Antik Çað'da Ege Tarihi
MÖ 12. yüzyýlýn baþýnda Ege Göçü denen büyük göç hareketi sýrasýnda güneydoðu Avrupa halklarýnýn Anadolu'yu iþgal etmeleri Truva Krallýðý’nýn ve arkasýndan Hitit Ýmparatorluðu’nun yýkýlmasýna neden oldu. MÖ 1500-1200 tarihlerinde Suriye ve Batý Anadolu kýyýlarýnda ticaret kolonileri kurmuþ olan Akalarýn güçlü Miken Devleti de ortadan kalktý. Ege Göçü’nün neden olduðu Dor Göçü sonucu olarak da Yunanistan’da oturan Aioller ve Ýonlar Batý Anadolu'ya geldiler.
Bu göç dalgasýyla Batý Anadolu'ya gelenler, kýyý þeridine ilginç bir sýralanmayla yerleþtiler. Truva ile Ýzmir arasýnda Aiollerin, Ýzmir ile Milet arasýnda Ýonlarýn, Milet'in güneyinden Likya'ya deðin uzanan yörede de Dorlarýn oturduðunu görüyoruz.
Batý Anadolu kýyýlarýna kurulan Aiol, Ýon ve Dor kentlerinin hepsinin küçük bir yarýmada üzerine yerleþik olduðu görülür. Bunlarýn çoðunun küçük yarýmadacýklar üzerinde ve deniz kýyýlarýnda kurulmuþ olmalarý, Hellenlerin denizci olmalarý kadar yörenin yerlilerinden çekinmeleridir.
Ýon kentleri MÖ 9. yüzyýlda Akdeniz yoluyla doðu dünyasýný tanýyarak ileri bir yaþam düzeyine ulaþtýlar. Böylece zenginliðe ve refaha eriþen Ýonlar Batý Anadolu'nun kuzeyine doðru yayýlmaya baþladýlar.
Bu 1500 yýllýk süreç içinde dünya tarihinin en önemli sosyal, bilimsel ve kültürel atýlýmlarý Ege'de geliþti.
MÖ 650-545 yýllarýný kapsayan ve Altýn Çað denen dönemde, Ege'deki Ýon kentleri dünyanýn en önde gelen ticaret, bilim, sanat ve kültür merkezleri olmuþlardý. Bu evrede Ege'de çok odalý evlerin, görkemli tapýnaklarýn, banyolu odalarýn, parkeli yollarýn, taþtan çeþme binalarýnýn ve anýtsal taþ mezarlarýn yapýldýðýný ve ilk defa geometrik kent planlarý uygulandýðýný görüyoruz. Para da bu evrede Lidya ve Ege bölgesinin ortak buluþudur.
Ege bölgesinin MÖ 545 tarihlerinde Pers egemenliðine girmesi ile Ýonlarýn ve Aiollerin yüzyýl süren Altýn Çaðý’ndaki kültür liderliði son buldu. Ege'nin doða filozoflarý, ressamlarý, heykeltraþlarý ve her çeþit sanat adamlarý ve yazarlarý Yunanistan'a ya da Ýtalya'ya göç ettiler.
Foça; antik adýyla Phokaia'nýn kuruluþuna ve isminin kaynaðýna iliþkin çeþitli söylemler mevcuttur.
Antik çað yazarlarý Herodot, Strabon ve Þamlý Nikolaos'tan günümüze ulaþan bilgiler, kentin MÖ 11. yy'da Peleponnes'in orta bölgelerinde yer alan Phokis'ten gelen Hellenler tarafýndan kurulduðunu gösterir. Kenti ilk kolonize edenler Aiollerdir. Phokaia yerleþimi Aiol kenti Kyme'den toprak istenerek kurulmuþtur. Bu söyleme göre Phokaia adýnýn Phokis'ten geldiði düþünülebilir.
Önceleri Aiol yerleþmesinin bir parçasý olan Phokaia, daha sonra Ýon Codrus sülalesinden krallarýn egemenliðini kabul ederek Ýon birliði Panionion’a dahil oldu.
Diðer bir antik yazar olan Pausanias'tan elde edilen bilgiler doðrultusunda; Phokaia Ýon kentleri Teos ve Erythrai tarafýndan kurulmuþtur. Yine arkeolojik kazýlarda bulunan protogeometrik seramikler Ýonlarýn 9. yy'ýn sonlarýndan itibaren Phokaia'da bulunduklarýný gösterir. Diðer bir kanýt da Phokaia sikkelerinin üzerinde uzun bir süre Teos kenti simgesinin bulunmasýdýr.
Phokaia isminin baðlandýðý diðer bir söylemse; Foça limaný giriþindeki adalarýn fok balýklarýna benzemesi ve Yunancadaki "Phoce-Fok” sözcüðüyle adlandýrýlmasýdýr.
Kaynak : Foça Yerel Tarih Araþtýrma Merkezi çalýþmalarýndan alýnmýþtýr.
MÖ 12. yüzyýlýn baþýnda Ege Göçü denen büyük göç hareketi sýrasýnda güneydoðu Avrupa halklarýnýn Anadolu'yu iþgal etmeleri Truva Krallýðý’nýn ve arkasýndan Hitit Ýmparatorluðu’nun yýkýlmasýna neden oldu. MÖ 1500-1200 tarihlerinde Suriye ve Batý Anadolu kýyýlarýnda ticaret kolonileri kurmuþ olan Akalarýn güçlü Miken Devleti de ortadan kalktý. Ege Göçü’nün neden olduðu Dor Göçü sonucu olarak da Yunanistan’da oturan Aioller ve Ýonlar Batý Anadolu'ya geldiler.
Bu göç dalgasýyla Batý Anadolu'ya gelenler, kýyý þeridine ilginç bir sýralanmayla yerleþtiler. Truva ile Ýzmir arasýnda Aiollerin, Ýzmir ile Milet arasýnda Ýonlarýn, Milet'in güneyinden Likya'ya deðin uzanan yörede de Dorlarýn oturduðunu görüyoruz.
Batý Anadolu kýyýlarýna kurulan Aiol, Ýon ve Dor kentlerinin hepsinin küçük bir yarýmada üzerine yerleþik olduðu görülür. Bunlarýn çoðunun küçük yarýmadacýklar üzerinde ve deniz kýyýlarýnda kurulmuþ olmalarý, Hellenlerin denizci olmalarý kadar yörenin yerlilerinden çekinmeleridir.
Ýon kentleri MÖ 9. yüzyýlda Akdeniz yoluyla doðu dünyasýný tanýyarak ileri bir yaþam düzeyine ulaþtýlar. Böylece zenginliðe ve refaha eriþen Ýonlar Batý Anadolu'nun kuzeyine doðru yayýlmaya baþladýlar.
Bu 1500 yýllýk süreç içinde dünya tarihinin en önemli sosyal, bilimsel ve kültürel atýlýmlarý Ege'de geliþti.
MÖ 650-545 yýllarýný kapsayan ve Altýn Çað denen dönemde, Ege'deki Ýon kentleri dünyanýn en önde gelen ticaret, bilim, sanat ve kültür merkezleri olmuþlardý. Bu evrede Ege'de çok odalý evlerin, görkemli tapýnaklarýn, banyolu odalarýn, parkeli yollarýn, taþtan çeþme binalarýnýn ve anýtsal taþ mezarlarýn yapýldýðýný ve ilk defa geometrik kent planlarý uygulandýðýný görüyoruz. Para da bu evrede Lidya ve Ege bölgesinin ortak buluþudur.
Ege bölgesinin MÖ 545 tarihlerinde Pers egemenliðine girmesi ile Ýonlarýn ve Aiollerin yüzyýl süren Altýn Çaðý’ndaki kültür liderliði son buldu. Ege'nin doða filozoflarý, ressamlarý, heykeltraþlarý ve her çeþit sanat adamlarý ve yazarlarý Yunanistan'a ya da Ýtalya'ya göç ettiler.
Foça; antik adýyla Phokaia'nýn kuruluþuna ve isminin kaynaðýna iliþkin çeþitli söylemler mevcuttur.
Antik çað yazarlarý Herodot, Strabon ve Þamlý Nikolaos'tan günümüze ulaþan bilgiler, kentin MÖ 11. yy'da Peleponnes'in orta bölgelerinde yer alan Phokis'ten gelen Hellenler tarafýndan kurulduðunu gösterir. Kenti ilk kolonize edenler Aiollerdir. Phokaia yerleþimi Aiol kenti Kyme'den toprak istenerek kurulmuþtur. Bu söyleme göre Phokaia adýnýn Phokis'ten geldiði düþünülebilir.
Önceleri Aiol yerleþmesinin bir parçasý olan Phokaia, daha sonra Ýon Codrus sülalesinden krallarýn egemenliðini kabul ederek Ýon birliði Panionion’a dahil oldu.
Diðer bir antik yazar olan Pausanias'tan elde edilen bilgiler doðrultusunda; Phokaia Ýon kentleri Teos ve Erythrai tarafýndan kurulmuþtur. Yine arkeolojik kazýlarda bulunan protogeometrik seramikler Ýonlarýn 9. yy'ýn sonlarýndan itibaren Phokaia'da bulunduklarýný gösterir. Diðer bir kanýt da Phokaia sikkelerinin üzerinde uzun bir süre Teos kenti simgesinin bulunmasýdýr.
Phokaia isminin baðlandýðý diðer bir söylemse; Foça limaný giriþindeki adalarýn fok balýklarýna benzemesi ve Yunancadaki "Phoce-Fok” sözcüðüyle adlandýrýlmasýdýr.
Kaynak : Foça Yerel Tarih Araþtýrma Merkezi çalýþmalarýndan alýnmýþtýr.