Ali Ekber YILDIRIM
Zeytincilikte doðru veriler…
Bir çok tarým ürününde olduðu gibi zeytinde ve zeytinyaðýnda da saðlýklý verilere ulaþmak kolay deðil. 2013 yýlý zeytin üretimi için bugüne kadar açýklanan 3 tahmin var.
Ýzmir Ticaret Borsasý’na göre 2013-2014 sezonunda Türkiye zeytin üretimi 1 milyon 84 bin ton olacak. Zeytinyaðý üretimi ise 140 bin ton.Gýda, Tarým ve Hayvancýlýk Bakanlýðý’nýn rekolte tahmini yapmakla görevlendirdiði Ulusal Zeytin ve Zeytinyaðý Konseyi’ne göre, zeytin üretimi 1 milyon 33 bin ton, zeytinyaðý üretimi 130 bin ton olacak.
Türkiye Ýstatistik Kurumu’nun tahmin ise 1 milyon 676 bin ton zeytin,180 bin ton zeytinyaðý.
Bu verilerden hangisini doðru kabul edeceðiz?
Ýzmir Ticaret Borsasý ile Ulusal Zeytin ve Zeytinyaðý Konseyi’nin verileri arasýnda çok büyük fark yok. Fakat bu iki tahminle devletin resmi verileri arasýnda büyük fark var. Devlet bu verilerden hangisine göre zeytincilik politikasýný belirliyor. Ýhracatçý, sanayici, Tariþ, Marmarabirlik bu verilerden hangisine göre iþ planýný yapacak?
Sektörün en temel sorunlarýndan birisi doðru güvenilir verilerin olmamasý.
Ayvalýk’ta yapýlan Zeytin Hasat Þenliði’nde, “Suriye’den Türkiye’ye son bir yýlda kaçak yollardan 60 bin ton zeytinyaðý girdi” bilgisi de bu çerçevede deðerlendirilmeli.
Okurlarýmýz haklý olarak “bu kadar yaðý taþýmak için binden fazla Týr-kamyon gerekiyor. Bu kadar yað nasýl girer” diye soruyor.
Adý üzerinde “kaçak”. Yasal olmayan yollardan ülkeye giren zeytinyaðýný hiç kimsenin tartmasý mümkün deðil elbette.
Yasal verilerde bile bu kadar eksiklik, çarpýklýk varken yasal olmayan zeytinyaðý giriþi konusunda net rakam vermek mümkün deðil. Burada kaçaðýn,yasal olmayan zeytinyaðýnýn boyutu yani piyasaya etkisi önemli. Suriye’den ülkeye giren kaçak yað piyasayý olumsuz etkiliyor mu?
Evet etkiliyor. Bunun mutlaka önlenmesi gerekir. Ýçeride üretilen zeytinyaðý konusunda çok farklý rakamlar konuþulurken bunun üzerine birde kaçak, yasal olmayan yaðýn girmesi piyasayý derinden etkiler.
Bir baþka önemli soru ise Suriye’den gelen kaçak zeytinyaðýný kimin alýp iþlediði?
Ayvalýk’taki toplantýda bu soru Burhaniye’den panele katýlan Murat Narin tarafýndan “Suriye’den kaçak olarak gelen zeytinyaðýnýn ne kadarýný Tariþ ve Marmarabirlik veya özel sektör firmalarýnýn tesislerinde iþleniyor?” diye çok açýk biçimde soruldu.
Tariþ Zeytin ve Zeytinyaðý Birliði Baþkaný Cahit Çetin’de ayný netlikte yanýt verdi: “Biz ortaklarýmýzýn dýþýnda hiç kimseden yað almýyoruz.”
Marmarabirlik’in de ortaklarýndan baþka kimseden zeytin ve zeytinyaðý almadýðý biliniyor.
Kaldý ki, kayýt sisteminin en iyi uygulandýðý kurumlar Tariþ, Marmarabirlik gibi üretici birlikleri. Özel sektörün markalaþmýþ büyük üreticilerini bir yana býrakýrsak büyük bölümünde saðlýklý bir kayýt sistemi yok. Merdivenaltý tabir edilen üretimler var. Piyasadan yað toplayýp dökme olarak ihraç edenler, beyaz tenekelerde markasýz piyasaya sürenler var.
Devlet kaçakçýlýðýn izini sürerse Suriye’den gelen yaðýn kimler tarafýndan piyasaya sunulduðunu çok kolay bulur ve açýklar. Yeter ki böyle bir niyet olsun.
Zeytinyaðý verileri konusuna deðinmiþken Gýda,Tarým ve Hayvancýlýk Bakanlýðý’nýn hedeflerine de bakmakta yarar var. Yaklaþýk 10 yýl önce Bakanlýk 2004-2014 dönemini kapsayan 10 yýllýk hedeflerini açýkladý.
Zeytincilik konusunda önemli çalýþmalar yapýlmasýna, özellikle zeytin aðacý sayýsýnýn 90 milyondan 160 milyona çýkarýlmasýna raðmen bir çok hedefe ulaþýlamadý. Ayvalýk Zeytin Hasat Þenliði’nde Bakanlýk adýna konuþan Bitkisel Üretim Genel Müdürü Mevlüt Gümüþ’ün verdiði bilgilere bakýlýrsa hedefler 2023 yýlýna ötelenmiþ görünüyor.
Özetle, zeytincilikte olumlu geliþmelerin yaný sýra önemli sorunlar da yaþanýyor. Bu sorunlara çözüm aranýrken Suriye’den gelen kaçak yað hem piyasayý hem insan saðlýðýný tehdit ediyor. Tüketici olarak yediðiniz yaðýn ne kadar saðlýklý olduðunu biliyor musunuz?
Ali Ekber YILDIRIM
www.tarimdunyasi.net
Bir çok tarým ürününde olduðu gibi zeytinde ve zeytinyaðýnda da saðlýklý verilere ulaþmak kolay deðil. 2013 yýlý zeytin üretimi için bugüne kadar açýklanan 3 tahmin var.
Ýzmir Ticaret Borsasý’na göre 2013-2014 sezonunda Türkiye zeytin üretimi 1 milyon 84 bin ton olacak. Zeytinyaðý üretimi ise 140 bin ton.Gýda, Tarým ve Hayvancýlýk Bakanlýðý’nýn rekolte tahmini yapmakla görevlendirdiði Ulusal Zeytin ve Zeytinyaðý Konseyi’ne göre, zeytin üretimi 1 milyon 33 bin ton, zeytinyaðý üretimi 130 bin ton olacak.
Türkiye Ýstatistik Kurumu’nun tahmin ise 1 milyon 676 bin ton zeytin,180 bin ton zeytinyaðý.
Bu verilerden hangisini doðru kabul edeceðiz?
Ýzmir Ticaret Borsasý ile Ulusal Zeytin ve Zeytinyaðý Konseyi’nin verileri arasýnda çok büyük fark yok. Fakat bu iki tahminle devletin resmi verileri arasýnda büyük fark var. Devlet bu verilerden hangisine göre zeytincilik politikasýný belirliyor. Ýhracatçý, sanayici, Tariþ, Marmarabirlik bu verilerden hangisine göre iþ planýný yapacak?
Sektörün en temel sorunlarýndan birisi doðru güvenilir verilerin olmamasý.
Ayvalýk’ta yapýlan Zeytin Hasat Þenliði’nde, “Suriye’den Türkiye’ye son bir yýlda kaçak yollardan 60 bin ton zeytinyaðý girdi” bilgisi de bu çerçevede deðerlendirilmeli.
Okurlarýmýz haklý olarak “bu kadar yaðý taþýmak için binden fazla Týr-kamyon gerekiyor. Bu kadar yað nasýl girer” diye soruyor.
Adý üzerinde “kaçak”. Yasal olmayan yollardan ülkeye giren zeytinyaðýný hiç kimsenin tartmasý mümkün deðil elbette.
Yasal verilerde bile bu kadar eksiklik, çarpýklýk varken yasal olmayan zeytinyaðý giriþi konusunda net rakam vermek mümkün deðil. Burada kaçaðýn,yasal olmayan zeytinyaðýnýn boyutu yani piyasaya etkisi önemli. Suriye’den ülkeye giren kaçak yað piyasayý olumsuz etkiliyor mu?
Evet etkiliyor. Bunun mutlaka önlenmesi gerekir. Ýçeride üretilen zeytinyaðý konusunda çok farklý rakamlar konuþulurken bunun üzerine birde kaçak, yasal olmayan yaðýn girmesi piyasayý derinden etkiler.
Bir baþka önemli soru ise Suriye’den gelen kaçak zeytinyaðýný kimin alýp iþlediði?
Ayvalýk’taki toplantýda bu soru Burhaniye’den panele katýlan Murat Narin tarafýndan “Suriye’den kaçak olarak gelen zeytinyaðýnýn ne kadarýný Tariþ ve Marmarabirlik veya özel sektör firmalarýnýn tesislerinde iþleniyor?” diye çok açýk biçimde soruldu.
Tariþ Zeytin ve Zeytinyaðý Birliði Baþkaný Cahit Çetin’de ayný netlikte yanýt verdi: “Biz ortaklarýmýzýn dýþýnda hiç kimseden yað almýyoruz.”
Marmarabirlik’in de ortaklarýndan baþka kimseden zeytin ve zeytinyaðý almadýðý biliniyor.
Kaldý ki, kayýt sisteminin en iyi uygulandýðý kurumlar Tariþ, Marmarabirlik gibi üretici birlikleri. Özel sektörün markalaþmýþ büyük üreticilerini bir yana býrakýrsak büyük bölümünde saðlýklý bir kayýt sistemi yok. Merdivenaltý tabir edilen üretimler var. Piyasadan yað toplayýp dökme olarak ihraç edenler, beyaz tenekelerde markasýz piyasaya sürenler var.
Devlet kaçakçýlýðýn izini sürerse Suriye’den gelen yaðýn kimler tarafýndan piyasaya sunulduðunu çok kolay bulur ve açýklar. Yeter ki böyle bir niyet olsun.
Zeytinyaðý verileri konusuna deðinmiþken Gýda,Tarým ve Hayvancýlýk Bakanlýðý’nýn hedeflerine de bakmakta yarar var. Yaklaþýk 10 yýl önce Bakanlýk 2004-2014 dönemini kapsayan 10 yýllýk hedeflerini açýkladý.
Zeytincilik konusunda önemli çalýþmalar yapýlmasýna, özellikle zeytin aðacý sayýsýnýn 90 milyondan 160 milyona çýkarýlmasýna raðmen bir çok hedefe ulaþýlamadý. Ayvalýk Zeytin Hasat Þenliði’nde Bakanlýk adýna konuþan Bitkisel Üretim Genel Müdürü Mevlüt Gümüþ’ün verdiði bilgilere bakýlýrsa hedefler 2023 yýlýna ötelenmiþ görünüyor.
Özetle, zeytincilikte olumlu geliþmelerin yaný sýra önemli sorunlar da yaþanýyor. Bu sorunlara çözüm aranýrken Suriye’den gelen kaçak yað hem piyasayý hem insan saðlýðýný tehdit ediyor. Tüketici olarak yediðiniz yaðýn ne kadar saðlýklý olduðunu biliyor musunuz?
Ali Ekber YILDIRIM
www.tarimdunyasi.net
"Ali Ekber YILDIRIM" bütün yazýlarý için týklayýn...