Nurdan ÇAKIR TEZGÝN
Sýzma zeytinyaðýndaki sýzýntý ve kuruntular!
Eyvah ki ne eyvah!
Yaþamýn birçok alanýnda olduðu üzre, artýk istediðimiz kalitede sýzma zeytinyaðý satýn almada da þüpheli davranacaðýz. Tam da belli baþlý zeytinyaðý firmalarýna güvenip kalben itikat etmiþken! Tam da hayalet tenekecileri tü kaka edip markalarý baþtacý etmiþken ve köylünün üç beþ zeytininden sýktýðý topraklý küf kokulu zeytinyaðýný yerin dibine sokup "cýz haa" demiþken...
Doðanýn zengin hazinesi zeytinin suyu kalpazan laboratuvarlarýn icad malzemesi haline gelmiþ. Hay Allah, oldu mu þimdi?
Zeytinyaðý da simyagerlerin (!) üzerinde oynayabilecekleri bir metaymýþ meðer!
Yeni yeni duymaya baþladýðýmýz isim ve tanýmlarla karþýlaþýr olduk.
Mesela; "Kolon sýzmacýlarý son derece geliþmiþ teknolojileri kullanan zeytinyaðý simyacýlarýdýr." diye bir söylem duydum ben, nedir bu bilen var mý? "Kolon kanseri" duydum da "kolon sýzmacýsý" duymamýþtým!
Ulusal Zeytin ve Zeytinyaðý Konseyi Baþkaný Mustafa Tan da konuya iliþkin; Raf fiyatlarýnda yaþanan dengesizlik üzerine yaptýklarý analizlerle “kolon sýzmasý” yöntemiyle yapýlmýþ sýzma etiketli ürünlere rastladýklarýný ifade edip þöyle devam etmiþ:
“Sýzma zeytinyaðýnýn tanýmýnda hiçbir ýsýl iþlem görmemesi gerektiði ifade edilir. Yani sýzma zeytinyaðý bir anlamda meyve suyu olmalýdýr. Ancak son dönemde satýþlarýn artmasýný kullanmak isteyen bazý fýrsatçýlar türedi. Dünyada zeytinyaðý üreticisi bazý ülkelerde de uygulanan bir yöntemi kullanarak normalde rafine yapýlmasý gereken yaðlarýn asidini düþürerek sýzma gibi satmaya baþladý. Þu anda çok rastlanan bir olgu deðil. Ancak bunun önüne geçemezsek hem üretici hem de tüketici büyük zarar görecek. Bu da Türk zeytinyaðý imajýnýn zarar görmesine neden olacak.”*
Sözün özü; Þimdi, sýzma olmayan zeytinyaðlarýn rafinerilerde yüksek basýnç altýnda ýsýl iþleme tutularak asidinin düþürülmesiyle kolon sýzmasý denilen þey gündemde! Son derece geliþmiþ rafinerilerde simyacý titizliðinde; düþük asitli zeytinyaðlarýndaki kötü kokularýn yok edilerek sýzma zeytinyaðýna benzer zeytinyaðý elde etme iþlemi olan deodirazasyon yapýlýyormuþ. Erken hasad sýzmasýna benzesin diye de renk veren klorofil ve zeytinyaðý koku aromasý veriliyormuþ. Ehh oldu olacak MSG de (Mono Sodyum Glutamat) koysunlar ki lezzette bir pürüz çýkmasýn!
Görünen o ki; koku, renk, tat özelliklerini sanallaþtýran bir teknoloji iþ baþýnda.
Neye, kime, niçin inanacaðýmýzý þaþýrdýk.
- Kolon sýzmasý nasýl birþeydir?
- Zeytinyaðýnda deodirazasyon nedir?
- Zeytinyaðýnda ýsýl iþlem nedir ve zararlarý nelerdir? gibi birçok soruya yanýt aramak gerekecek. Zaten, zeytinyaðýna yurt içi pazar bulma gayreti içinde olan zeytinyaðý sektörüne bu durum nasýl bir etki yapacak?
Ne olacak þimdi?
Biz, sýzma zeytinyaðý tüketicileri köprü baþýndaki yollarýn hangisini seçmek durumunda kalacaðýz?
Çok kaliteli olduðundan þüphe duyulmayan ve büyük fabrikalarda ambalajlanan belli baþlý markalarý mý, kendi hasadýný yapan köylü yaðhaneci çiftçiyi mi? Veya butik ve organik üretim yapan küçük iþletmeleri mi seçeceðiz alýþveriþlerimiz için? (Diðeri, yani piyasadaki yazýlý yazýsýsýz, markalý markasýz tenekeci diye adlandýrýlan hayalet yaðcýlar konumuz dýþý.)
Makina parký güçlü iþbilir büyük zeytinyaðý iþletmeleri, kendi bindikleri dalý kesmiþ olacaklar gibi geliyor bana.
Zeytinyaðý kurmaylarýnýn pek de farkýnda olmadýklarý bir þey var; Zeytinyaðýný sevdirelim, tattýrýp tanýtalým derken, giderek büyüyen bir "zeytinyaðý meraklý" ordusu oluþturdular! Bu çok iyi elbette fakat, devran döner yine döner bazen tersine de döner, bu yeni oluþan bilinçli zeytinyaðý tüketicisi bu defa mýzraklarýný sektörün tam kalbine isabette bir sakýnca görmeyebilir!
Madem ki simyagerliðe soyunan fabrika müteþebbisleri oluþtu, eh hayal gücüne kim engel!
O çok þikayet edilen, az miktarda üreten gerçek köylü üreticinin plastik þiþesine farklý çözümler çok yakýnda olabilir. Çünkü; dünya, giderek yöresel aile içi üretimlere dönüþ yapýyor!
Butik ve organik sertifikalý zeytinlikler, taþ baský yaðhaneler; seyirlik, gezmelik, tadýmlýk, damlalýklý bir turizm efsanesine dönüþebilir ki, küçük ve özenli üretici iþte o zaman hakettiði ücrete kavuþabilir
Ben inanýyorum ki; Ýþini doðru yapan herkes gibi, zeytinyaðý sektöründeki hakkaniyetli üreticiler de, git gide bilinçlenen tüketicinin tercihleri doðrultusunda hakettikleri kazanç ve itibara kavuþacaklardýr.
Sýzma'ya Haiku
hýzmayý parlatmayýn,
sýzmayý karartmayýn
kuzumun rengi solmuþ
sýzým sýzým sýzlatmayýn.
* www.hurriyet.de
Nurdan ÇAKIR TEZGÝN
"Nurdan ÇAKIR TEZGÝN" bütün yazýlarý için týklayýn...
Eyvah ki ne eyvah!
Yaþamýn birçok alanýnda olduðu üzre, artýk istediðimiz kalitede sýzma zeytinyaðý satýn almada da þüpheli davranacaðýz. Tam da belli baþlý zeytinyaðý firmalarýna güvenip kalben itikat etmiþken! Tam da hayalet tenekecileri tü kaka edip markalarý baþtacý etmiþken ve köylünün üç beþ zeytininden sýktýðý topraklý küf kokulu zeytinyaðýný yerin dibine sokup "cýz haa" demiþken...
Doðanýn zengin hazinesi zeytinin suyu kalpazan laboratuvarlarýn icad malzemesi haline gelmiþ. Hay Allah, oldu mu þimdi?
Zeytinyaðý da simyagerlerin (!) üzerinde oynayabilecekleri bir metaymýþ meðer!
Yeni yeni duymaya baþladýðýmýz isim ve tanýmlarla karþýlaþýr olduk.
Mesela; "Kolon sýzmacýlarý son derece geliþmiþ teknolojileri kullanan zeytinyaðý simyacýlarýdýr." diye bir söylem duydum ben, nedir bu bilen var mý? "Kolon kanseri" duydum da "kolon sýzmacýsý" duymamýþtým!
Ulusal Zeytin ve Zeytinyaðý Konseyi Baþkaný Mustafa Tan da konuya iliþkin; Raf fiyatlarýnda yaþanan dengesizlik üzerine yaptýklarý analizlerle “kolon sýzmasý” yöntemiyle yapýlmýþ sýzma etiketli ürünlere rastladýklarýný ifade edip þöyle devam etmiþ:
“Sýzma zeytinyaðýnýn tanýmýnda hiçbir ýsýl iþlem görmemesi gerektiði ifade edilir. Yani sýzma zeytinyaðý bir anlamda meyve suyu olmalýdýr. Ancak son dönemde satýþlarýn artmasýný kullanmak isteyen bazý fýrsatçýlar türedi. Dünyada zeytinyaðý üreticisi bazý ülkelerde de uygulanan bir yöntemi kullanarak normalde rafine yapýlmasý gereken yaðlarýn asidini düþürerek sýzma gibi satmaya baþladý. Þu anda çok rastlanan bir olgu deðil. Ancak bunun önüne geçemezsek hem üretici hem de tüketici büyük zarar görecek. Bu da Türk zeytinyaðý imajýnýn zarar görmesine neden olacak.”*
Sözün özü; Þimdi, sýzma olmayan zeytinyaðlarýn rafinerilerde yüksek basýnç altýnda ýsýl iþleme tutularak asidinin düþürülmesiyle kolon sýzmasý denilen þey gündemde! Son derece geliþmiþ rafinerilerde simyacý titizliðinde; düþük asitli zeytinyaðlarýndaki kötü kokularýn yok edilerek sýzma zeytinyaðýna benzer zeytinyaðý elde etme iþlemi olan deodirazasyon yapýlýyormuþ. Erken hasad sýzmasýna benzesin diye de renk veren klorofil ve zeytinyaðý koku aromasý veriliyormuþ. Ehh oldu olacak MSG de (Mono Sodyum Glutamat) koysunlar ki lezzette bir pürüz çýkmasýn!
Görünen o ki; koku, renk, tat özelliklerini sanallaþtýran bir teknoloji iþ baþýnda.
Neye, kime, niçin inanacaðýmýzý þaþýrdýk.
- Kolon sýzmasý nasýl birþeydir?
- Zeytinyaðýnda deodirazasyon nedir?
- Zeytinyaðýnda ýsýl iþlem nedir ve zararlarý nelerdir? gibi birçok soruya yanýt aramak gerekecek. Zaten, zeytinyaðýna yurt içi pazar bulma gayreti içinde olan zeytinyaðý sektörüne bu durum nasýl bir etki yapacak?
Ne olacak þimdi?
Biz, sýzma zeytinyaðý tüketicileri köprü baþýndaki yollarýn hangisini seçmek durumunda kalacaðýz?
Çok kaliteli olduðundan þüphe duyulmayan ve büyük fabrikalarda ambalajlanan belli baþlý markalarý mý, kendi hasadýný yapan köylü yaðhaneci çiftçiyi mi? Veya butik ve organik üretim yapan küçük iþletmeleri mi seçeceðiz alýþveriþlerimiz için? (Diðeri, yani piyasadaki yazýlý yazýsýsýz, markalý markasýz tenekeci diye adlandýrýlan hayalet yaðcýlar konumuz dýþý.)
Makina parký güçlü iþbilir büyük zeytinyaðý iþletmeleri, kendi bindikleri dalý kesmiþ olacaklar gibi geliyor bana.
Zeytinyaðý kurmaylarýnýn pek de farkýnda olmadýklarý bir þey var; Zeytinyaðýný sevdirelim, tattýrýp tanýtalým derken, giderek büyüyen bir "zeytinyaðý meraklý" ordusu oluþturdular! Bu çok iyi elbette fakat, devran döner yine döner bazen tersine de döner, bu yeni oluþan bilinçli zeytinyaðý tüketicisi bu defa mýzraklarýný sektörün tam kalbine isabette bir sakýnca görmeyebilir!
Madem ki simyagerliðe soyunan fabrika müteþebbisleri oluþtu, eh hayal gücüne kim engel!
O çok þikayet edilen, az miktarda üreten gerçek köylü üreticinin plastik þiþesine farklý çözümler çok yakýnda olabilir. Çünkü; dünya, giderek yöresel aile içi üretimlere dönüþ yapýyor!
Butik ve organik sertifikalý zeytinlikler, taþ baský yaðhaneler; seyirlik, gezmelik, tadýmlýk, damlalýklý bir turizm efsanesine dönüþebilir ki, küçük ve özenli üretici iþte o zaman hakettiði ücrete kavuþabilir
Ben inanýyorum ki; Ýþini doðru yapan herkes gibi, zeytinyaðý sektöründeki hakkaniyetli üreticiler de, git gide bilinçlenen tüketicinin tercihleri doðrultusunda hakettikleri kazanç ve itibara kavuþacaklardýr.
Sýzma'ya Haiku
hýzmayý parlatmayýn,
sýzmayý karartmayýn
kuzumun rengi solmuþ
sýzým sýzým sýzlatmayýn.
* www.hurriyet.de
Nurdan ÇAKIR TEZGÝN
"Nurdan ÇAKIR TEZGÝN" bütün yazýlarý için týklayýn...