Nurdan ÇAKIR TEZGÝN
Bayram Sofralarýmýz
Bizim bayram sofralarýmýzda yok yoktur!
Baba sülalemin bayram adabýna göre yaþadým bütün bayramlarýmý. Annem, bir Akdeniz kýzý olarak daha esnek bir bayram seramonisiyle yetiþmiþ olup, evlendikten sonra Selanik kökenli babaannemin düsturunu benimseyip dede ocaðýmýn adetlerini idame ettirmiþtir.
Bizim evde "bayram yemeði," çocukluðumdan bu yana dini bayramlarýn birinci günü kurulan sofranýn adýdýr. Sabahtan on ile oniki saatleri arasýnda, kahvaltýyla öðle yemeði ortasý, ortalama olmaktan çok uzak, oldukça abartýlý özel bir yemektir bizim bayram yemeklerimiz.
Bayramlarýn diðer günlerden farkýný ortaya koymak istercesine günler öncesinden baþlar hazýrlýklar. Annemin olmazsa olmazý kalem inceliðindeki yaprak ve lahana sarmasý, biber dolmasý, illa da ýspanaklý tepsi böreði bayram sofralarýmýzýn vazgeçilmezleridir. Bunun yaný sýra kendi mayaladýðý cevizli lokum dediðimiz tarçýn, zeytinyað, ceviz ve susam karýþýmýyla dolama þekli verilen ekmekleri, bayram sofralarýmýzýn demirbaþý sayýlýr. Cevizli ekmeðin zeytin ve bayram kavurmasý ile yakaladýðý lezzeti buradan aktarabilmek sanýrým mümkün deðil.
Bizim ailede bayram kavurmasý sofranýn olmazsa olmazýdýr, sadece Kurban Bayramý'nda deðil, Ramazan Bayramý'nda da mutlaka yapýlýr. Bayram sofrasýnda, kavurmanýn yumuþak yada sert oluþu, yaðlý yaðsýz oluþu, kurbanýn kart yada körpe oluþu mutlaka konuþulur ve büyük küçük herkesin görüþü alýnýr.
Kavurma ve cevizli ekmek her ne kadar bayram sofrasýnýn köþe taþý sayýlsa da, dolma, börek, baklava, peynir, zeytin, yumurta, haþlanmýþ patates, domates, salatalýk, biber, bal, reçel, tereyað çeþitleri de soframýzdaki her zamanki yerini almýþ olurlar...
Bayram telaþesi diye bir deyim vardýr ki; bu, eminim bayram öncesi gerçekten çok yorulan büyüklerimizin eski zamanlardaki performansýný yansýtan yerinde bir sözdür.
Günümüz telâþelerine benzemezmiþ eski bayram hazýrlýklarý, çocuklarýn üstü baþý elde dikilir, baklavalar tepsi tepsi evde açýlýrmýþ, bu da yetmez bayramlýk badanalar boyalar, halý kilim yýkamalar, buz gibi çivitlenmiþ beyaz örtüler, kolalanmýþ perdeler, fýrýnlar dolusu hamur iþi, börek ve tadýmlýklar hepsi kadýnlarýn ellerinden geçermiþ bayrama günler kala....
Dini bayramlar, büyüklere özgü çocuksu bir oyundur aslýnda! Neden mi? Anneler ve babalar, çocuklarýna kültürel kimliklerini kazandýrma çabasýyla aslýnda kendilerini hoþnut etmenin telaþýna düþerler. Onlar da kendi büyüklerinden görmüþlerdir o alýþýlmýþ bayram heyecanlarýný.
Annemin eski bayramlarda yaptýklarýndan bu günlere yansýyan, hala pek çok þey var... Bu yaþýnda, bayram alýþveriþine çýkmadan mendil (artýk kimse kumaþ mendil kullanmasa da) çorap almadan arife gününden bayrama geçemez annem. Ýlla çarþý pazar son gün bile olsa dolaþýlacak! Gözleri pek az görse de alýþtýrdýðý lezzetleri mutlaka yapýp, bir gün öncesinden tepsilerle sýralayacak mutfaðýn köþesinde.
Caným annem öyle heyecanla bekler ki torunlarýný, çocuklarýný, öyle sevinçli olur ki bayram sabahlarý...
Evet, evet büyüklerin bayramýdýr aslýnda bütün bayramlar...
Çocuklara öðretilip benimsetilme telaþýyla en çok büyüklerin sevindiði, en çok büyüklerin bekler olduðu özel günlerdir kanaatimce...
Çocukluðumdan bu yana bayram gözlemlerime dayanarak þunu söyleyebilirim ki; Bayramlar bizim evde en çok annemi sevindirir. Günler öncesinden baþlar hazýrlýklarýna. Hep bir telaþe, hep bir yetiþememe kaygýsýyla oradan oraya koþturur durur. Çocukluðumda bize yetiþtirmeye çalýþtýðý üst baþý bitirme, ütüleme, eksikleri satýn alma heyecanýný yaþardý, þimdilerde o kocaman yüreðinde birkaç bayram daha görebilme umudu yeþerttiðini biliyorum...
Nice bayramlara anacýðým, bayramýnýz kutlu olsun...
Nurdan ÇAKIR TEZGÝN
"Nurdan ÇAKIR TEZGÝN" bütün yazýlarý için týklayýn...
Bizim bayram sofralarýmýzda yok yoktur!
Baba sülalemin bayram adabýna göre yaþadým bütün bayramlarýmý. Annem, bir Akdeniz kýzý olarak daha esnek bir bayram seramonisiyle yetiþmiþ olup, evlendikten sonra Selanik kökenli babaannemin düsturunu benimseyip dede ocaðýmýn adetlerini idame ettirmiþtir.
Bizim evde "bayram yemeði," çocukluðumdan bu yana dini bayramlarýn birinci günü kurulan sofranýn adýdýr. Sabahtan on ile oniki saatleri arasýnda, kahvaltýyla öðle yemeði ortasý, ortalama olmaktan çok uzak, oldukça abartýlý özel bir yemektir bizim bayram yemeklerimiz.
Bayramlarýn diðer günlerden farkýný ortaya koymak istercesine günler öncesinden baþlar hazýrlýklar. Annemin olmazsa olmazý kalem inceliðindeki yaprak ve lahana sarmasý, biber dolmasý, illa da ýspanaklý tepsi böreði bayram sofralarýmýzýn vazgeçilmezleridir. Bunun yaný sýra kendi mayaladýðý cevizli lokum dediðimiz tarçýn, zeytinyað, ceviz ve susam karýþýmýyla dolama þekli verilen ekmekleri, bayram sofralarýmýzýn demirbaþý sayýlýr. Cevizli ekmeðin zeytin ve bayram kavurmasý ile yakaladýðý lezzeti buradan aktarabilmek sanýrým mümkün deðil.
Bizim ailede bayram kavurmasý sofranýn olmazsa olmazýdýr, sadece Kurban Bayramý'nda deðil, Ramazan Bayramý'nda da mutlaka yapýlýr. Bayram sofrasýnda, kavurmanýn yumuþak yada sert oluþu, yaðlý yaðsýz oluþu, kurbanýn kart yada körpe oluþu mutlaka konuþulur ve büyük küçük herkesin görüþü alýnýr.
Kavurma ve cevizli ekmek her ne kadar bayram sofrasýnýn köþe taþý sayýlsa da, dolma, börek, baklava, peynir, zeytin, yumurta, haþlanmýþ patates, domates, salatalýk, biber, bal, reçel, tereyað çeþitleri de soframýzdaki her zamanki yerini almýþ olurlar...
Bayram telaþesi diye bir deyim vardýr ki; bu, eminim bayram öncesi gerçekten çok yorulan büyüklerimizin eski zamanlardaki performansýný yansýtan yerinde bir sözdür.
Günümüz telâþelerine benzemezmiþ eski bayram hazýrlýklarý, çocuklarýn üstü baþý elde dikilir, baklavalar tepsi tepsi evde açýlýrmýþ, bu da yetmez bayramlýk badanalar boyalar, halý kilim yýkamalar, buz gibi çivitlenmiþ beyaz örtüler, kolalanmýþ perdeler, fýrýnlar dolusu hamur iþi, börek ve tadýmlýklar hepsi kadýnlarýn ellerinden geçermiþ bayrama günler kala....
Dini bayramlar, büyüklere özgü çocuksu bir oyundur aslýnda! Neden mi? Anneler ve babalar, çocuklarýna kültürel kimliklerini kazandýrma çabasýyla aslýnda kendilerini hoþnut etmenin telaþýna düþerler. Onlar da kendi büyüklerinden görmüþlerdir o alýþýlmýþ bayram heyecanlarýný.
Annemin eski bayramlarda yaptýklarýndan bu günlere yansýyan, hala pek çok þey var... Bu yaþýnda, bayram alýþveriþine çýkmadan mendil (artýk kimse kumaþ mendil kullanmasa da) çorap almadan arife gününden bayrama geçemez annem. Ýlla çarþý pazar son gün bile olsa dolaþýlacak! Gözleri pek az görse de alýþtýrdýðý lezzetleri mutlaka yapýp, bir gün öncesinden tepsilerle sýralayacak mutfaðýn köþesinde.
Caným annem öyle heyecanla bekler ki torunlarýný, çocuklarýný, öyle sevinçli olur ki bayram sabahlarý...
Evet, evet büyüklerin bayramýdýr aslýnda bütün bayramlar...
Çocuklara öðretilip benimsetilme telaþýyla en çok büyüklerin sevindiði, en çok büyüklerin bekler olduðu özel günlerdir kanaatimce...
Çocukluðumdan bu yana bayram gözlemlerime dayanarak þunu söyleyebilirim ki; Bayramlar bizim evde en çok annemi sevindirir. Günler öncesinden baþlar hazýrlýklarýna. Hep bir telaþe, hep bir yetiþememe kaygýsýyla oradan oraya koþturur durur. Çocukluðumda bize yetiþtirmeye çalýþtýðý üst baþý bitirme, ütüleme, eksikleri satýn alma heyecanýný yaþardý, þimdilerde o kocaman yüreðinde birkaç bayram daha görebilme umudu yeþerttiðini biliyorum...
Nice bayramlara anacýðým, bayramýnýz kutlu olsun...
Nurdan ÇAKIR TEZGÝN
"Nurdan ÇAKIR TEZGÝN" bütün yazýlarý için týklayýn...