Sebahattin Karaca
TURÝZMÝN TAZE GELÝNÝ..
1970 yýlýnýn Nisan ayýydý. Okulumuzun aldýðý karar ve yarattýðý imkân dahilinde, bazý öðrenci kardeþlerimle birlikte, bir yýl süre ile staj yapmak üzere yurt dýþýna gönderildik. Wiesbaden’de hepimize verilen “genel ara eðitimden” sonra kuþ cücüðü gibi þirketin 36 oteline daðýldýk. Ben ve Beypazarlý sýnýf arkadaþým Fevzi Tiftik Winterberg’e gönderildik. Bizim Uludað’a benzeyen ve 1936 yýlýnda Kýþ Olimpiyat Sporlarý’nýn da yapýldýðý Almanya’nýn Winterberg garýnda trenden indiðimizde yerdeki kar, bir metreden fazlaydý. Bu kadar fazla karý ilk defa gördüðümden epey þaþýrmýþtým. Adýný kasabadan alan Hotel Winterberg’de stajýmdan dolayý kesintisiz bir yýl çalýþacak ve mesleðimi geliþtirecektim. Aslýnda yurtdýþýnda staj imkanýnýn ne önemli bir fýrsat olduðunu, yýllar sonra daha iyi anladým. Genelde servis bölümünde çalýþýyor olsam da, ara sýra resepsiyonda da görevlendirildiðim oluyordu. Bir gün resepsiyonda çalýþtýðým sýrada, müþteriye yazýlan faturalarýn altýna KDV (MWST) ve Konaklama Vergisi (TAX) yazýldýðýný görgüm. Her ikisi de o yýllarda bizde yoktu. Okulda da öðrenmemiþtik. TAX denilen konaklama vergisinin ise Türkiye’de adý bile geçmiyordu. Olmayan bir þeyi nasýl öðrenecektik. KDV 80’li yýllarda Turgut Özal’la birlikte hayatýmýza girdi. KDV’li düzen üzerine kurulan maliye sistemi artýk deðiþmez hatta hayatýmýzdan bir daha çýkmaz. KDV oranlarý duruma göre bazen inse, bazen çýksa da, bundan böyle KDV’li düzenin hiçbir zaman deðiþmeyeceði artýk kesinleþmiþ gibi görünüyor.
Neyse, zaten bizde 30 yýldýr yaþadýðýmýz KDV’li düzene çoktan alýþtýk gittik. KDV’nin iyi - kötü nasýl toplandýðý, nerelere nasýl harcandýðý hakkýnda hepimiz az çok bir þeyler biliyoruz. Ancak hayatýmýza yeni giren ve bir þekilde yediden yetmiþe kadar hepimizi ilgilendiren “Turizmdeki Taze Gelinimiz” (konaklama vergisi) hakkýnda pek çoðumuz fazla bir þey bilmiyoruz.
Bilmemek Ayýp Deðil Öðrenmemek Ayýptýr..
Ne demiþler “bilmemek ayýp deðil öðrenmemek ayýptýr”. Yukarýda bahsettiðim gibi konaklama vergisi (TAX) “Þehir Vergisi” aslýnda 70-80 yýldýr Amerika’da ve bazý Avrupa ülkelerinde var. Her ülkede alýnan vergiler, oran bakýmýndan deðiþkenlik arz etse de amaç bakýmýndan aynýdýr. Her konaklama fiþinin veya faturasýnýn altýnda “konaklama vergisi” (TAX) ya da “Þehir Vergisi” diye bir bölüm vardýr. Bu bölümde toplanan paralarýn tamamý, konaklama tesisinin bulunduðu yerleþim biriminin Belediyesine gider. Belediye de bu fasýlda toplanan paralarla, beldeye gelen konuklarýn daha rahat, daha huzurlu ve daha iyi tatil yapmalarýný saðlamak amacýyla, beldesinin eksiklerini, noksanlarýný giderir veya yeniler. Bu çark öyle düzgün döner ki, turizm beldeleri, bölgeleri veya merkezleri turistin þikayetini bir yandan sýfýra indirmek amacýyla çalýþmalar yaparken, diðer yandan da en azýndan konuk memnuniyetini saðlamak amacý ile gerekli alt yapý giderlerini bu fasýlda toplanan paralarla karþýlar. Hani ne derler ya! “Ödediðin vergiler sana yol su elektrik olarak geri döner” diye. Bende þahsen bu söyleme (býktýran elektrik zamlarýna raðmen) yürekten katýlýyorum. Bu yasa ile turistik þehirlerin belediyeleri rahatlar. En azýndan merkezi idareye el açmaz, avuç açmaz, yalvar yakar olmaz. Yardým için vekillere giden yolda bazý kravatlýlarý devreye sokma gereðini hissetmez. Böylece kendi ayaklarý üstünde dururlar. Ancak! Þayet bizde de böyle olsaydý, bu fasýlda toplanan paralar amacýna uygun harcanýr mýydý, harcanmaz mýydý? Onu bilemem! O konuda sizin de bir kararýnýz ya da bir kanaatiniz muhakkak vardýr.
Gelelim hayatýmýza giren konaklama vergisinin halihazýr durumuna.
Konaklama Vergisi de Nedir, Nasýl Çýktý, Nasýl toplanacak, Nerelerde Harcanacak?
Geçen yýl TBMM’sinde, bu konuda yapýlan oturumlarýn tamamý birbirinden gergin ve hararetli geçti. Hükümet tarafý dayattý da dayattý ve “konaklama vergi gelirlerinin” merkezi bütçeye girmesini ýsrarla savundu. Buna karþýlýk muhalefet, “Dereyi tersine akýtmaya çalýþýyorsunuz. Tüm Dünya’da konaklama vergileri yerel yönetimlere verilir ki, yaz aylarýnda artan nüfusla birlikte þehirde ortaya çýkan problemlere çare bulsunlar. Yerel yönetimler bölgelerine yatýrým yapsýnlar. Ekonomilerine katký saðlasýnlar. Siz ise konaklama vergisini merkeze taþýmak istiyorsunuz. Merkezden yönetmek istiyorsunuz. Böyle bir vergi, ileride günübirlik tesislerden, lunaparklardan, hatta AVM’lerden bile benzer vergilerin alýnmasýnýn yolunu açar” tezini savunmalarýna karþýn, yapýlan oylamada çoðunluðun kabulü ile meclisten geçti ve hemen de yürürlüðe girdi. Böylece her yýl giderek artacak ve milyar dolara yakýn bir gelir saðlanmýþ olacak. Bu parayý ise, yine özel kanunla kurulan, baþkanlýðýný da Turizm Bakanýnýn yapacaðý “Turizm Ajansý” en baþta, Türkiye’nin tanýtýmý olmak üzere, ülkenin turizm ihtiyaçlarýnda kullanacak.
Diyelim ki, Covid-19 belasý aþýldýktan sonra, Turizm Ajansý’nýn yapacaðý daha etkili tanýtým çalýþmalarý ile ülkemize daha fazla turist geldi. Peki onlara hizmeti kim verecek?
- Elbette yerel yönetimler verecek.
- Peki þu an da bile yerel yönetimlerin halihazýrda gelenlere, bütünsel hizmet vermeye imkanlarý yetmezken, artacak olan turist sayýsýna paralel olarak artacak hizmet talebini, beklentisini hangi imkanla ve nasýl karþýlayacaklar? Ya da baþka bir soru da, yapýlacak olasý tanýtýmla, artacak olan turist sayýsýnýn eksik veya yetersiz olan yerel yönetim hizmetleriyle, müþteri memnuniyetini nasýl temin edecekler.
Bu sorularýn doðru cevaplarý bulunmadýðý müddetçe, turizmdeki yaþanan sancýlar, sorunlar, problemler büyüyerek devam edecektir.
Kanýmca Turizmin Taze Gelini olan “Konaklama Vergimiz” (Þehir Vergimiz) her ne kadar yanlýþ düðün evine gitse de, umarým sonucu ülkemiz için hayýrlý olur.
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
www.sebahattinkaraca.com
1970 yýlýnýn Nisan ayýydý. Okulumuzun aldýðý karar ve yarattýðý imkân dahilinde, bazý öðrenci kardeþlerimle birlikte, bir yýl süre ile staj yapmak üzere yurt dýþýna gönderildik. Wiesbaden’de hepimize verilen “genel ara eðitimden” sonra kuþ cücüðü gibi þirketin 36 oteline daðýldýk. Ben ve Beypazarlý sýnýf arkadaþým Fevzi Tiftik Winterberg’e gönderildik. Bizim Uludað’a benzeyen ve 1936 yýlýnda Kýþ Olimpiyat Sporlarý’nýn da yapýldýðý Almanya’nýn Winterberg garýnda trenden indiðimizde yerdeki kar, bir metreden fazlaydý. Bu kadar fazla karý ilk defa gördüðümden epey þaþýrmýþtým. Adýný kasabadan alan Hotel Winterberg’de stajýmdan dolayý kesintisiz bir yýl çalýþacak ve mesleðimi geliþtirecektim. Aslýnda yurtdýþýnda staj imkanýnýn ne önemli bir fýrsat olduðunu, yýllar sonra daha iyi anladým. Genelde servis bölümünde çalýþýyor olsam da, ara sýra resepsiyonda da görevlendirildiðim oluyordu. Bir gün resepsiyonda çalýþtýðým sýrada, müþteriye yazýlan faturalarýn altýna KDV (MWST) ve Konaklama Vergisi (TAX) yazýldýðýný görgüm. Her ikisi de o yýllarda bizde yoktu. Okulda da öðrenmemiþtik. TAX denilen konaklama vergisinin ise Türkiye’de adý bile geçmiyordu. Olmayan bir þeyi nasýl öðrenecektik. KDV 80’li yýllarda Turgut Özal’la birlikte hayatýmýza girdi. KDV’li düzen üzerine kurulan maliye sistemi artýk deðiþmez hatta hayatýmýzdan bir daha çýkmaz. KDV oranlarý duruma göre bazen inse, bazen çýksa da, bundan böyle KDV’li düzenin hiçbir zaman deðiþmeyeceði artýk kesinleþmiþ gibi görünüyor.
Neyse, zaten bizde 30 yýldýr yaþadýðýmýz KDV’li düzene çoktan alýþtýk gittik. KDV’nin iyi - kötü nasýl toplandýðý, nerelere nasýl harcandýðý hakkýnda hepimiz az çok bir þeyler biliyoruz. Ancak hayatýmýza yeni giren ve bir þekilde yediden yetmiþe kadar hepimizi ilgilendiren “Turizmdeki Taze Gelinimiz” (konaklama vergisi) hakkýnda pek çoðumuz fazla bir þey bilmiyoruz.
Bilmemek Ayýp Deðil Öðrenmemek Ayýptýr..
Ne demiþler “bilmemek ayýp deðil öðrenmemek ayýptýr”. Yukarýda bahsettiðim gibi konaklama vergisi (TAX) “Þehir Vergisi” aslýnda 70-80 yýldýr Amerika’da ve bazý Avrupa ülkelerinde var. Her ülkede alýnan vergiler, oran bakýmýndan deðiþkenlik arz etse de amaç bakýmýndan aynýdýr. Her konaklama fiþinin veya faturasýnýn altýnda “konaklama vergisi” (TAX) ya da “Þehir Vergisi” diye bir bölüm vardýr. Bu bölümde toplanan paralarýn tamamý, konaklama tesisinin bulunduðu yerleþim biriminin Belediyesine gider. Belediye de bu fasýlda toplanan paralarla, beldeye gelen konuklarýn daha rahat, daha huzurlu ve daha iyi tatil yapmalarýný saðlamak amacýyla, beldesinin eksiklerini, noksanlarýný giderir veya yeniler. Bu çark öyle düzgün döner ki, turizm beldeleri, bölgeleri veya merkezleri turistin þikayetini bir yandan sýfýra indirmek amacýyla çalýþmalar yaparken, diðer yandan da en azýndan konuk memnuniyetini saðlamak amacý ile gerekli alt yapý giderlerini bu fasýlda toplanan paralarla karþýlar. Hani ne derler ya! “Ödediðin vergiler sana yol su elektrik olarak geri döner” diye. Bende þahsen bu söyleme (býktýran elektrik zamlarýna raðmen) yürekten katýlýyorum. Bu yasa ile turistik þehirlerin belediyeleri rahatlar. En azýndan merkezi idareye el açmaz, avuç açmaz, yalvar yakar olmaz. Yardým için vekillere giden yolda bazý kravatlýlarý devreye sokma gereðini hissetmez. Böylece kendi ayaklarý üstünde dururlar. Ancak! Þayet bizde de böyle olsaydý, bu fasýlda toplanan paralar amacýna uygun harcanýr mýydý, harcanmaz mýydý? Onu bilemem! O konuda sizin de bir kararýnýz ya da bir kanaatiniz muhakkak vardýr.
Gelelim hayatýmýza giren konaklama vergisinin halihazýr durumuna.
Konaklama Vergisi de Nedir, Nasýl Çýktý, Nasýl toplanacak, Nerelerde Harcanacak?
Geçen yýl TBMM’sinde, bu konuda yapýlan oturumlarýn tamamý birbirinden gergin ve hararetli geçti. Hükümet tarafý dayattý da dayattý ve “konaklama vergi gelirlerinin” merkezi bütçeye girmesini ýsrarla savundu. Buna karþýlýk muhalefet, “Dereyi tersine akýtmaya çalýþýyorsunuz. Tüm Dünya’da konaklama vergileri yerel yönetimlere verilir ki, yaz aylarýnda artan nüfusla birlikte þehirde ortaya çýkan problemlere çare bulsunlar. Yerel yönetimler bölgelerine yatýrým yapsýnlar. Ekonomilerine katký saðlasýnlar. Siz ise konaklama vergisini merkeze taþýmak istiyorsunuz. Merkezden yönetmek istiyorsunuz. Böyle bir vergi, ileride günübirlik tesislerden, lunaparklardan, hatta AVM’lerden bile benzer vergilerin alýnmasýnýn yolunu açar” tezini savunmalarýna karþýn, yapýlan oylamada çoðunluðun kabulü ile meclisten geçti ve hemen de yürürlüðe girdi. Böylece her yýl giderek artacak ve milyar dolara yakýn bir gelir saðlanmýþ olacak. Bu parayý ise, yine özel kanunla kurulan, baþkanlýðýný da Turizm Bakanýnýn yapacaðý “Turizm Ajansý” en baþta, Türkiye’nin tanýtýmý olmak üzere, ülkenin turizm ihtiyaçlarýnda kullanacak.
Diyelim ki, Covid-19 belasý aþýldýktan sonra, Turizm Ajansý’nýn yapacaðý daha etkili tanýtým çalýþmalarý ile ülkemize daha fazla turist geldi. Peki onlara hizmeti kim verecek?
- Elbette yerel yönetimler verecek.
- Peki þu an da bile yerel yönetimlerin halihazýrda gelenlere, bütünsel hizmet vermeye imkanlarý yetmezken, artacak olan turist sayýsýna paralel olarak artacak hizmet talebini, beklentisini hangi imkanla ve nasýl karþýlayacaklar? Ya da baþka bir soru da, yapýlacak olasý tanýtýmla, artacak olan turist sayýsýnýn eksik veya yetersiz olan yerel yönetim hizmetleriyle, müþteri memnuniyetini nasýl temin edecekler.
Bu sorularýn doðru cevaplarý bulunmadýðý müddetçe, turizmdeki yaþanan sancýlar, sorunlar, problemler büyüyerek devam edecektir.
Kanýmca Turizmin Taze Gelini olan “Konaklama Vergimiz” (Þehir Vergimiz) her ne kadar yanlýþ düðün evine gitse de, umarým sonucu ülkemiz için hayýrlý olur.
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
"Sebahattin Karaca" bütün yazýlarý için týklayýn...