Zuhal ÖZÜGÜL
AGORA- ÝSKENDERÝYELÝ HYPATÝA
Ýspanya-2009
Yönetmen : Alejandro Amenabar
Senaryo : Alejandro Amenabar- Mateo Gil
Oyuncular:
Rachel Weisz ( Hypatia)
Max Minghella ( Davus)
Oscar Isaac ( Orestes)
Michael Lonsdale (Theon/Baba)
Müzik :Dario Marianelli
M.S.391 yýllarýnda Ýskenderiye’de geçer film. Antik çaðýn bilim, sanat merkezidir kent. Bilim adamý ve filozof Theon’un kýzý Hypatia, kentin en önemli bilim yuvasý olan kütüphanede öðrencilerine felsefe, astronomi ve matematik dersleri vermektedir. Antik çaðda kadýnýn esamisi bile okunmazken, bu güzel kadýn, onu dikkat ve saygýyla dinleyen, yalnýz erkeklerden oluþan öðrencilerin hayranlýðýný kazanmýþtýr.
Anlatýlanlara göre Hypatia, beline kadar uzanan sarý saçlarý ile (Rachel Weisz esmer ama tam uymuþ) çok güzel bir kadýndýr. Çok iyi bir araþtýrmacý olduðu gibi baþarýlý bir hatiptir de ayný zamanda. Kentin politik yaþamýnda da söz sahibidir. Kendisine her konuda danýþýlýr.
Erkek meclislerine çekinmeden girer ve düþüncelerini açýklar. Bilinçli ve özgür bir kadýn.
Bu güçlü karakterini babasýna borçludur. Daha 10 yaþýndayken eðitime baþlar. Kadýnýn köle muamelesi gördüðü bir toplumda, babasý kýzýnýn, insan olarak yaþama þansýnýn ancak eðitime baðlý olduðunu bilir. Küçük kýz da, sonsuz merakýyla verilen her bilgiyi heyecanla almaktadýr.
Kütüphanedeki dersler, soru-cevap, tartýþma þeklinde sürer. “Bu mendil, yukarýdan neden dikey olarak yere düþüyor?” “Yýldýzlar gökyüzünden, neden aþaðýya düþmüyorlar?” Þimdi çocuklarýn bile yanýtýný bildiði bu sorular o zaman büyük tartýþmalara yol açýyor.
Güzel bir öðretmen olur da aþýk öðrenci olmaz mý? Hypatia’ya sýrýlsýklam aþýk Orestes (O da Hýristiyanlýðý seçer ve Vali olur) bir tiyatro gösterisinde ona evlenme teklif eder. Bu tekliften en çok baba Theon huzursuz olur.
“Evlenince eve kapanacak, kocasýnýn hizmetçisi olacak ve en kötüsü ders veremeyecek. Böylece özgürlüðünü kaybedecek.” Gizli aþýðý Davus da (köle ve öðrencisi) bu teklifin kabul edilmemesi için Tanrýlara yalvarmaktadýr. Hypatia bu teklifi geri çevirir ve Orestes’e müziðe yönelmesini önerir.
Ýskenderiye, farklý dinlerin bir arada yaþadýðý bir kent o zamanlar. Paganlar (çok tanrýlý ve doða yasalarýna inananlar) Hýristiyanlar ve Yahudiler. Ancak Hýristiyanlar gittikçe çoðalmaktadýr ve iktidarý ele geçirmek için baský ve zulme baþvurmaktadýr. Hýristiyanlarýn militan kuruluþu “Parabolan”lar diðer inançlara hakaret eder. Tanrý heykellerini kýrýp parçalamaya baþlayýnca, Paganlar da onlarý durdurmak için silahlanýr. Hypatia onlarý, özellikle de öðrencilerini durdurmaya çalýþýr.
Ýlk kez sözünü dinlemezler onun. Kanlý bir çatýþma olur ve çok kayýp verilir. Paganlar, mabede ve kütüphaneye sýðýnýr. Kütüphanenin, baðnaz Hýristiyanlar tarafýndan yakýlacaðýný duyan Hypatia ve öðrencileri ne varsa kurtarmak için uðraþýrlar. 700 bin yazý tomarý, heykeller, astronomi araç ve gereçleri.
Ne yazýk ki, baþaramazlar. Baðnaz Hýristiyanlardan kurtaramazlar bilim yuvasýný.
Ortalýk biraz sakinleþtiðinde Hypatia araþtýrmalarýna döner. “Dünya mý evrenin ortasýnda yoksa güneþ mi?” “Güneþ, ay ve yýldýzlar, duran dünya etrafýnda mý dönerler?” Hypatia’nýn teorisi ise, dünyanýn güneþin etrafýnda dönebileceðidir. Ancak kanýtlayamaz bunu.
Din ve bilim, Ýskenderiye’de karþý karþýya gelmektedir artýk. Göze batan kiþi ise Hypatia’dýr.
Hýristiyanlarca cadý ilan edilir ve taþlanarak öldürülmesi “vacip olmuþtur.”
Onun ölümüyle ve Hýristiyanlarýn iktidarý ele geçirmesiyle (onlar dünyanýn düz olduðuna inanýyorlardý) Ýskenderiye bilim, hoþgörü yönünden yüzyýllarca karanlýða gömülür. “Düþünce hakkýný koru, çünkü yanlýþ düþünce bile hiç düþünmemekten iyidir”
Hypatia bu düþüncesini sonuna kadar savunmuþ, ölürken bile ideallerinden ödün vermemiþ.
Ünlü ressam Raffael, Antikçað’ýn 20 büyük düþünürünü resmettiði Atina Okulu freskinde Hypatia’yý uzun sarý saçlarýyla ölümsüzleþtirmiþ.
50 Milyon Avroya mal olan film, yönetmen Alejandro Amenbar’ýn en son ve çok ödüllü bir filmi. (7 Goya Ödülü)
2001’de “DÝÐERLERÝ”, 2004’de “ÝÇÝMDEKÝ DENÝZ” filmleri de bol bol ödüllendirilmiþti. “ÝÇÝMDEKÝ DENÝZ”deki rolüyle Javier Bardem Oscar kazanmýþ, film de en iyi yabancý film ödülünü almýþtý.
Zamanýmýzda ise, bilimin ve bilim insanlarýnýn karþýsýna, ne yazýk ki, baðnazlýðýn ve baðnazlarýn nasýl engeller çýkararak duvarlar ördüðüne tanýk oluyoruz. Hatta öyle düþüncelerle karþýlaþýyoruz ki, bize Kilise’nin geçmiþini, yani gericilik, tutuculuk, bilim karþýtlýðý, kadýn düþmanlýðý, baský, korku dünyasýný anýmsatýyor. Bu dünyada herkese yer var!
Zuhal ÖZÜGÜL
"Zuhal ÖZÜGÜL" bütün yazýlarý için týklayýn...
Ýspanya-2009
Yönetmen : Alejandro Amenabar
Senaryo : Alejandro Amenabar- Mateo Gil
Oyuncular:
Rachel Weisz ( Hypatia)
Max Minghella ( Davus)
Oscar Isaac ( Orestes)
Michael Lonsdale (Theon/Baba)
Müzik :Dario Marianelli
M.S.391 yýllarýnda Ýskenderiye’de geçer film. Antik çaðýn bilim, sanat merkezidir kent. Bilim adamý ve filozof Theon’un kýzý Hypatia, kentin en önemli bilim yuvasý olan kütüphanede öðrencilerine felsefe, astronomi ve matematik dersleri vermektedir. Antik çaðda kadýnýn esamisi bile okunmazken, bu güzel kadýn, onu dikkat ve saygýyla dinleyen, yalnýz erkeklerden oluþan öðrencilerin hayranlýðýný kazanmýþtýr.
Anlatýlanlara göre Hypatia, beline kadar uzanan sarý saçlarý ile (Rachel Weisz esmer ama tam uymuþ) çok güzel bir kadýndýr. Çok iyi bir araþtýrmacý olduðu gibi baþarýlý bir hatiptir de ayný zamanda. Kentin politik yaþamýnda da söz sahibidir. Kendisine her konuda danýþýlýr.
Erkek meclislerine çekinmeden girer ve düþüncelerini açýklar. Bilinçli ve özgür bir kadýn.
Bu güçlü karakterini babasýna borçludur. Daha 10 yaþýndayken eðitime baþlar. Kadýnýn köle muamelesi gördüðü bir toplumda, babasý kýzýnýn, insan olarak yaþama þansýnýn ancak eðitime baðlý olduðunu bilir. Küçük kýz da, sonsuz merakýyla verilen her bilgiyi heyecanla almaktadýr.
Kütüphanedeki dersler, soru-cevap, tartýþma þeklinde sürer. “Bu mendil, yukarýdan neden dikey olarak yere düþüyor?” “Yýldýzlar gökyüzünden, neden aþaðýya düþmüyorlar?” Þimdi çocuklarýn bile yanýtýný bildiði bu sorular o zaman büyük tartýþmalara yol açýyor.
Güzel bir öðretmen olur da aþýk öðrenci olmaz mý? Hypatia’ya sýrýlsýklam aþýk Orestes (O da Hýristiyanlýðý seçer ve Vali olur) bir tiyatro gösterisinde ona evlenme teklif eder. Bu tekliften en çok baba Theon huzursuz olur.
“Evlenince eve kapanacak, kocasýnýn hizmetçisi olacak ve en kötüsü ders veremeyecek. Böylece özgürlüðünü kaybedecek.” Gizli aþýðý Davus da (köle ve öðrencisi) bu teklifin kabul edilmemesi için Tanrýlara yalvarmaktadýr. Hypatia bu teklifi geri çevirir ve Orestes’e müziðe yönelmesini önerir.
Ýskenderiye, farklý dinlerin bir arada yaþadýðý bir kent o zamanlar. Paganlar (çok tanrýlý ve doða yasalarýna inananlar) Hýristiyanlar ve Yahudiler. Ancak Hýristiyanlar gittikçe çoðalmaktadýr ve iktidarý ele geçirmek için baský ve zulme baþvurmaktadýr. Hýristiyanlarýn militan kuruluþu “Parabolan”lar diðer inançlara hakaret eder. Tanrý heykellerini kýrýp parçalamaya baþlayýnca, Paganlar da onlarý durdurmak için silahlanýr. Hypatia onlarý, özellikle de öðrencilerini durdurmaya çalýþýr.
Ýlk kez sözünü dinlemezler onun. Kanlý bir çatýþma olur ve çok kayýp verilir. Paganlar, mabede ve kütüphaneye sýðýnýr. Kütüphanenin, baðnaz Hýristiyanlar tarafýndan yakýlacaðýný duyan Hypatia ve öðrencileri ne varsa kurtarmak için uðraþýrlar. 700 bin yazý tomarý, heykeller, astronomi araç ve gereçleri.
Ne yazýk ki, baþaramazlar. Baðnaz Hýristiyanlardan kurtaramazlar bilim yuvasýný.
Ortalýk biraz sakinleþtiðinde Hypatia araþtýrmalarýna döner. “Dünya mý evrenin ortasýnda yoksa güneþ mi?” “Güneþ, ay ve yýldýzlar, duran dünya etrafýnda mý dönerler?” Hypatia’nýn teorisi ise, dünyanýn güneþin etrafýnda dönebileceðidir. Ancak kanýtlayamaz bunu.
Din ve bilim, Ýskenderiye’de karþý karþýya gelmektedir artýk. Göze batan kiþi ise Hypatia’dýr.
Hýristiyanlarca cadý ilan edilir ve taþlanarak öldürülmesi “vacip olmuþtur.”
Onun ölümüyle ve Hýristiyanlarýn iktidarý ele geçirmesiyle (onlar dünyanýn düz olduðuna inanýyorlardý) Ýskenderiye bilim, hoþgörü yönünden yüzyýllarca karanlýða gömülür. “Düþünce hakkýný koru, çünkü yanlýþ düþünce bile hiç düþünmemekten iyidir”
Hypatia bu düþüncesini sonuna kadar savunmuþ, ölürken bile ideallerinden ödün vermemiþ.
Ünlü ressam Raffael, Antikçað’ýn 20 büyük düþünürünü resmettiði Atina Okulu freskinde Hypatia’yý uzun sarý saçlarýyla ölümsüzleþtirmiþ.
50 Milyon Avroya mal olan film, yönetmen Alejandro Amenbar’ýn en son ve çok ödüllü bir filmi. (7 Goya Ödülü)
2001’de “DÝÐERLERÝ”, 2004’de “ÝÇÝMDEKÝ DENÝZ” filmleri de bol bol ödüllendirilmiþti. “ÝÇÝMDEKÝ DENÝZ”deki rolüyle Javier Bardem Oscar kazanmýþ, film de en iyi yabancý film ödülünü almýþtý.
Zamanýmýzda ise, bilimin ve bilim insanlarýnýn karþýsýna, ne yazýk ki, baðnazlýðýn ve baðnazlarýn nasýl engeller çýkararak duvarlar ördüðüne tanýk oluyoruz. Hatta öyle düþüncelerle karþýlaþýyoruz ki, bize Kilise’nin geçmiþini, yani gericilik, tutuculuk, bilim karþýtlýðý, kadýn düþmanlýðý, baský, korku dünyasýný anýmsatýyor. Bu dünyada herkese yer var!
Zuhal ÖZÜGÜL
"Zuhal ÖZÜGÜL" bütün yazýlarý için týklayýn...