Tarýk Dursun K.
Köksüzlük ve Kentlere Ýç Göç
Tito'lu özyönetim sýrasýnda Yugoslavya'ya çok gittim, çok gezdim ülkeyi, çok kentler, çok kasabalar gördüm.Azýnlýk, çoðunluk, Müslüman, Hýristiyan bir arada hýrsýz gürsüz yaþýyorlardý.
Ateþ henüz küllenen son çatýþma ve beraberinde gelen azýnlýklar-çoðunluklar arasý büyük tedirginlik; (bir önceki Osmanlýnýn yazgýsýna boyun eðerek o topraklardan geri çekilme dönemindeki gibi) Bosna ve dolayýsýyla Saray-Bosna, bir bütün olarak yine uluslararasý bir karmaþa içine sürüklenmiþti, o dönemde de Büyük Göçe uðratýlmýþtý insanlar. Özellikle Müslüman kesim, gelecekteki yaþama umudunu yýllar yýlý üzerinde doðup büyüdüðü ata topraðýný býrakýp ana ülkeye gitmekte bulmuþtu.
Bir çözüm ya da bir çýkýþ noktasý mýydý bu? Soruya kalanlar açýsýndan da, göççüler açýsýndan da evet demek zordur. Köklerini en derinlerde dallandýrýp budaklandýrdýktan sonra onu yerinden almak, bir baþka havanýn, suyun, güneþin ve rüzgarýn egemen olduðu bir baþka el topraðýna dikerek yaþam bulmasý olanaksýzdýr.
Dýþ ya da iç göçün insanlarý, bu ikilemin kiþileridir. Ezilmek, baský altýna düþmek ve sonucunda yok olmak kaygýsý insana vergidir ve doðal bir kaygýdýr da. Bu kaygýyý umutla yer deðiþimine uðratmak, umudu öne çýkarýp kaygýyý en geri plana çekmek mümkündür elbet. Ama nereye ve ne zamana kadar?
Bir mekaný yaþanýr, hatta çekilir kýlan, gerçekte o mekana olan iliþkili birikim yüklü yaþantýlardýr. Sizin, sizinle birlikte geçmiþinizin anýlarý kolay kolay býrakmaz yakanýzý. Yaþarken deðerinin farkýna varmadýðýmýz nice "þey", kopup ayrýldýktan sonra anýlara dönüþünce deðer kazanýr. Býrakýlmaz ve ayrýlýnmaz olur. Onlarýn yokluklarý sizi bir yaþam boyu rahatsýz eder, giderek onmazlýðý da dünyanýzý karartýr.
Göç, ne iç göç dýþ göçe, ne dýþ göç iç göçe benzemez. Gidilecek yer benzer bir yer bile olsa, orada her þey çok deðiþiktir, kent düzeni bile baþkadýr. Ýnsanlarý bile (benzer olmalarýna karþýlýk) baþkadýr. Havasý, suyu, hatta ekmeði bile baþkadýr.
En önemlisi, sizi o bu yeni yerde ayakta tutacak bir geçmiþinizin, bir anýlar toplamýnýn olmamasýdýr. Alttan alta bir korku duyarsýnýz; bu, yeni köksüzlüðün büyük korkusudur.
Tarýk Dursun K.
"Tarýk Dursun K." bütün yazýlarý için týklayýn...
Tito'lu özyönetim sýrasýnda Yugoslavya'ya çok gittim, çok gezdim ülkeyi, çok kentler, çok kasabalar gördüm.Azýnlýk, çoðunluk, Müslüman, Hýristiyan bir arada hýrsýz gürsüz yaþýyorlardý.
Ateþ henüz küllenen son çatýþma ve beraberinde gelen azýnlýklar-çoðunluklar arasý büyük tedirginlik; (bir önceki Osmanlýnýn yazgýsýna boyun eðerek o topraklardan geri çekilme dönemindeki gibi) Bosna ve dolayýsýyla Saray-Bosna, bir bütün olarak yine uluslararasý bir karmaþa içine sürüklenmiþti, o dönemde de Büyük Göçe uðratýlmýþtý insanlar. Özellikle Müslüman kesim, gelecekteki yaþama umudunu yýllar yýlý üzerinde doðup büyüdüðü ata topraðýný býrakýp ana ülkeye gitmekte bulmuþtu.
Bir çözüm ya da bir çýkýþ noktasý mýydý bu? Soruya kalanlar açýsýndan da, göççüler açýsýndan da evet demek zordur. Köklerini en derinlerde dallandýrýp budaklandýrdýktan sonra onu yerinden almak, bir baþka havanýn, suyun, güneþin ve rüzgarýn egemen olduðu bir baþka el topraðýna dikerek yaþam bulmasý olanaksýzdýr.
Dýþ ya da iç göçün insanlarý, bu ikilemin kiþileridir. Ezilmek, baský altýna düþmek ve sonucunda yok olmak kaygýsý insana vergidir ve doðal bir kaygýdýr da. Bu kaygýyý umutla yer deðiþimine uðratmak, umudu öne çýkarýp kaygýyý en geri plana çekmek mümkündür elbet. Ama nereye ve ne zamana kadar?
Bir mekaný yaþanýr, hatta çekilir kýlan, gerçekte o mekana olan iliþkili birikim yüklü yaþantýlardýr. Sizin, sizinle birlikte geçmiþinizin anýlarý kolay kolay býrakmaz yakanýzý. Yaþarken deðerinin farkýna varmadýðýmýz nice "þey", kopup ayrýldýktan sonra anýlara dönüþünce deðer kazanýr. Býrakýlmaz ve ayrýlýnmaz olur. Onlarýn yokluklarý sizi bir yaþam boyu rahatsýz eder, giderek onmazlýðý da dünyanýzý karartýr.
Göç, ne iç göç dýþ göçe, ne dýþ göç iç göçe benzemez. Gidilecek yer benzer bir yer bile olsa, orada her þey çok deðiþiktir, kent düzeni bile baþkadýr. Ýnsanlarý bile (benzer olmalarýna karþýlýk) baþkadýr. Havasý, suyu, hatta ekmeði bile baþkadýr.
En önemlisi, sizi o bu yeni yerde ayakta tutacak bir geçmiþinizin, bir anýlar toplamýnýn olmamasýdýr. Alttan alta bir korku duyarsýnýz; bu, yeni köksüzlüðün büyük korkusudur.
Tarýk Dursun K.
"Tarýk Dursun K." bütün yazýlarý için týklayýn...