Sebahattin Karaca
ÇANDEDE EFSANESÝ
Asýrlardýr var olan Çandede efsanesi, her zaman olduðu gibi günümüzde de güncelliðini koruyarak Foça tarihine katkýda bulunuyor. Efsaneye göre, iki kardeþin yolu günün birinde Foça’ya düþer. Ýki kardeþ Foça’nýn içinde bir süre yaþadýktan sonra bilinmeyen bir nedenle gözlerden uzak olmak isterler. O tepe senin, bu tepe benim dercesine birkaç gün Foça’nýn tüm tepelerini dolaþýrlar. Ardýndan doðal memba suyu olan tepelerinden birini kendilerine mesken ederler. Tepe, Foça ve Ýzmir’in deniz yoluyla giriþine nazýr olduðundan buradan tüm gemilerin giriþi çýkýþýný seyretmek mümkündür. Hatta açýk havalarda bu noktadan Mordoðan, Karaburun, Midilli adasý çýplak gözle de görülür.
Kardeþler küçük çapta hayvancýlýk, toprak iþleme, ekme biçmenin yaný sýra kunduracýlýk da yaparlardý. Tamir ettikleri ayakkabýlarý, çizmeleri eþek sýrtýndaki küfelere koyar, sokak sokak dolaþarak sahiplerine verir, karþýlýðýnda para ya da yiyecek giyecek alýrlardý.
Gün oldu harman oldu, kardeþlerden biri öldü. Hayatta kalan kardeþinin ölümüne çok üzüldü. Ölenle ölünmüyor, gidenle gidilmiyor diye bir yandan kendini teselli ederken, diðer yandan yalnýzlýða alýþmaya çalýþtý. Tek kalmasýndan dolayý hayvancýlýðý býraktý. Yalnýzlýk zordu. Durumun farkýnda olan Foçalýlar iyi kalpli bu adamý þehre taþýmak istediler. Her türden yardýmda bulunacaklarýný söylediler. Bu pek iþe yaramadý. Adam yaþamýný burada kardeþinin mezarýný yakýnýnda sürdürmeyi tercih etti.
Çaresiz kalan Foça esnafý, el ele vererek adamýn yaþadýðý tepedeki kulübeyi onarttý, büyüttü; üstü akmaz hale getirtti.
Süre giden hayatta, çarký döndürmekten baþka çaresi olmayan ve ismi bilinmeyen adamýn bundan gayrý tek dostu yanýndaki eþeði oldu. Eþeðin boynuna çan baðladý. Çan sesi, ýssýz tepede rüzgâr sesinin dýþýnda kulaðýnýn duyduðu tek sesti. Bu ses onu rahatlatýyor ve yalnýzlýðýna bir nebze çare oluyordu.
Havalar müsaade ettiðinde haftada birkaç defa boynunda çan takýlý eþeði ile Foça’ya inerek kunduracýlýk yapmayý sürdürdü. Eþek, gide gele Foça sokaklarýný sahibi kadar bilir olmuþtu. Ýlerleyen yýllarda eþeðin güzergâh alýþkanlýðý çok iþe yaradý.
Aylar yýllarý kovaladý. Yýllar ise adamý yordu, yýprattý. Ýhtiyarlýk baþa, iþ de eþeðe düþtü. Adam eþeðe binemez, yanýnda yürüyemez olunca, tamir ettiði ayakkabýlarýn içine saman kâðýdý koyar, kâðýdýn üzerine de evde ihtiyaç duyduðu sabun, bulgur, un, yað, gibi ihtiyaçlarýný yazar; eþeðin geçeceði sokak ve ev sýralamasýna göre ayakkabýlarý küfelere yerleþtirir ve boynunda çan takýlý eþeði þehre salardý. Eþek sokaklardan geçerken çan sesini duyanlar eþeði durdurur, kunduralarýný alýr, karþýlýðýnda kâðýtta yazýlýný olan neyse onu küfeye koyarlardý.
Birkaç yýl da böyle geçtikten sonra eþek þehre inmez çan sesi duyulmaz oldu. Bunun üzerine atýna binen iki esnaf tepeye týrmandý. Eve geldiklerinde açýk kapýnýn önünde bekleyen eþeði gördüler. Atlarýndan indiler, yavaþça eve girdiler, yataðýnda cansýz yatan adamýn üzerine yorganý çektiler, birer dua ettiler. Vakit kaybetmeden þehre dönüp birkaç adamla birlikte yanlarýna aldýklarý kazma kürekle tepeye geri çýktýlar. Adamý oracýkta yaþadýðý evin ortasýnda kazdýklarý mezara defnettiler. Eþekle birlikte þehre inerken arkalarýna baktýlar ve tepeye "Çandede" ismini taktýlar. O gün bugündür "Çandede" olarak anýlan tepedeki dedenin yatýrýný ziyaret edenler olur. Ziyaret sýrasýnda insanlar ören durumda olan evin saðlam kalan tek duvarýnda var olan 2 adet niþ içinde mum yakar dua eder, dilek ve temennilerde bulunurlar.
17.02.2022
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
www.sebahattinkaraca.com
Asýrlardýr var olan Çandede efsanesi, her zaman olduðu gibi günümüzde de güncelliðini koruyarak Foça tarihine katkýda bulunuyor. Efsaneye göre, iki kardeþin yolu günün birinde Foça’ya düþer. Ýki kardeþ Foça’nýn içinde bir süre yaþadýktan sonra bilinmeyen bir nedenle gözlerden uzak olmak isterler. O tepe senin, bu tepe benim dercesine birkaç gün Foça’nýn tüm tepelerini dolaþýrlar. Ardýndan doðal memba suyu olan tepelerinden birini kendilerine mesken ederler. Tepe, Foça ve Ýzmir’in deniz yoluyla giriþine nazýr olduðundan buradan tüm gemilerin giriþi çýkýþýný seyretmek mümkündür. Hatta açýk havalarda bu noktadan Mordoðan, Karaburun, Midilli adasý çýplak gözle de görülür.
Kardeþler küçük çapta hayvancýlýk, toprak iþleme, ekme biçmenin yaný sýra kunduracýlýk da yaparlardý. Tamir ettikleri ayakkabýlarý, çizmeleri eþek sýrtýndaki küfelere koyar, sokak sokak dolaþarak sahiplerine verir, karþýlýðýnda para ya da yiyecek giyecek alýrlardý.
Gün oldu harman oldu, kardeþlerden biri öldü. Hayatta kalan kardeþinin ölümüne çok üzüldü. Ölenle ölünmüyor, gidenle gidilmiyor diye bir yandan kendini teselli ederken, diðer yandan yalnýzlýða alýþmaya çalýþtý. Tek kalmasýndan dolayý hayvancýlýðý býraktý. Yalnýzlýk zordu. Durumun farkýnda olan Foçalýlar iyi kalpli bu adamý þehre taþýmak istediler. Her türden yardýmda bulunacaklarýný söylediler. Bu pek iþe yaramadý. Adam yaþamýný burada kardeþinin mezarýný yakýnýnda sürdürmeyi tercih etti.
Çaresiz kalan Foça esnafý, el ele vererek adamýn yaþadýðý tepedeki kulübeyi onarttý, büyüttü; üstü akmaz hale getirtti.
Süre giden hayatta, çarký döndürmekten baþka çaresi olmayan ve ismi bilinmeyen adamýn bundan gayrý tek dostu yanýndaki eþeði oldu. Eþeðin boynuna çan baðladý. Çan sesi, ýssýz tepede rüzgâr sesinin dýþýnda kulaðýnýn duyduðu tek sesti. Bu ses onu rahatlatýyor ve yalnýzlýðýna bir nebze çare oluyordu.
Havalar müsaade ettiðinde haftada birkaç defa boynunda çan takýlý eþeði ile Foça’ya inerek kunduracýlýk yapmayý sürdürdü. Eþek, gide gele Foça sokaklarýný sahibi kadar bilir olmuþtu. Ýlerleyen yýllarda eþeðin güzergâh alýþkanlýðý çok iþe yaradý.
Aylar yýllarý kovaladý. Yýllar ise adamý yordu, yýprattý. Ýhtiyarlýk baþa, iþ de eþeðe düþtü. Adam eþeðe binemez, yanýnda yürüyemez olunca, tamir ettiði ayakkabýlarýn içine saman kâðýdý koyar, kâðýdýn üzerine de evde ihtiyaç duyduðu sabun, bulgur, un, yað, gibi ihtiyaçlarýný yazar; eþeðin geçeceði sokak ve ev sýralamasýna göre ayakkabýlarý küfelere yerleþtirir ve boynunda çan takýlý eþeði þehre salardý. Eþek sokaklardan geçerken çan sesini duyanlar eþeði durdurur, kunduralarýný alýr, karþýlýðýnda kâðýtta yazýlýný olan neyse onu küfeye koyarlardý.
Birkaç yýl da böyle geçtikten sonra eþek þehre inmez çan sesi duyulmaz oldu. Bunun üzerine atýna binen iki esnaf tepeye týrmandý. Eve geldiklerinde açýk kapýnýn önünde bekleyen eþeði gördüler. Atlarýndan indiler, yavaþça eve girdiler, yataðýnda cansýz yatan adamýn üzerine yorganý çektiler, birer dua ettiler. Vakit kaybetmeden þehre dönüp birkaç adamla birlikte yanlarýna aldýklarý kazma kürekle tepeye geri çýktýlar. Adamý oracýkta yaþadýðý evin ortasýnda kazdýklarý mezara defnettiler. Eþekle birlikte þehre inerken arkalarýna baktýlar ve tepeye "Çandede" ismini taktýlar. O gün bugündür "Çandede" olarak anýlan tepedeki dedenin yatýrýný ziyaret edenler olur. Ziyaret sýrasýnda insanlar ören durumda olan evin saðlam kalan tek duvarýnda var olan 2 adet niþ içinde mum yakar dua eder, dilek ve temennilerde bulunurlar.
17.02.2022
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
"Sebahattin Karaca" bütün yazýlarý için týklayýn...