Nurdan ÇAKIR TEZGÝN
Karataþýný Arayan Foça
2004'ün Eylül'ünden
M.S. 2004 Üzüm yapraklarýnýn sararma zamaný...
Gün dönümleri öncesi Güz’e, güzelleme mevsimi)
Bugünlerde, Phokaia (Eski Foça) ülkesinde bir telaþtýr ki sormayýn. Bütün sunaklara asýlan duyurularýn içeriði aynen þöyle: ”Rastgele 4.Uluslararasý Balýkçý ve Deniz Belgeselleri Festivali” buna ilaveten, Satraplýk çýðýrtkanlarý gün boyu anons yapmaktalar borularýn içinden “festivale sayýn Phokaia’lýlar ve misafirlerimiz davetlidir” diye...
1- 5 Eylül tarihleri arasýndaki festivalin hemen ardýndan, 9 – 11 Eylül tarihleri arasýndaki kurtuluþ günü etkinlikleri boy gösterecek... Bir koþuþturmacadýr gidiyor günlerdir, konsüller, halk meclislerinin üyeleri, köylüler ve uzak illerden gelen misafirler Phokaia kýyýlarýnda büyük bir þenlik havasý içindeler. Halk ve belediye meclisi üyeleri, dört koldan yardýmlaþma içinde yürütüyorlar þenlik organizasyonunu.
***
Phokaia’da yaþam bütün tanrýlarýn kutsamalarý ile baþlýyor her yeni güne. Gal Horozu ibiðini titretince tan yerinde, bütün tavuklarýn uykusu bitiyor kümeslerinde. Az sonra gýdaklama sesleri duyulacak ve Phokaialý güzel kýzlar kahvaltýlýk yumurta toplayacaklar folluklardan henüz saçlarýný örmeden sabah entarileri içinde...
Tapýnaklarda hummalý bir hareket gözlenecek sabah ayazýnda, toplanmadan Phokaialýlar dua için, sunaklarýn önü ve mozaik yollar yýkanmalý. Helenler çok dikkatli bakýþlarla adýmlarken tapýnak merdivenini, beyaz dantelalarýný kirletmesinler kutsal mabedte...
***
Balýk hali agorasý, her sabah en taze ve en bulunmaz balýklarýn mezatýyla baþlýyor uzun bir güne. Çevre gönüllüleri, denizi ve kýyý þeridini temiz tutabilmek için canla baþla uðraþýyorlar, tüm gençler seferber olmuþ Yerel Gündem 21 ile. Sualtý Araþtýrmalarý Derneði ve Su Ürünleri Kooperatifinin kaygýsý fazla, foklarýn ve yunuslarýn festivale katýlýmýný merak ediyorlar! Ýnsan kardeþlerine güvenmek isteyen bu canlýlarý ürkütmemek ve barýþý korumak biraz güç gibi... Kaþ yaparken göz çýkarmamayý öðrenmeye çalýþan bir güzellik uzmaný gibi bütün sivil toplum örgütleri!
Phokaia’nýn genç Satrapý, görevine yeni baþlamýþ olmanýn heyecan ve coþkusuyla emirler veriyor saða sola. Her þey mükemmel olmalý, gelen misafirler iyi aðýrlanmalý. Kybele Tapýnaðý ve adak havuzu iyice temizlenmeli, niþler içindeki denizci fenerleri parlatýlmalý dikkatlice, Küçük Deniz’in kutsal üçgeni pýrýl pýrýl olmalý günün her saati...
Feri keskin bakýþlar fýrlatan, balýk gözlü kasabanýn delisi suurunu üflüyor adak sunaðýnýn hemen yanýnda. Rivayete göre Dionysos (þarap tanrýsý) görünecekmiþ bugünlerde, onu tanýmak isteyenler elindeki körpe asma çubuðuna dikkat etmeliymiþler!
Halk tedirgin bu duyuruya, öyle ya; Dionysos’u tanýmak o kadar kolay deðil ki! Bakalým, genç ve yakýþýklý mý, yoksa saçý sakalý kýrarmýþ yaþlý haliyle mi görünecek þarap kokulu evlerin saçak altlarýnda? Kim bilir, hangi bilinmeyen yörenin asma çubuðunu getirecek yanýnda, kime nasip olacak o deðerli dal parçasý?
Belki de altýn bir þarap kadehine akýtacak bildiði her ne varsa þarap hülasasýnýn sýrlarýna dair!
Phokaia’da ev þaraplarý tadýlýyor bugünlerde, küçük kervansaraylarýn, asma çardaklý evlerin önünde. Deniz fenerindeki fenerci iyi bilirmiþ “Foça Karasý” suyunun meþe fýçýdaki mayalanmýþ halini o tarihlerde... Tersane Koyu, geceleri bir baþka uyur yorgun Ege’nin koynunda usulca ve bunu bilenlerdendir fenercisi asýrlar boyu yorgunca.
Henüz baðbozumuna zaman var, asma yapraklarý sararmaya yeni baþladý, suyu sýkýlacak üzümlerin hasadý eli kulaðýnda. Kýrmýzý þarap için biraz erkenci davranmak gerek der eski baðcýlar. Tadýna bakacaklarýmýz bir önceki yýllarýn rekolteleriymiþ.
***
Birinci Mersinaki koyunda dolaþan genç Fransýz, amatör kamerasýna takýlan görüntüye inanamýyor: Apollon ve kardeþi Artemis, Mersinaki’nin safran sarýsý incirlerinden koparýp defne yapraklarýna sarýyorlar ballarýný akýtarak. Aralarýnda konuþuyorlar, “biraz da adaçayý toplayýp dövelim karataþýn gövdesinde üç vakit” belli ki ilaç yapacaklar babalarý yüce Zeus için! Genç Fransýz telaþlanýyor ve heyecan içinde yalýnayak koþturuyor Phokaia (Eski Foça) meydanýna...
-Eyyy Phokaia’nýn saygýn halký, çabuk gelin bu tarafa karataþý bulacaðýz nihayet...
Kutsal karataþ tanrýlarýn elinde, gelin konuþalým tanrýlarla, bize geri versinler kutsal taþýmýzý.
EY TANRILAR
Yolumuz var yolcumuz var,
Hastamýz var, derdimiz var.
Ustamýz, çömezimiz var.
Yapraðý sararan asmamýz var,
Suyu sýkýlacak üzümümüz var
Verin karataþýmýzý geri.
Kameramýz, filmimiz var
Destanýmýz, öykümüz var
Yazarýmýz, þairimiz var
Siren kayalarýmýz var
Fokumuz var balýðýmýz var,
Erken uyanan horozumuz var.
Griffonlu paramýz da var!
Eyy tanrýlar,
Verin karataþýmýzý geri...
(Eylül 2004 – Foça)
Kaynaklar:
- Klasik Yunan Mitolojisi, Þefik Can, Ýnkilap ve Aka Kitapevleri, 1970
- Ege ve Yunan Tarihi, Ord.Prof.Dr. Arif Müfid Mansel, TTK, 1971
Nurdan ÇAKIR TEZGÝN
"Nurdan ÇAKIR TEZGÝN" bütün yazýlarý için týklayýn...
2004'ün Eylül'ünden
M.S. 2004 Üzüm yapraklarýnýn sararma zamaný...
Gün dönümleri öncesi Güz’e, güzelleme mevsimi)
Bugünlerde, Phokaia (Eski Foça) ülkesinde bir telaþtýr ki sormayýn. Bütün sunaklara asýlan duyurularýn içeriði aynen þöyle: ”Rastgele 4.Uluslararasý Balýkçý ve Deniz Belgeselleri Festivali” buna ilaveten, Satraplýk çýðýrtkanlarý gün boyu anons yapmaktalar borularýn içinden “festivale sayýn Phokaia’lýlar ve misafirlerimiz davetlidir” diye...
1- 5 Eylül tarihleri arasýndaki festivalin hemen ardýndan, 9 – 11 Eylül tarihleri arasýndaki kurtuluþ günü etkinlikleri boy gösterecek... Bir koþuþturmacadýr gidiyor günlerdir, konsüller, halk meclislerinin üyeleri, köylüler ve uzak illerden gelen misafirler Phokaia kýyýlarýnda büyük bir þenlik havasý içindeler. Halk ve belediye meclisi üyeleri, dört koldan yardýmlaþma içinde yürütüyorlar þenlik organizasyonunu.
***
Phokaia’da yaþam bütün tanrýlarýn kutsamalarý ile baþlýyor her yeni güne. Gal Horozu ibiðini titretince tan yerinde, bütün tavuklarýn uykusu bitiyor kümeslerinde. Az sonra gýdaklama sesleri duyulacak ve Phokaialý güzel kýzlar kahvaltýlýk yumurta toplayacaklar folluklardan henüz saçlarýný örmeden sabah entarileri içinde...
Tapýnaklarda hummalý bir hareket gözlenecek sabah ayazýnda, toplanmadan Phokaialýlar dua için, sunaklarýn önü ve mozaik yollar yýkanmalý. Helenler çok dikkatli bakýþlarla adýmlarken tapýnak merdivenini, beyaz dantelalarýný kirletmesinler kutsal mabedte...
***
Balýk hali agorasý, her sabah en taze ve en bulunmaz balýklarýn mezatýyla baþlýyor uzun bir güne. Çevre gönüllüleri, denizi ve kýyý þeridini temiz tutabilmek için canla baþla uðraþýyorlar, tüm gençler seferber olmuþ Yerel Gündem 21 ile. Sualtý Araþtýrmalarý Derneði ve Su Ürünleri Kooperatifinin kaygýsý fazla, foklarýn ve yunuslarýn festivale katýlýmýný merak ediyorlar! Ýnsan kardeþlerine güvenmek isteyen bu canlýlarý ürkütmemek ve barýþý korumak biraz güç gibi... Kaþ yaparken göz çýkarmamayý öðrenmeye çalýþan bir güzellik uzmaný gibi bütün sivil toplum örgütleri!
Phokaia’nýn genç Satrapý, görevine yeni baþlamýþ olmanýn heyecan ve coþkusuyla emirler veriyor saða sola. Her þey mükemmel olmalý, gelen misafirler iyi aðýrlanmalý. Kybele Tapýnaðý ve adak havuzu iyice temizlenmeli, niþler içindeki denizci fenerleri parlatýlmalý dikkatlice, Küçük Deniz’in kutsal üçgeni pýrýl pýrýl olmalý günün her saati...
Feri keskin bakýþlar fýrlatan, balýk gözlü kasabanýn delisi suurunu üflüyor adak sunaðýnýn hemen yanýnda. Rivayete göre Dionysos (þarap tanrýsý) görünecekmiþ bugünlerde, onu tanýmak isteyenler elindeki körpe asma çubuðuna dikkat etmeliymiþler!
Halk tedirgin bu duyuruya, öyle ya; Dionysos’u tanýmak o kadar kolay deðil ki! Bakalým, genç ve yakýþýklý mý, yoksa saçý sakalý kýrarmýþ yaþlý haliyle mi görünecek þarap kokulu evlerin saçak altlarýnda? Kim bilir, hangi bilinmeyen yörenin asma çubuðunu getirecek yanýnda, kime nasip olacak o deðerli dal parçasý?
Belki de altýn bir þarap kadehine akýtacak bildiði her ne varsa þarap hülasasýnýn sýrlarýna dair!
Phokaia’da ev þaraplarý tadýlýyor bugünlerde, küçük kervansaraylarýn, asma çardaklý evlerin önünde. Deniz fenerindeki fenerci iyi bilirmiþ “Foça Karasý” suyunun meþe fýçýdaki mayalanmýþ halini o tarihlerde... Tersane Koyu, geceleri bir baþka uyur yorgun Ege’nin koynunda usulca ve bunu bilenlerdendir fenercisi asýrlar boyu yorgunca.
Henüz baðbozumuna zaman var, asma yapraklarý sararmaya yeni baþladý, suyu sýkýlacak üzümlerin hasadý eli kulaðýnda. Kýrmýzý þarap için biraz erkenci davranmak gerek der eski baðcýlar. Tadýna bakacaklarýmýz bir önceki yýllarýn rekolteleriymiþ.
***
Birinci Mersinaki koyunda dolaþan genç Fransýz, amatör kamerasýna takýlan görüntüye inanamýyor: Apollon ve kardeþi Artemis, Mersinaki’nin safran sarýsý incirlerinden koparýp defne yapraklarýna sarýyorlar ballarýný akýtarak. Aralarýnda konuþuyorlar, “biraz da adaçayý toplayýp dövelim karataþýn gövdesinde üç vakit” belli ki ilaç yapacaklar babalarý yüce Zeus için! Genç Fransýz telaþlanýyor ve heyecan içinde yalýnayak koþturuyor Phokaia (Eski Foça) meydanýna...
-Eyyy Phokaia’nýn saygýn halký, çabuk gelin bu tarafa karataþý bulacaðýz nihayet...
Kutsal karataþ tanrýlarýn elinde, gelin konuþalým tanrýlarla, bize geri versinler kutsal taþýmýzý.
EY TANRILAR
Yolumuz var yolcumuz var,
Hastamýz var, derdimiz var.
Ustamýz, çömezimiz var.
Yapraðý sararan asmamýz var,
Suyu sýkýlacak üzümümüz var
Verin karataþýmýzý geri.
Kameramýz, filmimiz var
Destanýmýz, öykümüz var
Yazarýmýz, þairimiz var
Siren kayalarýmýz var
Fokumuz var balýðýmýz var,
Erken uyanan horozumuz var.
Griffonlu paramýz da var!
Eyy tanrýlar,
Verin karataþýmýzý geri...
(Eylül 2004 – Foça)
Kaynaklar:
- Klasik Yunan Mitolojisi, Þefik Can, Ýnkilap ve Aka Kitapevleri, 1970
- Ege ve Yunan Tarihi, Ord.Prof.Dr. Arif Müfid Mansel, TTK, 1971
Nurdan ÇAKIR TEZGÝN
"Nurdan ÇAKIR TEZGÝN" bütün yazýlarý için týklayýn...