FOÇA ‘DA ZEYTÝNAÐACI OLMAK ! / Serdar Öçten ÜNSAL
Serdar Öçten ÜNSAL

Serdar Öçten ÜNSAL

FOÇA ‘DA ZEYTÝNAÐACI OLMAK !



Yýllardýr bu kadar kapsamlý gezememiþtim Foça’yý, aklýmda kalan1980 yýlýnýn Eylül ayýnda ayaðýma batan deniz kestanelerinin dikenleri ile meþhur denizi ve küçük, sessiz, þirin balýkçý barýnaðýydý.

Geçen yýlýn (2012) sonlarýnda Belianes / Ýspanya’ya yaptýðýmýz gezi sonunda zeytin aðacý ve zeytinyaðý ile bütünleþerek geri dönerken hep aklýmda Foça vardý.

Belediye Baþkaný ve meclis üyelerinin katýlýmý ile oluþturulan gezi programýnda Ýspanyol zeytinciliði ve bizim zeytinciliðimizin karþýlaþtýrmalarý yapýlmýþtý. Küçücük bir kasabada oluþturulan zeytin ve zeytinyaðý festivalini görünce bizler niçin yapamýyoruz diye iç geçirmiþtim. Foça’da neden yapýlamýyordu, hatta diðer bölgelerimizde neden olmuyordu çok sorgulamýþtým. Ana nedeni birlik ve berberliðin olmayýþý, herkesin en iyisini ben bilirim egolarý ve halen kaliteli bir sýzma zeytinyaðý üretememiþ olmamýz ve devamýný getirmediðimizdi.

Geçmiþten kalanlarýn dýþýnda zeytine dair bir þeyler olmalýydý, rüzgar deðirmenleri ve hafta sonlarý týklým týklým dolan balýk lokantalarýnýn dýþýnda. Boþuna gelmiþ olmamalýydým bu þirin Ege ilçesine.



Yüksek bir tepenin üzerinden ilçeye giriþ yaparken solumda rüzgar deðirmenlerini görüyorum, asýl heyecanlandýðým biraz aþaðýsýndaki zeytin aðaçlarý maðrur ve dik duruyorlar, yol ayrýmýný onlar belirliyorlar. Hiç dikkatli baktýnýz mý? Yýllardýr her gün yolunuzun üzerinde gördüðünüz bu zeytin aðaçlarý kimler tarafýndan dikildi diye kendinizi sorguladýnýz mý? Ya da bu aðaçlarýn bir çoðunu kesip yerine konutlar, villalar yaptýk üzgünüz dediðiniz oldu mu?

Bu sabah yazýyý okuduðunuzda farklý bir gözle bakmanýzý istiyorum yaþadýðýnýz Foça sokaklarýna, sizlerin bu kadar aþina olduðunuzu zannettiðiniz o asýrlýk aðaçlarý görebilecek misiniz?



Foça yalnýz deniz ve balýktan ibaret deðil, asýrlardýr zeytin aðaçlarýnýn gölgesinde yaþamýþ þehirlerden yalnýzca bir tanesi. Barýþ ve bereketin sembolü olan zeytin dalý Anadolu’dan yayýlýrken dünyaya Foça’da da derin izler býrakmýþ. Ýyonya medeniyetinden günümüze birçok medeniyete ev sahipliði yaparken belki de zeytin aðaçlarýnýn kutsal gölgesinde yaþayan insanlarý doyurmuþ, güzelleþtirmiþ ve saðlýklarýna kavuþturmuþ.

Yýllardýr anavataný olan topraklarýmýzdan dünyaya yayýlan adýna ayetler olan bu kutsal aðaç günümüzde de ülkeleri birleþtiren bir sembol deðil midir?

Yoksa Ýspanya / Lleida / Belianesile, Türkiye / Ýzmir / Foça’nýn, baðlantýsý nedir? Diye soruyorum sizlere. Bir zeytin dalýnýn geride býraktýðý muhteþem dostluklarý devam ettirmek yine bir zeytin fidanýnýn dikilmesi ile oluþacaktýr.

Foça Belediyesi il genel meclisine o gün Ýspanya’da Zeytindostu Derneði Genel sekreteri sýfatýyla sunduðum öneriyi bir kez daha gündeme getirmek istiyorum; sayýn baþkan ve meclis üyeleri, gelin kullanmadýðýnýz 5-10 dönüm civarýnda bir araziyi tahsis edin zeytin fidanlarý ile doldurup Zeytindostu Derneði ve Foça Belediyesi zeytin ormaný haline getirelim, fidanlarý biz temin edelim, hatta kent giriþinde açýk hava müzesi haline getirebileceðimiz bir arazi de olabilir, etrafýnda turistler için küçük ahþap satýþ yerleri bile yapýlabilir, kentin zeytinyaðýný, þarabýný, peynirini, yoðurdunu tanýtmak için fýrsat deðil mi?



Evlerin arasýnda kalmýþ asýrlýk bu aðaçlarý koruyalým, özellikle cadde ortasýnda kalmýþ yaþlý zeytin aðaçlarýný açýk hava müzesi oluþturacaðýmýz yere taþýyalým ki hayat bulsun. Foça’yý ziyaret ettiðim gün yol ortasýnda kalan zeytin aðacýnýn asfaltý kaldýrdýðýný gördüm, üstelik yanýnda deterjan ile araba yýkayan vatandaþlar vardý. O kaldýrýmýn kalkmasý bir iþaret deðil midir? Yýllarýn baskýsýný kýrmaya çalýþan zeytin aðacý deðil midir? Kaldýramýyorsanýz ekonomik gelmiyor ise etrafýný açýp yeþil alan þeklinde refüj yapabilirsiniz. Elimizdeki deðerlerin kýymetini kaybetmeden bilmeliyiz.

Foça’da bulunan zeytin aðacý varlýðý yenilenmeli ve kalite kriterlerine uygun zeytin ve zeytinyaðý üretimi yapýlmalýdýr. Zeytinyaðý üretimi yapan birkaç firma biliyorum, ancak kalite kriterlerine uygun olmadýklarý ve hatta bazýlarýnýn gýda saðlýðý ve hijyen þartlarýna uygun olmadýðýný da gördüm.

Ürünü meydana getirdikten sonra da son tüketime kadar ýþýk, hava, ýsý, su ve nemden saklamak zorundasýnýz. Zeytinyaðý bir gýda maddesidir ve dýþ etkenlerden etkilenerek bozulup bayatlar. En güzel en iyi zeytinyaðýný üretmek kadar saklamak korumak ta gereklidir. Ortalama 30-40 derecelerde seyreden hava sýcaklýklarýnda sizin iklimlendirme ortamýnýz yok ise yaðýnýz bir günde oksidasyona uðrayacak ve bozulacaktýr. Süt ürünlerini nasýl soðukta muhafaza ediyor ve koruyorsak zeytinyaðýný da korumalýyýz. (www.hangizeytinyagi.com) detaylý bilgi alýnabilir.

Foça sokaklarýnda gezerken küçük limanda karþýlýklý birçok lokanta ve balýkçý gördüm, ancak hiçbirisinde masalarýnýn üzerinde zeytinyaðýna rastlamadým ürettiðimiz ürünü böyle mi pazarlamaya çalýþýyoruz? Ýspanya’da küçük bir kasaba lokantasýnda þarap, zeytinyaðý ve peynir klasiðini gören arkadaþlarýmýn kýyas yapmasýný rica ediyorum. Bu baþlý baþýna bir yemek kültürüdür, maalesef biz zeytinyaðý kültürünün parçasý olamadýk!

Tatlýcýlar var sokaklarda saðlýklý zeytinyaðý dururken kanserojen oluþturan Ayçiçek yaðý kullanýyorlar (Birden fazla kýzartma yaptýðýnýzda) Zeytinyaðý neden kullanmýyorsunuz diye sorduðunuzda aðýr kokuyor tatlý yenmiyor diye cevap veriyorlar, haklýlar da; çünkü bozuk, oksitlenmiþ, aðýr koku yayan zeytinyaðý üretiyoruz da ondan. Natürel sýzma bir zeytinyaðýnda yapýlan tatlýnýn da, balýðýn ve salatanýn da tadýna doyum olmaz, yeter ki üretmesini , saklamasýný ve tüketmesini bilelim.



Foça’da birçok etkinlik yapýlmak isteniyor, tanýdýðým insanlar ellerinden geldiðince oralarda tüketiciyi bilinçlendirmeye çalýþýyorlar. Her zaman olduðu gibi bu tür etkinlikler tam anlamýyla hedefi bulmuyor ve yarým kalýyor. Belediye ve odalarýn iþbirliði ile birçok verimli ve ekonomik etkinlikler yapýlabilir, hatta uluslararasý boyut bile kazandýrýlabilir. Zeytinyaðý ve þarap etkinlikleri düzenlerken ticari boyutunun yaný sýra tüketiciyi bilgilendiren seminer ve kongreler yapmalýsýnýz. Tadým etkinlikleri düzenlemelisiniz, birkaç saate sýðan deðil gün boyu süren etkinliklerden bahsediyorum. Eðitim ve etkinliklerin sonunda katýlanlar þarap, peynir ve zeytinyaðý konusunda bilgi sahibi olduklarýnýn farkýna varmalýlar. Onlara bu bilgiyi verdiðinizde aldýðýnýz sonuçlar mükemmel olacaktýr. Ancak kaliteli ürünler ürettiðinizi kanýtlamalýsýnýz.

Foça için gönüllü tanýtým yapan birçok insan ve yazar var, her fýrsatta dile getiriyorlar, bu insanlardan faydalanmak gerekiyor, ancak belirli bir program dahilinde karmaþa olmadan. Özellikle Nurdan Çakýr TEZGÝN haným bu insanlardan birisi, yemek tarifleri ile her fýrsatta Foça’yý dillendiriyor. Ýnternette bir web sayfanýz bulunmakta, zeytin ve zeytinyaðýna aðýrlýk vererek bunlarý da þarap, peynir, yoðurt ile birleþtirip daha ileriye gitmeniz gerekiyor diye düþünüyorum. Gönüllü insanlarýnýzdan biri de Dr.Zeynep DELEN ve Ege’de Atölye’si zeytin adýna düzenlediði seminerlere destek verilmeli.



Bu sokaðý kültür sokaðý haline getirip her dükkanýn önüne saksý içerisinde koyacaðýmýz zeytin fidanlarý ile süslenemez mi? Birçok dünya ülkesindeki gibi zeytinyaðý barlarý oluþturulamaz mý? Bu yazdýklarým birçoðunuza ütopik gelebilir, en yakýn komþumuz Yunanistan’a baktýðýnýz da turizmin zeytin ve zeytinyaðý üzerine kurulu olduðunu göreceksiniz. Kiþi baþýna düþen zeytinyaðý miktarýnýn turizmden kaynakladýðýnýn farkýna varan bir zeytinyaðý sever olarak bunlarýn yapýlmasýnýn ütopik olmadýðýný düþünüyorum. Bugün Avrupa’nýn birçok ülkesine özellikle kuzey ülkelerine gidin zeytin yetiþtirmedikleri halde evlerinin balkonlarýnda saksýlarda, cafe ve restoranlarda zeytin aðacý göreceksiniz.



Þehir planlanýrken eski yapýlara sadýk kalýnýr ve restore edilerek tarih yaþatýlýr, bizler ise onlarý yýkmaktan zevk duyarýz, sanki iç hesaplaþmalarýmýz vardýr onlarla, intikam almaya çalýþýrýz, yýkarak ve dökerek. Dünya mirasý sayýlan birçok yerlerden biri olmalýydý FOÇA ve evleri, sahilde apartmanlar yerine taþ evler kalmalýydý. Marka þehir olmalýydý, balýk ve raký yerine, zeytinyaðý, þarap ve peynir olmalýydý, saatler süren sohbetlerde.

Taþ binalarýn sýcaklýðý ve çiçeklerin yaþama huzur veren katkýsýný hissederken denizin iyotunu çekmeliydik ciðerlerimize. Salata tabaklarýnýn üzerini zeytinlerimiz süslemeliydi, üzerine dökülen kaliteli sýzma zeytinyaðlarýmýzdan bahsetmeliydi konuklarýmýz.

Hiçbir þey için geç kalmýþ sayýlmayýz aslýnda, yeter ki içimizde sevgi ve saygý olsun doðaya ve birlikte yaþadýðýmýz insanlara.





Sabahýn erken saatlerinde girmiþ olduðum Foça’ya akþam güneþinin rüzgar deðirmenlerine düþmesiyle ayrýlýyorum bu hüzünlü kentin sokaklarýndan, kýsa bir zaman süresinde zeytin aðacý ve zeytinyaðý adýna yapmýþ olduðum bu ziyaretin anlamýný bulmasý için gelin hep beraber Zeytindostu derneði - Foça Belediyesi zeytin ormaný projesini baþlatarak bizden sonraki insanlara kültür mirasý olarak býrakalým.


0 537 660 42 26


Serdar Öçten ÜNSAL

www.hangizeytinyagi.com



11 Aðustos 2013 Pazar / 4067 okunma



"Serdar Öçten ÜNSAL" bütün yazýlarý için týklayýn...