýya Giden Yolun açýlmasý” için bazý yöneticilerin konu ile ilgili olarak hiç de yanýp tutuþmadýðý görülür.


1. Mersinaki

Kýsýr Döngü Ýçinde Havanda Su Dövmek!

Kent yaþamý ve ayný zamanda turizm için de önemli olan parlak yatýrýmlar, 90’lý yýllarda geldi. Belediyenin teþvikiyle yapýlan 350 yataklý 4 yýldýzlý bir otel ile kanalizasyon ve arýtma Foça’ya deðer kattý ama yeterli olmadý. Bunun dýþýnda park, bahçe, meydan, sahil bandý, çarþý içi ve Karakum Plajý gibi yerler düzenlendi. Ancak bunlardan bazýlarý, turistik olmayan kentler için de yapýlmasý gereken, kent insanýnýn yaþama standartlarýný arttýran yatýrýmlardý. Oysa turistik bir ilçede turizmin teþvik edilmesi, geliþtirilmesi, kalýcýlýðýnýn saðlanmasý çok önemlidir. Bu iþi Turizm Bakanlýðý, Bakanlar Kurulu ya da ilgili Belediye Baþkanlýðý yapar. Turizmin Foça’ya has geliþimini teþvik için, imar planýnýn yapýlamamasýnýn bedelini, Foça uluslararasý turizmde bir segment aþaðý düþerek ödemiþtir. Turizm sadece Ýmar planlarýyla teþvik edilmez. Onun yaný sýra aslýna ve amacýna uygun olarak mesela Su ve Dalýþ Turizmi, Tarih ve Kültür Turizmi, Ýnanç ve Spor Turizmi ve hatta bazý dönemlerde Av Turizminin bile teþviki yapýlmalýydý. Ama olmadý olamadý. Turizm haftalarýnda ya da bu uðurda yapýlmýþ oturumlarda konuþulanlar ise sadece dilek ve temennilerde kalmýþtýr.

Bu baðlamda “Foça’da Turizminin Geliþmesi için” ilgililerin yeteri kadar destek verdiðini, çaba gösterdiðini; uzun vadeli ve hedefi belli olan kalýcý planlar yaptýðýný görmek en baþta turizm sektör temsilcilerinin ve çalýþanlarýnýn en büyük beklentisidir. Biz, Foça’da faaliyet gösteren turizmciler olarak, 30 yýldýr süregelen Koruma Amaçlý Ýmar Planý’nýn bir an önce bitmesini ve gerçekten içinde de turizmi teþvik eden “Plan Dip Notlarýn” olmasýný caný yürekten görmek istiyoruz. Aksi taktirde Foça’da turizmin aðýr aksak da olsa sürdürülmesi iþi, özel teþebbüsün gayretine, vizyonuna, cesaretine yeteneðine ve yatýrým gücüne kalmýþtýr.

Olup Biten Her Þeye Raðmen Foça, Gizli Bir Çekim Gücüne Hala Sahiptir.

Her zaman, her yerde söyledim durdum. Yorulmadan usanmadan yýllarca da yazdým. Bozulmuþ, çarpýk geliþmiþ ve kendisine rakip olan diðer bazý turistik ilçelere göre Foça, sahip olduðu sayýsýz deðerleri ile hep avantajlý durumdaydý. Bugün de hala öyle. Kitap sayfalarýný dolduran üç bin yýllýk tarih Foça’nýn dýþýnda kaç tane turistik ilçede var? Küçükdeniz’in güzelliði, Büyükdeniz’in rahatlýðý ve verdiði huzur hiçbir yerde yok. Bunlarý unutmamak, korumak, kollamak ve buralarý daha iyi deðerlendirmek lazým. Bu manada özellikle Küçükdeniz’de konuklarýmýzýn daha rahat dolaþýmý için acilen eylem planý gerekmektedir. Var olan Zabýta Yönetmeliði ile hanutculuða hiçbir iþ dalýnda asla izin verilmemelidir. Ayný çerçevede görsel ve gürültü kirliliðine müsamaha edilmemelidir.

Mitolojide deniz kýzý, tayfa, bal mumu hikayesi ile adý geçen Siren Kayalýklarý’ný baþka nerede görmek mümkün? Ziyaretçileri, bu hususta bilgilendirmek ve hatta görmelerini saðlamak için, ilgili Þehircilik ve Çevre Müdürlüðü ile birlikte “Sit Kurallarýna Uygun” turlar düzenlemek Foça turizmine çeþitlilik kazandýrýr, fayda saðlar. Sur Duvarlarý, Beþ Kapýlar, Kale Ýçi, Osmanlý Mezarý, Pers mezarý, Arkaik Heredot Duvarý’ný iyi bir tanýtýmla, yönlendirme ile yeniden öne çýkarmak ve temizliðini saðlamak gerek. Çevresi düzenlenmiþ, biraz da onarýlmýþ Su Kemerleri “devir daim” yapan su ile buluþturulup, yaþanýlýr hale getirildiðinde, mahalleye çok büyük deðer katar. Çifte Kayalar’dan ve Yel Deðirmenleri’nden, muhteþem Foça manzarasýný seyir için düzenleme yapmak kaçýnýlmazdýr. Ortaçað’da 1307 yýlýnda kurulmuþ, þap madeni ile meþhur olmuþ, tüm Avrupa’da adýndan söz ettirmiþ Yenifoça Merkezi (Foglia Nuova) ve tarihi ayný dönemlere kadar uzanan Kozbeyli, Foça turizmi için ayrý ayrý önem arz etmektedir. Bütün bu deðerlerimizi daha kýsa sürede daha çok gün ýþýðýna çýkartmak þüphesiz Foça turizmine yeniden ivme kazandýrýr.

Hal böyle olduðunda Foça kendisine, Dünya Turizm Arenasý’nda her daim yer bulur. Yeter ki birinci ve ikinci dereceden yetkililer ve görevliler ile özel sektör temsilcileri bir araya gelsinler. Her yönden Foça’da turizmin geliþmesinin önünü açsýnlar. Daha da önemlisi kalýcýlýðýný saðlamak üzere el ele, omuz omuza yürek yüreðe versinler. Ardýndan uzun vadeli planlar yapmaya ve uygulamaya muktedir olsunlar.


Siren Kayalarý


Büyükdeniz havadan


Foça Surlar


Foça Yeldeðirmeni


Foça hava görüntüsü


Küçükdeniz 2019


Karakum


Foça Tatil Köyü


Çapkýnoðlu Evi Kozbeyli


Su Kemerleri


Yenifoça


Onarýlan taþ ev


Karaçam Kahvaltý aný


Karacam yemek


Þakirin Kahvesi


Taþ eve verilen þilt


Sebahattin Karaca

sebahattinkaraca35@hotmail.com
www.sebahattinkaraca.com



1 Aralýk 2019 Pazar / 2512 okunma



"Sebahattin Karaca" bütün yazýlarý için týklayýn...