Zuhal ÖZÜGÜL
FOÇA MUTFAÐI
Kitabý bitirdim, yavaþça kapattým. Düþüncelere daldým. Bir yemek kitabý insaný düþündürür mü? Bu öyle sýradan bir yemek kitabý deðil ki. Bir kentin ve yaþayanlarýnýn anýlarýný ortaya çýkaran bir kitap.
Hatta kente bir kimlik de veren. Foça’ya büyük bir hizmet bu. Aþçý Fok’a kocaman teþekkür borçluyuz. Daha dokuz yýldýr yaþadýðý bu yerde, Foça’da doðmuþ büyümüþ kiþileri harekete geçirmiþ, “haydi bu kente borcumuzu birlikte ödeyelim” demiþ. Tek tek dolaþmýþ. Aðýzlarýndan Foça’ya özgü yemek tarifleri dinlemiþ, fotoðraflarýný çekmiþ, tam 131 tarif toplamýþ. Hani o yemek kitaplarý vardýr. Gramlar, litreler, su bardaðý, çay kaþýðý, bir dolu tencere ile yemek tarifleri alt alta sýralanýr. Bütün neþem kaçar. Bu kitapta ise her tarif Aþçý Fok’ça. “Sýkýlma, uðraþmayacaksýn, bak ne kolay. Haydi, baþla” diyor.
Ben de yýllardýr Foça’da yaþadýðým halde bu yemekleri hiç tanýmadým. Nereden tanýyacaktým ki. Foçalýlar evlerinde piþiriyorlar bu yemekleri. Düþüncelerimden biri de, neden bu yemekleri halka tanýtmak için bir þeyler yapýlmýyor oldu. Neler yapýlabilir? Örneðin yýlda bir gün Foça yemekleri (131 tarif) baþlýðý altýnda meydanda bir etkinlik yapýlýr. Stantlar kurulur, hanýmlar ve beyler piþirirler, halk, konuklar, turistler tabaðýný alýr sýraya girer yemeklerden tadar. Önceki festivallerde bir yemek yarýþmasý yapýlýrdý. Vallahi yarýþmacýdan çok jüri üyesi vardý. Sýkýþ týkýþ oturup yemekleri bekliyorlardý. Yarýþmacýlar kazanýyor ve herkes daðýlýyordu. Acaba halkýn bundan haberi oluyor muydu?
Kitabý okurken, sanki sevgili Nurdan’ýn huzurlu, sakin sesini duyuyor, heyecanýný ve gülen gözlerini görüyordum. Yemek tariflerini anlatan hanýmlarýn da bazýlarýný tanýdým. Kutsal Salý benim de kutsalým. Pazarda birçok otu tanýdým. Denedim. Evde ot sevmeyen bir kiþi varsa, uðraþmazsýnýz. Ben de öyle yaptým. Bildiðim sebzelerle devam ettim. Ancak Çarþý lokantasýnda Mesut Beyin “bu gün þevketi bostan var” davetine hemen atlayýp o lezzeti her seferinde tattým. Cibes otunu çok sevdim. Özellikle bol sarmýsaklýsýný. Pazarda keþfettiðim kabak çiçeði dolmasýný her Salý almak için “iki elim kanda olsa” erkenden hazýr bulundum Baðarasýlý hanýmýn önünde. Daha sonra bahçesinde yetiþtiren arkadaþým Ýnci’den, torba torba aldým. Sað olsun.
Beni dehþete düþüren ise yoðurtlu barbunya balýðý kýzartmasý oldu. Aman tanrým, yazýk deðil mi? Çýtýr çýtýr kýzarmýþ yemek varken hem de sarýmsaklý, yoðurtlusuna itiraz ediyorum!
Balýkçý Ýbo’nun, kayýðýnda balýk kýzartma seremonisini ilgiyle izledim her zaman. Biz Palmiye kafede kuru kuru çay, kahve içerken o birden kayýðýndan atlar, saðýna soluna bakmadan hýzlý hýzlý bir yerlere gider, yine etrafýna bakmadan döner, kayýðýna atlar ve iþleme baþlardý. Yanýnda hep birileri olur, hafif hafif sallanarak yerlerdi. O kýzartma kokusu hep burnumda. Bu kitap sayesinde pek de önemsemediðim gözlemlerimin deðerli anýlarým olduðunu anladým.
Foça ne kadar verimli bir toprak. Aþçý Fok’un da vurguladýðý gibi otlar, sebzeler, meyveler, balýklarla (az kaldýysa da) lezzetli bir mutfak, her zaman, elde edilir. Foça üzümleri ile yapýlan þaraplarýný da unutmayayým. Genç kuþaklarýn bu 131 tarifi arttýrmalarý gerekir. Hatta bu yemekleri tanýtmak için ön ayak olmalýlar. Yalnýz onlar deðil. Turizmcileri, esnaflarý, belediyesi, yemekle uðraþan uðraþmayan herkes. Ýtalya’ya, Yunanistan’a, Ýspanya’ya, Fransa’ya, Fas’a, Almanya’ya, Avusturya’ya, bölgelerinin yemek, þarap, ne özellikleri varsa, tanýtým günlerinde insanlar akýn eder. Turlar düzenlenir. Saatlerce sýrada bekler, yemekleri tadarlar. Foça’da neden olmasýn?
Baþta da deðinmiþtim bu kitabýn baþka bir gücü var. Ýnsaný diriltiyor, neþelendiriyor. Haydi kollarý sývayalým düþüncesine kapýlýyor insan. Yazar bize, mutfak kapýsýný aralamamýza yavaþ yavaþ içeriye süzülmemize de yardýmcý oluyor. Kendisi çok iyi bir gözlemci olmasýnýn yanýnda, hiç durmadan, býkmadan, usanmadan yemekler deneyen ve herkesle paylaþan bir AÞÇI. (Benim yýldýzlarým kabul edilir mi?) Daha geçen gün Mor Salkým Çiçeði reçelini yarattý. Kimin aklýna gelir? Ben þanslýlardaným. Birçok reçelini tatma þansým oldu. O küçücük, þirin þiþeciklerdeki…
Kitap ayný zamanda bir Foça rehberi. Foça’da ne var ne yok usul usul anlatýyor. Týpký Nurdan gibi.
Konu konuyu açýyor ama uzatmak istemiyorum. Tüm Foçalýlar da sana teþekkür borçlular. Lezzetli bir örnek oldun. Belki baþkalarý da Foça’nýn farklý yönlerini gün ýþýðýna ulaþtýrýrlar. Bekliyoruz.
Zuhal ÖZÜGÜL
"Zuhal ÖZÜGÜL" bütün yazýlarý için týklayýn...
Kitabý bitirdim, yavaþça kapattým. Düþüncelere daldým. Bir yemek kitabý insaný düþündürür mü? Bu öyle sýradan bir yemek kitabý deðil ki. Bir kentin ve yaþayanlarýnýn anýlarýný ortaya çýkaran bir kitap.
Hatta kente bir kimlik de veren. Foça’ya büyük bir hizmet bu. Aþçý Fok’a kocaman teþekkür borçluyuz. Daha dokuz yýldýr yaþadýðý bu yerde, Foça’da doðmuþ büyümüþ kiþileri harekete geçirmiþ, “haydi bu kente borcumuzu birlikte ödeyelim” demiþ. Tek tek dolaþmýþ. Aðýzlarýndan Foça’ya özgü yemek tarifleri dinlemiþ, fotoðraflarýný çekmiþ, tam 131 tarif toplamýþ. Hani o yemek kitaplarý vardýr. Gramlar, litreler, su bardaðý, çay kaþýðý, bir dolu tencere ile yemek tarifleri alt alta sýralanýr. Bütün neþem kaçar. Bu kitapta ise her tarif Aþçý Fok’ça. “Sýkýlma, uðraþmayacaksýn, bak ne kolay. Haydi, baþla” diyor.
Ben de yýllardýr Foça’da yaþadýðým halde bu yemekleri hiç tanýmadým. Nereden tanýyacaktým ki. Foçalýlar evlerinde piþiriyorlar bu yemekleri. Düþüncelerimden biri de, neden bu yemekleri halka tanýtmak için bir þeyler yapýlmýyor oldu. Neler yapýlabilir? Örneðin yýlda bir gün Foça yemekleri (131 tarif) baþlýðý altýnda meydanda bir etkinlik yapýlýr. Stantlar kurulur, hanýmlar ve beyler piþirirler, halk, konuklar, turistler tabaðýný alýr sýraya girer yemeklerden tadar. Önceki festivallerde bir yemek yarýþmasý yapýlýrdý. Vallahi yarýþmacýdan çok jüri üyesi vardý. Sýkýþ týkýþ oturup yemekleri bekliyorlardý. Yarýþmacýlar kazanýyor ve herkes daðýlýyordu. Acaba halkýn bundan haberi oluyor muydu?
Kitabý okurken, sanki sevgili Nurdan’ýn huzurlu, sakin sesini duyuyor, heyecanýný ve gülen gözlerini görüyordum. Yemek tariflerini anlatan hanýmlarýn da bazýlarýný tanýdým. Kutsal Salý benim de kutsalým. Pazarda birçok otu tanýdým. Denedim. Evde ot sevmeyen bir kiþi varsa, uðraþmazsýnýz. Ben de öyle yaptým. Bildiðim sebzelerle devam ettim. Ancak Çarþý lokantasýnda Mesut Beyin “bu gün þevketi bostan var” davetine hemen atlayýp o lezzeti her seferinde tattým. Cibes otunu çok sevdim. Özellikle bol sarmýsaklýsýný. Pazarda keþfettiðim kabak çiçeði dolmasýný her Salý almak için “iki elim kanda olsa” erkenden hazýr bulundum Baðarasýlý hanýmýn önünde. Daha sonra bahçesinde yetiþtiren arkadaþým Ýnci’den, torba torba aldým. Sað olsun.
Beni dehþete düþüren ise yoðurtlu barbunya balýðý kýzartmasý oldu. Aman tanrým, yazýk deðil mi? Çýtýr çýtýr kýzarmýþ yemek varken hem de sarýmsaklý, yoðurtlusuna itiraz ediyorum!
Balýkçý Ýbo’nun, kayýðýnda balýk kýzartma seremonisini ilgiyle izledim her zaman. Biz Palmiye kafede kuru kuru çay, kahve içerken o birden kayýðýndan atlar, saðýna soluna bakmadan hýzlý hýzlý bir yerlere gider, yine etrafýna bakmadan döner, kayýðýna atlar ve iþleme baþlardý. Yanýnda hep birileri olur, hafif hafif sallanarak yerlerdi. O kýzartma kokusu hep burnumda. Bu kitap sayesinde pek de önemsemediðim gözlemlerimin deðerli anýlarým olduðunu anladým.
Foça ne kadar verimli bir toprak. Aþçý Fok’un da vurguladýðý gibi otlar, sebzeler, meyveler, balýklarla (az kaldýysa da) lezzetli bir mutfak, her zaman, elde edilir. Foça üzümleri ile yapýlan þaraplarýný da unutmayayým. Genç kuþaklarýn bu 131 tarifi arttýrmalarý gerekir. Hatta bu yemekleri tanýtmak için ön ayak olmalýlar. Yalnýz onlar deðil. Turizmcileri, esnaflarý, belediyesi, yemekle uðraþan uðraþmayan herkes. Ýtalya’ya, Yunanistan’a, Ýspanya’ya, Fransa’ya, Fas’a, Almanya’ya, Avusturya’ya, bölgelerinin yemek, þarap, ne özellikleri varsa, tanýtým günlerinde insanlar akýn eder. Turlar düzenlenir. Saatlerce sýrada bekler, yemekleri tadarlar. Foça’da neden olmasýn?
Baþta da deðinmiþtim bu kitabýn baþka bir gücü var. Ýnsaný diriltiyor, neþelendiriyor. Haydi kollarý sývayalým düþüncesine kapýlýyor insan. Yazar bize, mutfak kapýsýný aralamamýza yavaþ yavaþ içeriye süzülmemize de yardýmcý oluyor. Kendisi çok iyi bir gözlemci olmasýnýn yanýnda, hiç durmadan, býkmadan, usanmadan yemekler deneyen ve herkesle paylaþan bir AÞÇI. (Benim yýldýzlarým kabul edilir mi?) Daha geçen gün Mor Salkým Çiçeði reçelini yarattý. Kimin aklýna gelir? Ben þanslýlardaným. Birçok reçelini tatma þansým oldu. O küçücük, þirin þiþeciklerdeki…
Kitap ayný zamanda bir Foça rehberi. Foça’da ne var ne yok usul usul anlatýyor. Týpký Nurdan gibi.
Konu konuyu açýyor ama uzatmak istemiyorum. Tüm Foçalýlar da sana teþekkür borçlular. Lezzetli bir örnek oldun. Belki baþkalarý da Foça’nýn farklý yönlerini gün ýþýðýna ulaþtýrýrlar. Bekliyoruz.
Zuhal ÖZÜGÜL
"Zuhal ÖZÜGÜL" bütün yazýlarý için týklayýn...