Zeynep Ayþe EDÝRNE
ZAMAN
Üyesi olduðum bir dergi, geçtiðimiz aylarda bir ek verdi; ''KAÝNAT'' eki. Dört dergi sayfasý büyüklüðünde. Siyah zemin üzerinde, binlerce irili ufaklý yýldýzlar, yýldýz kümeleri, parlak topluluklar.
Kainat içinde toplu iðne baþý gibi görünen bir galaksinin büyütülmüþ hali. Parlak bir merkezin etrafýna serpiþtirilmiþ, binlerce belki de milyonlarca parlak noktalar. ''Ýþte'' diyordu bilim adamlarý, ''o noktalardan biri bizim güneþ sistemimiz. Yani, güneþ ve etrafýnda dönen dokuz gezegen ki, bunu bile tam çözebilmiþ deðiliz.''
Bilim adamlarý yeni bir gezegenin varlýðýndan söz ediyorlar bugünlerde. Milyonlarca senedir dünyamýz güneþin etrafýnda dönüp duruyor. Yaþlý dünyamýz diyoruz ya siz ona bakmayýn, o kadar da yaþlý deðil. Biliyor musunuz? Güneþ sistemimizde galaksi etrafýnda dönüyormuþ ve bir turu iki milyon senede tamamlýyormuþ. Bugüne kadar daha beþ tur atmýþýz. Yani panik yapacak bir þey yok ortada.
Yine bilim adamlarýnýn söylediðine göre, yetmiþ bin galaksinin varlýðý söz konusu. Yani bir o kadar güneþ, bir o kadar dünya var demek. Galiba oralarda bir yerlerde yaþayanlar da var.
Hadi gelin dünyamýza dönelim þimdi. Son arkeolojik çalýþmalar sonunda, Ýzmir tarihinin 7500 yýl öncesine kadar dayandýðýný görüyoruz. Yani tahminen, Ýzmir ve civarýndan yüz nesil geçmiþ günümüze kadar. Son üç yada dört nesil öncesini zor biliriz. Kimler gelmiþ geçmiþ bu dünyadan. Hala nasýl yapýldýðý çözülememiþ piramitleriyle Ramses ve Firavunlar geçmiþ. Amazonlar kah Karadeniz'de, kah Ege'de at koþturmuþlar. Güzel Helen uðruna Ege'mizde Hektor/Odissea birbirlerini yemiþler.
Foça'mýza bakýyoruz, yedi medeniyet kalýntýlarýna bugün bile rastlýyoruz. Foçalý atalarýmýzýn yelkenleriyle Akdeniz'i geçip Marsilya'yý kurduðunu övünerek anýmsýyoruz. Daha yakýn tarihe baktýðýmýzda Kanuni Sultan Süleyman'ý, bir çað kapayýp yeni bir çað açmýþ Fatih Sultan Mehmet'i, Barbaros Hayrettin Paþa ve Piri Reis'i, her yerde eserlerine hayranlýkla baktýðýmýz Mimar Sinan'ý görüyoruz. Bir de ATATÜRK'ümüz geçti bu dünyadan. ''Ne olurdu biraz daha yaþasaydý'' diye düþünmeden edemiyorum.
Biraz daha günümüze yaklaþýrsak, Eski Foça ve Yeni Foça'nýn daha yüz yýl öncesinde bugünden daha kalabalýk, daha canlý olduðunu hayretle görüyoruz. Örneðin Sayýn Kemal Anadol'un Büyük Ayrýlýk adlý kitabýnda belirttiði gibi:
''Foça'da o yýllarda 16 þarap ve raký imalathanesi, 46 adet meyhane varmýþ. Ve yine o yýllarda iki Osmanlý mektebi, 2 muallim 93 talebe, buna karþýn 3 Rum mektebi, 8 muallim 895 talebe.''
Zaman nasýl geçmiþ deðil mi? Ortalama yetmiþ seksen yýl olan insan hayatý ne kadar kýsa. Kainata baktýðýmýzda, galaksi'ye baktýðýmýzda bu kadar kýsa bir zaman dilimi için, koskoca bir ömür diyebiliyoruz.
Þimdi de koskoca ömür dediðimiz zamana bakalým mý? Ýnsanoðlu zamaný nasýl harcýyor. Ýlk beþ on seneyi saymayalým, kendi irademiz dýþýnda geçiyor o seneler. Aþký, sevdayý, tutkuyu ve arzuyu o senelerden sonra tanýyoruz. Tanýyoruz da, öðrenmemiz çok uzun sürüyor. Ýyi hoþ da tam öðrenen de yok gibi sanki. Hangimiz Mevlana gibi sevebiliriz, sevgimizi Yunus gibi dile getirebiliriz? Zamaný ne kadar hoyratça harcýyoruz. Hýrs denen illete bulaþmayanýmýz var mý? Hýrsýmýzýn kurbaný oluyor, ömrümüzün güzelim yýllarý.
Günümüzde her þey zehirliyor bizi dostlar, her þey zehir zemberek. Besinlerimiz hormonlu; etimiz, sütümüz,
suyumuz, yumurtamýz... Hangi birini sayalým? Televizyon zehir saçýyor. (Biri bizi gözetliyorlar, dans yarýþmalarý, ses yarýþmalarý, alaturkalar, pop starlar)
Neyse, konuyu daðýtmayalým. Zaman acýmasýzca geçiyor. Eðer geriye dönüp baktýðýmýzda içimizi aydýnlatacak, yüreðimizi biraz daha hýzlý attýracak anýlarýmýz eserlerimiz varsa; ne mutlu bize.
Bakýn sevgili NAZIM nasýl özümsemiþ zamaný. Çok þey anlatan bu dizelerle de noktalayalým yazýmýzý.
Ýçeri düþtüðümden bu yana
On kez dolaþtý dünya
Güneþin etrafýnda.
Bana sorarsan bir ömür,
Güneþe sorarsan, adam sendee.
Ýçeri düþtüðümde
Bir kurþun kalemim vardý,
On günde tükeniverdi.
Kaleme sorarsan bir ömür
Bana sorarsan Laf'ý güzaf...
Zeynep Ayþe EDÝRNE
"Zeynep Ayþe EDÝRNE" bütün yazýlarý için týklayýn...
Üyesi olduðum bir dergi, geçtiðimiz aylarda bir ek verdi; ''KAÝNAT'' eki. Dört dergi sayfasý büyüklüðünde. Siyah zemin üzerinde, binlerce irili ufaklý yýldýzlar, yýldýz kümeleri, parlak topluluklar.
Kainat içinde toplu iðne baþý gibi görünen bir galaksinin büyütülmüþ hali. Parlak bir merkezin etrafýna serpiþtirilmiþ, binlerce belki de milyonlarca parlak noktalar. ''Ýþte'' diyordu bilim adamlarý, ''o noktalardan biri bizim güneþ sistemimiz. Yani, güneþ ve etrafýnda dönen dokuz gezegen ki, bunu bile tam çözebilmiþ deðiliz.''
Bilim adamlarý yeni bir gezegenin varlýðýndan söz ediyorlar bugünlerde. Milyonlarca senedir dünyamýz güneþin etrafýnda dönüp duruyor. Yaþlý dünyamýz diyoruz ya siz ona bakmayýn, o kadar da yaþlý deðil. Biliyor musunuz? Güneþ sistemimizde galaksi etrafýnda dönüyormuþ ve bir turu iki milyon senede tamamlýyormuþ. Bugüne kadar daha beþ tur atmýþýz. Yani panik yapacak bir þey yok ortada.
Yine bilim adamlarýnýn söylediðine göre, yetmiþ bin galaksinin varlýðý söz konusu. Yani bir o kadar güneþ, bir o kadar dünya var demek. Galiba oralarda bir yerlerde yaþayanlar da var.
Hadi gelin dünyamýza dönelim þimdi. Son arkeolojik çalýþmalar sonunda, Ýzmir tarihinin 7500 yýl öncesine kadar dayandýðýný görüyoruz. Yani tahminen, Ýzmir ve civarýndan yüz nesil geçmiþ günümüze kadar. Son üç yada dört nesil öncesini zor biliriz. Kimler gelmiþ geçmiþ bu dünyadan. Hala nasýl yapýldýðý çözülememiþ piramitleriyle Ramses ve Firavunlar geçmiþ. Amazonlar kah Karadeniz'de, kah Ege'de at koþturmuþlar. Güzel Helen uðruna Ege'mizde Hektor/Odissea birbirlerini yemiþler.
Foça'mýza bakýyoruz, yedi medeniyet kalýntýlarýna bugün bile rastlýyoruz. Foçalý atalarýmýzýn yelkenleriyle Akdeniz'i geçip Marsilya'yý kurduðunu övünerek anýmsýyoruz. Daha yakýn tarihe baktýðýmýzda Kanuni Sultan Süleyman'ý, bir çað kapayýp yeni bir çað açmýþ Fatih Sultan Mehmet'i, Barbaros Hayrettin Paþa ve Piri Reis'i, her yerde eserlerine hayranlýkla baktýðýmýz Mimar Sinan'ý görüyoruz. Bir de ATATÜRK'ümüz geçti bu dünyadan. ''Ne olurdu biraz daha yaþasaydý'' diye düþünmeden edemiyorum.
Biraz daha günümüze yaklaþýrsak, Eski Foça ve Yeni Foça'nýn daha yüz yýl öncesinde bugünden daha kalabalýk, daha canlý olduðunu hayretle görüyoruz. Örneðin Sayýn Kemal Anadol'un Büyük Ayrýlýk adlý kitabýnda belirttiði gibi:
''Foça'da o yýllarda 16 þarap ve raký imalathanesi, 46 adet meyhane varmýþ. Ve yine o yýllarda iki Osmanlý mektebi, 2 muallim 93 talebe, buna karþýn 3 Rum mektebi, 8 muallim 895 talebe.''
Zaman nasýl geçmiþ deðil mi? Ortalama yetmiþ seksen yýl olan insan hayatý ne kadar kýsa. Kainata baktýðýmýzda, galaksi'ye baktýðýmýzda bu kadar kýsa bir zaman dilimi için, koskoca bir ömür diyebiliyoruz.
Þimdi de koskoca ömür dediðimiz zamana bakalým mý? Ýnsanoðlu zamaný nasýl harcýyor. Ýlk beþ on seneyi saymayalým, kendi irademiz dýþýnda geçiyor o seneler. Aþký, sevdayý, tutkuyu ve arzuyu o senelerden sonra tanýyoruz. Tanýyoruz da, öðrenmemiz çok uzun sürüyor. Ýyi hoþ da tam öðrenen de yok gibi sanki. Hangimiz Mevlana gibi sevebiliriz, sevgimizi Yunus gibi dile getirebiliriz? Zamaný ne kadar hoyratça harcýyoruz. Hýrs denen illete bulaþmayanýmýz var mý? Hýrsýmýzýn kurbaný oluyor, ömrümüzün güzelim yýllarý.
Günümüzde her þey zehirliyor bizi dostlar, her þey zehir zemberek. Besinlerimiz hormonlu; etimiz, sütümüz,
suyumuz, yumurtamýz... Hangi birini sayalým? Televizyon zehir saçýyor. (Biri bizi gözetliyorlar, dans yarýþmalarý, ses yarýþmalarý, alaturkalar, pop starlar)
Neyse, konuyu daðýtmayalým. Zaman acýmasýzca geçiyor. Eðer geriye dönüp baktýðýmýzda içimizi aydýnlatacak, yüreðimizi biraz daha hýzlý attýracak anýlarýmýz eserlerimiz varsa; ne mutlu bize.
Bakýn sevgili NAZIM nasýl özümsemiþ zamaný. Çok þey anlatan bu dizelerle de noktalayalým yazýmýzý.
Ýçeri düþtüðümden bu yana
On kez dolaþtý dünya
Güneþin etrafýnda.
Bana sorarsan bir ömür,
Güneþe sorarsan, adam sendee.
Ýçeri düþtüðümde
Bir kurþun kalemim vardý,
On günde tükeniverdi.
Kaleme sorarsan bir ömür
Bana sorarsan Laf'ý güzaf...
Zeynep Ayþe EDÝRNE
"Zeynep Ayþe EDÝRNE" bütün yazýlarý için týklayýn...