Zeynep Ayþe EDÝRNE
OKUSAK HADÝSE.. OKUMASAK BAÞKA HADÝSE
Ne CHP'nin Ýstanbul'u almasý ne de AKP'nin Diyarbakýr'ý fethetmesi.. Ne Eurovision'da ilk üçe girilmesi ne de Cim Bom'un UEFA Finali'ni Þükrü Saraçoðlu'nda oynamak istemesi.. hiçbiri deðil.. asýl hadise iþte bu..
''74 dakika ile gazete okuma þampiyonuyuz''
Okuduðunuz, bir gazete haberinin baþlýðý.. Dünya Gazeteler Birliði(WAN)'nin, ''Basýn Büyüyen Pazar'' raporunun açýklandýðý bir haber.. Bu rapora göre dünyada 232 ülkede toplam 11 bin 926 gazete yayýnlanýyor. Her gün basýlan ve satýlan 532 milyon gazete, ortalama 1.7 milyar kiþi tarafýndan okunuyor.
Japonlar, bin kiþiye 624 günlük gazete ortalamasý ile dünyanýn en fazla gazete okuyan milleti olma ünvanýný hala koruyor.. Norveç'te bin kiþiye düþen gazete sayýsý 580 (yani bin kiþiden 580'i gazete okuru), Finlandiya'da ise 449.
* * *
Söz konusu þampiyonluðumuz, gazete okuyan insan sayýsý üzerine deðil, her gün gazete okumaya ayrýlan ortalama süre sýralamasýna ait.. Bu sýralamada Türkler 74 dakika ile ilk sýrada.. 54 dakika ile Belçika ikinci, üçüncülüðü 48 dakika ile Finliler ve Çinliler paylaþýyor.
* * *
''Önceki gün Göteborg'da, Dünya Gazete Yayýncýlarý Birliði CEO'su Timothy Balding'i dinlerken, neredeyse yerimden fýrlayýp baðýrmaya baþlayacaktým.''
Ayný gazetenin bir köþe yazarý, coþkuyla yazýyor:
''... yýllardýr yýkmaya uðraþýp da yýkamadýðým büyük bir Türk yalaný var. Nereye gitsem bu Türk yalanýyla karþýlaþýyorum. Neymiþ? Türkler gazete okumazmýþ. Neymiþ? Türkler, gazeteyi okumaz, sadece bakarmýþ. Yani hem Türk halkýna, hem gazete okuyucusuna, hem de gazetecilere hakaret.'' diyerek sevincini ve tepkisini ortaya koyuyor.
Zaten köþe yazýsýnýn baþlýðý da, ''Büyük Bir Türk Yalaný Yýkýldý'' þeklinde.. yazý þöyle devam ediyor:
''Dünyada gazetenin en uzun süre elde kaldýðý ülke Türkiye olmuþ. (...) Bu rakam geçtiðimiz yýllarda 54 dakikaydý. En uzun süre okuyan ülke Belçika idi ve orada bu rakam yanýlmýyorsam 62 dakikaydý. Bu yýl Türkiye, Belçika'yý da geçmiþ ve 74 dakikaya çýkmýþ.''
Dünya Gazeteler Birliði'nin ciddiyeti tartýþýlmaz, ancak sonucun hangi verilerle, nasýl oluþtuðu da açýklansaydý keþke.. biz de yerimizden fýrlamak, baðýrmaya baþlamak(!) istiyoruz.. 74 dakika gazete okuma süresi.. pardon, ''elde kaldýðý'' süre ne demek ki?
* * *
1 saat 14 dakika süre, evde veya iþyerinde ya da kahve, berber, çay bahçesi, otobüs yazýhanesi gibi umuma açýk yerlerde, tek bir gazetenin elden ele dolaþmasý ile mi ölçülmüþ?
Bu süreye, otobüste dolmuþta gazete okurken, yandan veya yukardan enseden, birer çift gözün dolaylý etkisi olmuþ mudur? Yani ''sayfayý deðiþtirsem mi, acaba okudu mu? gazeteyi katlasam kabalýk mý olur?'' diye takýlýp huysuzlaþýnca, okuyacaðýmýzý karýþtýrýp, ne okuduðumuzu anlamadan geçen zaman eklenmiþ midir?
Yoksa, derbinin golleri için spor sayfasýný birine, yýlýn etek döpiyes boylarý için öbür sayfayý baþka birine, televizyon sayfasýný bir diðerine verince, ''Haným.. okumadýn mý daha, bitmedi mi? Oðlum ver þunu hadi, manþet sayfasý da sende.. Kýzým, bak bakiim, cuma günki dizinin tekrarý bu akþam mý?'' derken derken, geçen süre mi acaba?
* * *
Biz Türklerin, gazete satýn almamýz ile doðrudan ilgili durum ise, baþka bir hadise..
''Gazete satýþlarý açýsýndan en önemli göstergelerden biri de, her 1000 kiþiye satýlan gazete sayýsý.
(...) Avrupa'da en yüksek rakamlar, genellikle Ýsveç, Norveç gibi kuzey ülkeleri. Ama Türkiye, Avrupa'nýn geriye kalan kýsmýnda çok parlak bir yerde bulunuyor.
Bu yýlki rakamý henüz alamadým, ama geçen yýllarda bu sayý 169'du. Yunanistan'da 1000 kiþiye satýlan gazete sayýsýnýn 59 olduðunu düþünürseniz, Türkiye'nin nerede olduðunu daha iyi anlayabilirsiniz.''
Lütfen Sayýn köþe yazarý, Türkiye'nin nüfusu 70 milyon, Yunanistan'ýn kaç? Hem Yunanlýlar pek gazete okumasalar da, öldürülen genç bir insan için yeri göðü polisin, medyanýn, iktidarýn baþýna yýktýlar.. demokrasi adýna þiddete baþvurdular ama cahil olmadýklarý kesin..
Diyelim ki, Türkiye'nin rakamý 169'dan 200'e vardý.. yani binde 200, yüzde 20, onda 2 kiþi gazete alýyor ve okuyor.. 70 milyonluk Türkiye'de 14 milyon gazete okuyucusu.. ikinci el okuyucularý da katarak bu rakamý abartalým, 20 milyon olsun.. 7 kiþiden 2'si gazete okuyucusu(!?)
Ya geri kalanlar, gazete okumayanlar.. onlar kimler?
* * *
''Basýn Reklam Platformu''.. Bu baþlýk altýnda bir araya gelen Akþam, Bugün, Cumhuriyet, Fanatik, Fotomaç, Fotospor, Güneþ, Hürriyet, Milliyet, Posta, Radikal, Sabah, Star, Takvim, Türkiye, Vatan, Yeni Asýr, Yeni Þafak ve Zaman gazeteleri, geçtiðimiz bir bayram öncesinde ''Kimler Gazete Okumaz'' baþlýklý tam sayfa ilanlar yayýnladýlar.. Ýlan metnini okuyalým, bakalým kimler gazete okumuyorlar..
''Kýrmýzý ýþýkta geçmeyi marifet sananlar. 'Bu memleket adam olmaz!' diye hayýflanýp cümlenin devamýný getiremeyenler. Cumhurbaþkanýnýn adýný sorduðunuzda 'Ay dur þimdi hatýrlicam?' diyerek boþ gözlerle gülümseyenler. Vapur iskeleye yanaþmadan atlamaya çalýþanlar. Tribündeki koltuklarý yerinden sökenler. Kaçak elektrik kullananlar. Hayýrsever geçinip otoparkta özürlü yerine park edenler. Arabanýn camýný açýp yola tükürenler. 'Erkek dediðin döver!' diyerek böbürlenenler. Gecenin bir yarýsý araba kornasýyla gürültü koparanlar. Lugatýna eklediði yeni sözcükler, küfürden ibaret olanlar. Arabasýný kaldýrýma park ederek aklýyla övünenler. Turiste çifte tarife uygulayanlar. Alkollü araba kullanarak þoförlüðünü ispatlayanlar. Baþkasýnýn emeðiyle takdir toplamaktan gocunmayanlar. Çok iyi yalan söylemeyi, kývýrmayý meziyet sayanlar. Trafikte ambulansýn arkasýna takýlanlar. Altýnda çalýþanlara kötü davranmayý zenginlik göstergesi kabul edenler. GAZETE OKUMAZ.''
Aah, ne kadar ironik! Okumuyorlar, dünyayý umursamýyorlar.. Ama onlar bu ülkenin çoðunluðu.. Medyamýzýn attýðý taþ kurbaðalarý ürkütecek kadar..
Ýlanýn son cümlesi - nasýl bir pohpohlama, nasýl bir sýrt sývamasý - takdire deðer..
''Gazete okuyanlar, okuduklarýný anladýklarý gibi hayatý da anlar. Ýnsanlarý anlar. Gazete okuyucusu, gazete okumayandan farklýdýr. Hayata farklý bir gözle bakar.''
Kendi payýma, farklý bir gözle baktýðýmda, okuyan/düþünen bir insanýn bu ülkede nasýl aðýr bir yük altýnda ömür tükettiðini görüyorum. Farklý bir gözle bakýnca, insanlarýn neleri kaybedeceklerini fark etmemeleri için, neredeyse hissedilmeyen, hissettirilmeyen aðýr bir deðiþim görüyorum.
''Kimler Gazete Okumaz'' sýnýflamasýndakilerin okuyan/düþünen insanlarýn hayatýný nasýl boðduðunu görüyorum.
Kendine güveni dürüstlüðünden gelen, korkmadan hakkýný arayanlar, namusuyla çalýþýnca aç kalmayacaðýna iman edenler, medyasýyla bankasýyla, belediyesiyle siyasetçisiyle gururlanmak isteyenler, huzur ve güvenle ülkesine sýrtýný dayayýp, ''Oooh be Vatan! Ýyi ki varsýn Türkiye’m, caným memleketim!'' hayaline sarýlanlar, günbe gün, bir bir yok oluyorlar!
* * *
Eh, ne kadar düþünedursak, çýrpýnsak da, yerimizden fýrlayýp baðýrmaya baþlayamýyoruz.. çünkü olan bitenin, býrakýn okurluðumuzu, bizimle bile ilgisi dolaylý ya da hiç yok.. Sayýn köþe yazarý, hadiseyi ''çoktan'' baðlamýþ þöyle..
''Bence bu reklamcýlarýn ve reklam verenin çok iyi okumasý gereken bir rakam..''
* * *
''Gülümsemenin hem maliyeti sýfýrdýr,
hem de bedeline paha biçilmez.''
MOLIERE
Zeynep Ayþe EDÝRNE
"Zeynep Ayþe EDÝRNE" bütün yazýlarý için týklayýn...
Ne CHP'nin Ýstanbul'u almasý ne de AKP'nin Diyarbakýr'ý fethetmesi.. Ne Eurovision'da ilk üçe girilmesi ne de Cim Bom'un UEFA Finali'ni Þükrü Saraçoðlu'nda oynamak istemesi.. hiçbiri deðil.. asýl hadise iþte bu..
''74 dakika ile gazete okuma þampiyonuyuz''
Okuduðunuz, bir gazete haberinin baþlýðý.. Dünya Gazeteler Birliði(WAN)'nin, ''Basýn Büyüyen Pazar'' raporunun açýklandýðý bir haber.. Bu rapora göre dünyada 232 ülkede toplam 11 bin 926 gazete yayýnlanýyor. Her gün basýlan ve satýlan 532 milyon gazete, ortalama 1.7 milyar kiþi tarafýndan okunuyor.
Japonlar, bin kiþiye 624 günlük gazete ortalamasý ile dünyanýn en fazla gazete okuyan milleti olma ünvanýný hala koruyor.. Norveç'te bin kiþiye düþen gazete sayýsý 580 (yani bin kiþiden 580'i gazete okuru), Finlandiya'da ise 449.
* * *
Söz konusu þampiyonluðumuz, gazete okuyan insan sayýsý üzerine deðil, her gün gazete okumaya ayrýlan ortalama süre sýralamasýna ait.. Bu sýralamada Türkler 74 dakika ile ilk sýrada.. 54 dakika ile Belçika ikinci, üçüncülüðü 48 dakika ile Finliler ve Çinliler paylaþýyor.
* * *
''Önceki gün Göteborg'da, Dünya Gazete Yayýncýlarý Birliði CEO'su Timothy Balding'i dinlerken, neredeyse yerimden fýrlayýp baðýrmaya baþlayacaktým.''
Ayný gazetenin bir köþe yazarý, coþkuyla yazýyor:
''... yýllardýr yýkmaya uðraþýp da yýkamadýðým büyük bir Türk yalaný var. Nereye gitsem bu Türk yalanýyla karþýlaþýyorum. Neymiþ? Türkler gazete okumazmýþ. Neymiþ? Türkler, gazeteyi okumaz, sadece bakarmýþ. Yani hem Türk halkýna, hem gazete okuyucusuna, hem de gazetecilere hakaret.'' diyerek sevincini ve tepkisini ortaya koyuyor.
Zaten köþe yazýsýnýn baþlýðý da, ''Büyük Bir Türk Yalaný Yýkýldý'' þeklinde.. yazý þöyle devam ediyor:
''Dünyada gazetenin en uzun süre elde kaldýðý ülke Türkiye olmuþ. (...) Bu rakam geçtiðimiz yýllarda 54 dakikaydý. En uzun süre okuyan ülke Belçika idi ve orada bu rakam yanýlmýyorsam 62 dakikaydý. Bu yýl Türkiye, Belçika'yý da geçmiþ ve 74 dakikaya çýkmýþ.''
Dünya Gazeteler Birliði'nin ciddiyeti tartýþýlmaz, ancak sonucun hangi verilerle, nasýl oluþtuðu da açýklansaydý keþke.. biz de yerimizden fýrlamak, baðýrmaya baþlamak(!) istiyoruz.. 74 dakika gazete okuma süresi.. pardon, ''elde kaldýðý'' süre ne demek ki?
* * *
1 saat 14 dakika süre, evde veya iþyerinde ya da kahve, berber, çay bahçesi, otobüs yazýhanesi gibi umuma açýk yerlerde, tek bir gazetenin elden ele dolaþmasý ile mi ölçülmüþ?
Bu süreye, otobüste dolmuþta gazete okurken, yandan veya yukardan enseden, birer çift gözün dolaylý etkisi olmuþ mudur? Yani ''sayfayý deðiþtirsem mi, acaba okudu mu? gazeteyi katlasam kabalýk mý olur?'' diye takýlýp huysuzlaþýnca, okuyacaðýmýzý karýþtýrýp, ne okuduðumuzu anlamadan geçen zaman eklenmiþ midir?
Yoksa, derbinin golleri için spor sayfasýný birine, yýlýn etek döpiyes boylarý için öbür sayfayý baþka birine, televizyon sayfasýný bir diðerine verince, ''Haným.. okumadýn mý daha, bitmedi mi? Oðlum ver þunu hadi, manþet sayfasý da sende.. Kýzým, bak bakiim, cuma günki dizinin tekrarý bu akþam mý?'' derken derken, geçen süre mi acaba?
* * *
Biz Türklerin, gazete satýn almamýz ile doðrudan ilgili durum ise, baþka bir hadise..
''Gazete satýþlarý açýsýndan en önemli göstergelerden biri de, her 1000 kiþiye satýlan gazete sayýsý.
(...) Avrupa'da en yüksek rakamlar, genellikle Ýsveç, Norveç gibi kuzey ülkeleri. Ama Türkiye, Avrupa'nýn geriye kalan kýsmýnda çok parlak bir yerde bulunuyor.
Bu yýlki rakamý henüz alamadým, ama geçen yýllarda bu sayý 169'du. Yunanistan'da 1000 kiþiye satýlan gazete sayýsýnýn 59 olduðunu düþünürseniz, Türkiye'nin nerede olduðunu daha iyi anlayabilirsiniz.''
Lütfen Sayýn köþe yazarý, Türkiye'nin nüfusu 70 milyon, Yunanistan'ýn kaç? Hem Yunanlýlar pek gazete okumasalar da, öldürülen genç bir insan için yeri göðü polisin, medyanýn, iktidarýn baþýna yýktýlar.. demokrasi adýna þiddete baþvurdular ama cahil olmadýklarý kesin..
Diyelim ki, Türkiye'nin rakamý 169'dan 200'e vardý.. yani binde 200, yüzde 20, onda 2 kiþi gazete alýyor ve okuyor.. 70 milyonluk Türkiye'de 14 milyon gazete okuyucusu.. ikinci el okuyucularý da katarak bu rakamý abartalým, 20 milyon olsun.. 7 kiþiden 2'si gazete okuyucusu(!?)
Ya geri kalanlar, gazete okumayanlar.. onlar kimler?
* * *
''Basýn Reklam Platformu''.. Bu baþlýk altýnda bir araya gelen Akþam, Bugün, Cumhuriyet, Fanatik, Fotomaç, Fotospor, Güneþ, Hürriyet, Milliyet, Posta, Radikal, Sabah, Star, Takvim, Türkiye, Vatan, Yeni Asýr, Yeni Þafak ve Zaman gazeteleri, geçtiðimiz bir bayram öncesinde ''Kimler Gazete Okumaz'' baþlýklý tam sayfa ilanlar yayýnladýlar.. Ýlan metnini okuyalým, bakalým kimler gazete okumuyorlar..
''Kýrmýzý ýþýkta geçmeyi marifet sananlar. 'Bu memleket adam olmaz!' diye hayýflanýp cümlenin devamýný getiremeyenler. Cumhurbaþkanýnýn adýný sorduðunuzda 'Ay dur þimdi hatýrlicam?' diyerek boþ gözlerle gülümseyenler. Vapur iskeleye yanaþmadan atlamaya çalýþanlar. Tribündeki koltuklarý yerinden sökenler. Kaçak elektrik kullananlar. Hayýrsever geçinip otoparkta özürlü yerine park edenler. Arabanýn camýný açýp yola tükürenler. 'Erkek dediðin döver!' diyerek böbürlenenler. Gecenin bir yarýsý araba kornasýyla gürültü koparanlar. Lugatýna eklediði yeni sözcükler, küfürden ibaret olanlar. Arabasýný kaldýrýma park ederek aklýyla övünenler. Turiste çifte tarife uygulayanlar. Alkollü araba kullanarak þoförlüðünü ispatlayanlar. Baþkasýnýn emeðiyle takdir toplamaktan gocunmayanlar. Çok iyi yalan söylemeyi, kývýrmayý meziyet sayanlar. Trafikte ambulansýn arkasýna takýlanlar. Altýnda çalýþanlara kötü davranmayý zenginlik göstergesi kabul edenler. GAZETE OKUMAZ.''
Aah, ne kadar ironik! Okumuyorlar, dünyayý umursamýyorlar.. Ama onlar bu ülkenin çoðunluðu.. Medyamýzýn attýðý taþ kurbaðalarý ürkütecek kadar..
Ýlanýn son cümlesi - nasýl bir pohpohlama, nasýl bir sýrt sývamasý - takdire deðer..
''Gazete okuyanlar, okuduklarýný anladýklarý gibi hayatý da anlar. Ýnsanlarý anlar. Gazete okuyucusu, gazete okumayandan farklýdýr. Hayata farklý bir gözle bakar.''
Kendi payýma, farklý bir gözle baktýðýmda, okuyan/düþünen bir insanýn bu ülkede nasýl aðýr bir yük altýnda ömür tükettiðini görüyorum. Farklý bir gözle bakýnca, insanlarýn neleri kaybedeceklerini fark etmemeleri için, neredeyse hissedilmeyen, hissettirilmeyen aðýr bir deðiþim görüyorum.
''Kimler Gazete Okumaz'' sýnýflamasýndakilerin okuyan/düþünen insanlarýn hayatýný nasýl boðduðunu görüyorum.
Kendine güveni dürüstlüðünden gelen, korkmadan hakkýný arayanlar, namusuyla çalýþýnca aç kalmayacaðýna iman edenler, medyasýyla bankasýyla, belediyesiyle siyasetçisiyle gururlanmak isteyenler, huzur ve güvenle ülkesine sýrtýný dayayýp, ''Oooh be Vatan! Ýyi ki varsýn Türkiye’m, caným memleketim!'' hayaline sarýlanlar, günbe gün, bir bir yok oluyorlar!
* * *
Eh, ne kadar düþünedursak, çýrpýnsak da, yerimizden fýrlayýp baðýrmaya baþlayamýyoruz.. çünkü olan bitenin, býrakýn okurluðumuzu, bizimle bile ilgisi dolaylý ya da hiç yok.. Sayýn köþe yazarý, hadiseyi ''çoktan'' baðlamýþ þöyle..
''Bence bu reklamcýlarýn ve reklam verenin çok iyi okumasý gereken bir rakam..''
* * *
''Gülümsemenin hem maliyeti sýfýrdýr,
hem de bedeline paha biçilmez.''
MOLIERE
Zeynep Ayþe EDÝRNE
"Zeynep Ayþe EDÝRNE" bütün yazýlarý için týklayýn...