Erol ÇINAR
Bunalýmdan Yaþama Kültürü
Gazetenin üçüncü sayfasýný okuyordum ki, günlük, sýradan haberlerden biri dikkatimi çekti. “Bunalýmdaki genç, intihar etti.”. Dün yolda karþýlaþtýðým eski bir arkadaþým ile havadan sudan konuþuyorduk ki “Nasýlsýn?” diye sordum. “Caným sýkkýn, bunalýmdayým.” dedi. Bir baþka gün iþyerinden çalýþma arkadaþýma ergenlik çaðýndaki oðlunu sorduðumda “Dersleri çok aðýr, bunalýma girdi zavallý.” cümlesini duydum. Kýsacasý, evi sokaðý, çarþýsý, pazarý, iþ yeri ile insan ve toplum yaþamý, hiç de bunalýmsýz bir yaþam deðildir.
Denemeyi bunalým olgusu üzerine kurunca, insanýn konu ile ilgili yazýlmaya deðer her þeyi yazmasý gerekiyor. Çok zor bir durum bu. Kim üstesinden gelebilir ki bunun? O nedenle bu kýsacýk denemede konuyu enine boyuna irdelemek gibi bir iddiamýzýn olmadýðýný baþtan söyleyeyim.
Þimdi, bir gününüzü nasýl geçirdiðinizi ele alýn. Büyük bir olasýlýkla, siz de çoðunluðun bir üyesisiniz. Yer, içer, uyur, kalkar, dolaþýr, koklaþýr, hastalanýr, iyileþir, sonra yine yer, içer, uyur ve kalkarsýnýz. Siz de, insanlarýn çoðu gibi yadýrganmayan bir yaþam içinde yuvarlanýp gidersiniz. Þaþýlacak bir þeyde yoktur bunda. Tarihsel geçmiþimiz, siyasi ortamýmýz, toplum içindeki yerimiz, aile yapýmýz, kiþisel özelliðimiz ne kadar deðiþikte olsa, hepimiz rutin içinde belirli bir yörüngeye çakýlmýþ gibiyizdir. Hatta bu bildik yapýya öyle alýþmýþýzdýr ki, þaþýrmadýðýmýz gibi deðiþtirmek içinde bir çaba sarf etmeden yaþamýmýzý sürdürür gideriz. Yýkým, sarsýntý, savaþ hepside yazgýmýzýn vazgeçilmez bir parçasýymýþ gibi gelir bize.
Sonra bir gün birden uçup gider, davranýþlarýmýzdaki düzen. Kolay iþler zorlaþýr, içinden çýkýlmaz bir hal alýr. Yaþamýn hafifliði, uçarýlýðý yerini hantallýða býrakýr. Nerden geldiðini az çok tahmin ettiðimiz duygusal zincirlemeler dizisi ile yalpalamaya baþlarýz. Yaþam tekerleði takoza çarpar da çarpar. Bakýþýmýz deðiþir, iliþkilerimiz kesintiye uðrar. Bilincimiz puslaþýr. Her þey birden bire yön deðiþtirir. Ýçinde bulunduðumuz durumu fýrtýna, deprem gibi kelimeler bile ifade etmeye yetmez. Bunalým kapýmýzý çalmýþtýr. Ondan baþka bir þey yoktur artýk. Yaþam bunalýmlý bir yaþama dönüþmüþtür gelinen noktada.
Ýnsan denilince bunalým gelmelidir akla. Aralarýndaki kopmaz bað, insaný darboðaza sürükler Çocukken bunalýmla ilk karþýlaþtýðýmýz yer, çoðu kez, ev yaþamýdýr. Ana babanýn izin vermediði her türlü istek ve davranýþlar çocuðun anlayýþ ve algýlamalarýnda bunalým olarak yorumlanabilecek acýlar, sallantýlar meydana getirir. Evde bunalým büyüklerinde yaþamýna girer. Aile içi geçimsizlikler, akrabalar arasý dargýnlýklarda ev yaþamýnda bunalým demektir. Ýþyerleri de çeþit çeþit bunalýmlara sahnedir çoðun. Ekonomik bunalýmlarsa, yalnýzca iþ kesimini deðil, tüm toplumu sarar bazen. Politik bunalýmlar ise durmamacasýna akan bunalým ýrmaklarýyla dolup taþar. Sözün özü kimi zaman çok, kimi zamansa az bunalým hep bizimle birlikte onunla iç içeyiz.
Bunalým’a salt mantýksal bir iþlem gözüyle bakmak yanlýþtýr. Körü körüne yaþanmadýðýnda bunalým, bazý kimseleri alýþýlmýþa itse de, düþüncelerin gürül gürül aktýðý bir iklimdir. Bu nedenle yaþamýn ortasýna mühür gibi kalýbýný basmýþ bunalýmdan kurtulmak zorda olsa, oluþturulacak yeni bir baþlangýçla bunun üstesinden gelinir. Bunalýmý baskýlamak, belirli bir seviyede tutmak tamamen yaþama bakýþ açýmýz ile ilgilidir. Kendimizi tanýyor muyuz?. Neden bunalýmlarýn peþinden koþuyoruz?. Bir þeyler aramak, bulmak, yaþamýmýza anlam vermenin ilk adýmý deðimlidir?. Kendimize ait yaþam kültürü oluþturduðumuzda, bunalýmdan kazasýz belasýz çýktýðýmýzda bunalýmýn en deðerli armaðanýna sahip oluruz; bambaþka bir varlýðýn gözüne. Göz açýlmadan, yolu göremeyiz. Bunalýmýn hakkýný vermeyen, bunalýmý da yaþamýþ olamaz. Çabucak bitsin diye acele edemezsin, hýzlandýrýlamayan bir salýnýþý var bunalýmýn. Nice fýrtýnalý arayýþlar, nice keskin karþýtlýklar sonucunda geliþe geliþe olgunlaþan düþünceye uygun bir kimliðimiz oluþmuþtur.
Kendimizi toplumdan soyutlanmamaya dikkat ederek, sevdayý, dostluðu, düþmanlýðý, insaný anlamalýyýz sanýrým. Bütün bu olgular bunalýmdan kurtulmaya yönelik yaþam kültürünün en önemli parçalarýdýr.
Erol ÇINAR
erol.cinar@doruk.net.tr
Gazetenin üçüncü sayfasýný okuyordum ki, günlük, sýradan haberlerden biri dikkatimi çekti. “Bunalýmdaki genç, intihar etti.”. Dün yolda karþýlaþtýðým eski bir arkadaþým ile havadan sudan konuþuyorduk ki “Nasýlsýn?” diye sordum. “Caným sýkkýn, bunalýmdayým.” dedi. Bir baþka gün iþyerinden çalýþma arkadaþýma ergenlik çaðýndaki oðlunu sorduðumda “Dersleri çok aðýr, bunalýma girdi zavallý.” cümlesini duydum. Kýsacasý, evi sokaðý, çarþýsý, pazarý, iþ yeri ile insan ve toplum yaþamý, hiç de bunalýmsýz bir yaþam deðildir.
Denemeyi bunalým olgusu üzerine kurunca, insanýn konu ile ilgili yazýlmaya deðer her þeyi yazmasý gerekiyor. Çok zor bir durum bu. Kim üstesinden gelebilir ki bunun? O nedenle bu kýsacýk denemede konuyu enine boyuna irdelemek gibi bir iddiamýzýn olmadýðýný baþtan söyleyeyim.
Þimdi, bir gününüzü nasýl geçirdiðinizi ele alýn. Büyük bir olasýlýkla, siz de çoðunluðun bir üyesisiniz. Yer, içer, uyur, kalkar, dolaþýr, koklaþýr, hastalanýr, iyileþir, sonra yine yer, içer, uyur ve kalkarsýnýz. Siz de, insanlarýn çoðu gibi yadýrganmayan bir yaþam içinde yuvarlanýp gidersiniz. Þaþýlacak bir þeyde yoktur bunda. Tarihsel geçmiþimiz, siyasi ortamýmýz, toplum içindeki yerimiz, aile yapýmýz, kiþisel özelliðimiz ne kadar deðiþikte olsa, hepimiz rutin içinde belirli bir yörüngeye çakýlmýþ gibiyizdir. Hatta bu bildik yapýya öyle alýþmýþýzdýr ki, þaþýrmadýðýmýz gibi deðiþtirmek içinde bir çaba sarf etmeden yaþamýmýzý sürdürür gideriz. Yýkým, sarsýntý, savaþ hepside yazgýmýzýn vazgeçilmez bir parçasýymýþ gibi gelir bize.
Sonra bir gün birden uçup gider, davranýþlarýmýzdaki düzen. Kolay iþler zorlaþýr, içinden çýkýlmaz bir hal alýr. Yaþamýn hafifliði, uçarýlýðý yerini hantallýða býrakýr. Nerden geldiðini az çok tahmin ettiðimiz duygusal zincirlemeler dizisi ile yalpalamaya baþlarýz. Yaþam tekerleði takoza çarpar da çarpar. Bakýþýmýz deðiþir, iliþkilerimiz kesintiye uðrar. Bilincimiz puslaþýr. Her þey birden bire yön deðiþtirir. Ýçinde bulunduðumuz durumu fýrtýna, deprem gibi kelimeler bile ifade etmeye yetmez. Bunalým kapýmýzý çalmýþtýr. Ondan baþka bir þey yoktur artýk. Yaþam bunalýmlý bir yaþama dönüþmüþtür gelinen noktada.
Ýnsan denilince bunalým gelmelidir akla. Aralarýndaki kopmaz bað, insaný darboðaza sürükler Çocukken bunalýmla ilk karþýlaþtýðýmýz yer, çoðu kez, ev yaþamýdýr. Ana babanýn izin vermediði her türlü istek ve davranýþlar çocuðun anlayýþ ve algýlamalarýnda bunalým olarak yorumlanabilecek acýlar, sallantýlar meydana getirir. Evde bunalým büyüklerinde yaþamýna girer. Aile içi geçimsizlikler, akrabalar arasý dargýnlýklarda ev yaþamýnda bunalým demektir. Ýþyerleri de çeþit çeþit bunalýmlara sahnedir çoðun. Ekonomik bunalýmlarsa, yalnýzca iþ kesimini deðil, tüm toplumu sarar bazen. Politik bunalýmlar ise durmamacasýna akan bunalým ýrmaklarýyla dolup taþar. Sözün özü kimi zaman çok, kimi zamansa az bunalým hep bizimle birlikte onunla iç içeyiz.
Bunalým’a salt mantýksal bir iþlem gözüyle bakmak yanlýþtýr. Körü körüne yaþanmadýðýnda bunalým, bazý kimseleri alýþýlmýþa itse de, düþüncelerin gürül gürül aktýðý bir iklimdir. Bu nedenle yaþamýn ortasýna mühür gibi kalýbýný basmýþ bunalýmdan kurtulmak zorda olsa, oluþturulacak yeni bir baþlangýçla bunun üstesinden gelinir. Bunalýmý baskýlamak, belirli bir seviyede tutmak tamamen yaþama bakýþ açýmýz ile ilgilidir. Kendimizi tanýyor muyuz?. Neden bunalýmlarýn peþinden koþuyoruz?. Bir þeyler aramak, bulmak, yaþamýmýza anlam vermenin ilk adýmý deðimlidir?. Kendimize ait yaþam kültürü oluþturduðumuzda, bunalýmdan kazasýz belasýz çýktýðýmýzda bunalýmýn en deðerli armaðanýna sahip oluruz; bambaþka bir varlýðýn gözüne. Göz açýlmadan, yolu göremeyiz. Bunalýmýn hakkýný vermeyen, bunalýmý da yaþamýþ olamaz. Çabucak bitsin diye acele edemezsin, hýzlandýrýlamayan bir salýnýþý var bunalýmýn. Nice fýrtýnalý arayýþlar, nice keskin karþýtlýklar sonucunda geliþe geliþe olgunlaþan düþünceye uygun bir kimliðimiz oluþmuþtur.
Kendimizi toplumdan soyutlanmamaya dikkat ederek, sevdayý, dostluðu, düþmanlýðý, insaný anlamalýyýz sanýrým. Bütün bu olgular bunalýmdan kurtulmaya yönelik yaþam kültürünün en önemli parçalarýdýr.
Erol ÇINAR
erol.cinar@doruk.net.tr
"Erol ÇINAR" bütün yazýlarý için týklayýn...