Recep BOZKURT
FOÇA’YA DAMGASINI VURAN ÜÇ BÝLÝM ÝNSANI
M.Ö.484-425 yýllarý arasýnda yaþayan ve “Tarih Biliminin Babasý” sayýlan Heredot’un Foçalýlar için güzel bir sözü vardýr; “Onlar kentlerini, bizim yeryüzünde bildiðimiz en güzel gökyüzü ve en güzel ikliminde kurdular…” demektedir.
Edinilen kanýt ve bulgularla kuruluþ tarihinin M.Ö.11.Yüzyýla kadar uzandýðýný bildiðimiz Foça, M.Ö. 6.Yüzyýlda da dünyanýn en büyük kentlerinden biri haline gelmiþtir. Ýþte bu görkemli tarihi kentin gün yüzüne çýkmasýný saðlayan üç bilim insaný vardýr:
Felix SARTÝAUX, Ord.Prof.Dr.Ekrem AKURGAL ve Prof.Dr.Ömer ÖZYÝÐÝT…
Bu üç bilim insanýnýn çalýþmalarý, araþtýrmalarý, kazýlarý ve yazdýklarýyladýr ki, dünya Foça’yý yeniden tanýmýþ ve Foça bugün, ülkemizin önde gelen turizm merkezlerinden biri haline gelmiþtir.
Bugünkü yazýmda size bu üç bilim insanýný tanýtmaya çalýþacaðým.
FELÝX SARTÝAUX: Hani bugün hayranlýkla seyrettiðimiz yüz yýl öncesi Eski Foça-Yeni Foça fotoðraflarý var ya, iþte onlarý bize tarihi bir miras olarak kazandýran Fransýz mühendis ve arkeologudur. 1876-1944 yýllarý arasýnda yaþamýþtýr.
1913-1914 ve 1920 yýllarýnda üç kez Foça’ya gelmiþ; ilk tarihi kazýlarý yapmýþ; yöreyi inceleyerek resimler çekmiþ; anýlarýný ve çalýþmalarýný yazarak yayýnlamýþtýr. “Eski Foça-Foça Tarihine Bir Bakýþ” (Ege Turizm Cemiyeti Yayýný-1952), “Küçük Asya’da Ölmüþ Þehirler” (Ýzmir Havalisi Asariatika Muhipleri Cemiyeti Yayýný), Yunanistan’da yayýnlanan “Phocaea 1913-1920” (Atina-2008) ve Cevat Þakir Kabaaðaçlý’nýn Türkçeye çevirdiði “Eski Foça’da Eylül-Ekim 1913 Tarihleri Arasýnda Yapýlan Tetkikat Hakkýnda Notlar” (Ege Turizm Cemiyeti Baþkaný Suat Yurdkoru-1952) en dikkati çeken çalýþmalarýdýr. Foça’nýn 1/5000 ölçekli planýný ilk çizen de Felix Sartiaux’tur.
EKREM AKURGAL: Ülkemizde ve dünyada bilimsel nitelikte en çok kitap yazan bilim adamlarý arasýnda bulunan; yaptýðý çalýþmalarla Batý uygarlýðýnýn bu topraklarda doðduðunu ortaya koyan Ord.Prf.Dr.Ekrem Akurgal, 1911-2002 yýllarý arasýnda yaþamýþtýr. 1930 yýlýnda Atatürk’ün isteði ile yurtdýþý eðitime gönderilen gençler arasýndadýr. Foça’da ilk kazýlara 1952 yýlýnda baþlamýþ, aralýklarla 1970 yýlýna kadar sürdürmüþtür. Güzel ilçemizin en önemli tarihi miraslarýndan biri olan Athena Tapýnaðý’ný ilk keþfeden kiþidir. Foça kazýlarý sýrasýnda ulaþýlan bulgu ve belgeler bugün Ýzmir Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmektedir.
Ekrem Akugal’ýn 20’yi aþkýn kitabý ile yüzlerce bilimsel makalesi yayýnlanmýþtýr. Bunlar arasýnda “Anadolu Uygarlýklarý”, “EGE-Batý Uygarlýðýnýn Doðduðu Yer”, “Anadolu Kültür Tarihi”, “Eski Çaðda Ege ve Ýzmir”, Doðu-Batý iliþkileri konusunda yazmýþ olduðu ve Almanca, Ýngilizce, Ýtalyanca, Fransýzca olarak da yayýnlanan “Orient und Okzident” adlý eserlerini sayabiliriz.
Türk arkeolojisine yön veren, kiþilik kazandýran, önünü açan bu büyük bilim adamýnýn þu sözleri çok düþündürücüdür:
“Türkiye, eski eserlerinin bolluðu, güzelliði ve özellikle çeþitliliði bakýmýndan dünyada en ön sýrada yer alan 3-4 ülkeden biridir… Yabancý turistlerin ülkemize gelmelerinde yarar görüyorsak en aþaðý 100 eski kenti eski haliyle ortaya çýkarmamýz gerekir… Çünkü, kendimizi dünyaya tanýtacak en uygun konu -hiç olmazsa þimdilik- eski eserlerimizdir…”
ÖMER ÖZYÝÐÝT: 1989 yýlýndan bu yana Foça Kazýlarý’na baþkanlýk eden Prof.Dr. Ömer Özyiðit, Foça tarihinin dozerlerle yok edilmesini ve yerine beton yýðýnlarýnýn dikilmesini önleyen bir bilim insanýdýr. Daha önce de yazmýþtým:
“Foça’nýn doðal, kültürel ve tarihsel dokusunun çok fazla bozulmadan bugüne ulaþmasýnda Ömer Hoca’nýn katkýsýný, etkisini ve mücadelesini gelecek kuþaklar þükranla yad edeceklerdir…” (11 Mayýs 2010- Foçapress Gazetesi ve 16 Þubat 2011-www.focafoca.com sitesi)
Ömer Özyiðit; Foça’nýn 1. derecede SÝT alaný olarak korunmasý ve gelecek kuþaklara býrakýlmasýnda her zorluða katlanan, bir ara görevinden ayrýlmasý nedeniyle de Foça Meydaný’nda ardýndan lokma dökülen, ama Foça’ya, Foçalýlara küsüp darýlmadan yine Foça ve geleceði için çalýþýp didinen ve bu çalýþmalar sýrasýnda Athena Tapýnaðý’nýn ayaklarýný, Ýonlar’a ait dünyanýn en eski çelik iþleme atölyesi ile en eski Ýon evini, Anadolu’nun ilk tiyatrosunu, “Heredot Duvarý”ný, Kybele Tapýnaðý’ný, Roma-Bizans Dönemi mozaiklerini, Arkaik Dönemin en eski yapýlarýndan olan Megaron’u gün yüzüne çýkarandýr.
Ömer hoca’nýn bu çalýþmalar yanýnda gelecekle ilgili de çok önemli projeleri var. Bunlarý da yazmalýyým:
Deðirmenlitepe’deki üç yeldeðirmenin ayaða kaldýrýlmasý, Athena Tapýnaðý’nýn restitüsyonunun yapýlmasý, Foça Müzesi’nin kurulmasý, Heredot Sur Duvarlarý’ný turizme kazandýrýlmasý, Yarýmada civarýndaki Ceneviz Surlarý’nýn onarýmý, Osmanlý Dönemi Mezarlýðý’nýn “Açýkhava Müzesi”ne dönüþtürülmesi, Arkeolojik Park’ýn açýlmasý ve Anadolu’nun ilk tiyatrosu olan Foça Antik Tiyatrosu restorasyonun yapýlmasý.
Bu üç bilim insanýný Foçalýlar hiç ama hiç unutmamalýlar…
Athena Tapýnaðý Restitüsyonu
Recep BOZKURT
recboz48@gmail.com
M.Ö.484-425 yýllarý arasýnda yaþayan ve “Tarih Biliminin Babasý” sayýlan Heredot’un Foçalýlar için güzel bir sözü vardýr; “Onlar kentlerini, bizim yeryüzünde bildiðimiz en güzel gökyüzü ve en güzel ikliminde kurdular…” demektedir.
Edinilen kanýt ve bulgularla kuruluþ tarihinin M.Ö.11.Yüzyýla kadar uzandýðýný bildiðimiz Foça, M.Ö. 6.Yüzyýlda da dünyanýn en büyük kentlerinden biri haline gelmiþtir. Ýþte bu görkemli tarihi kentin gün yüzüne çýkmasýný saðlayan üç bilim insaný vardýr:
Felix SARTÝAUX, Ord.Prof.Dr.Ekrem AKURGAL ve Prof.Dr.Ömer ÖZYÝÐÝT…
Bu üç bilim insanýnýn çalýþmalarý, araþtýrmalarý, kazýlarý ve yazdýklarýyladýr ki, dünya Foça’yý yeniden tanýmýþ ve Foça bugün, ülkemizin önde gelen turizm merkezlerinden biri haline gelmiþtir.
Bugünkü yazýmda size bu üç bilim insanýný tanýtmaya çalýþacaðým.
FELÝX SARTÝAUX: Hani bugün hayranlýkla seyrettiðimiz yüz yýl öncesi Eski Foça-Yeni Foça fotoðraflarý var ya, iþte onlarý bize tarihi bir miras olarak kazandýran Fransýz mühendis ve arkeologudur. 1876-1944 yýllarý arasýnda yaþamýþtýr.
1913-1914 ve 1920 yýllarýnda üç kez Foça’ya gelmiþ; ilk tarihi kazýlarý yapmýþ; yöreyi inceleyerek resimler çekmiþ; anýlarýný ve çalýþmalarýný yazarak yayýnlamýþtýr. “Eski Foça-Foça Tarihine Bir Bakýþ” (Ege Turizm Cemiyeti Yayýný-1952), “Küçük Asya’da Ölmüþ Þehirler” (Ýzmir Havalisi Asariatika Muhipleri Cemiyeti Yayýný), Yunanistan’da yayýnlanan “Phocaea 1913-1920” (Atina-2008) ve Cevat Þakir Kabaaðaçlý’nýn Türkçeye çevirdiði “Eski Foça’da Eylül-Ekim 1913 Tarihleri Arasýnda Yapýlan Tetkikat Hakkýnda Notlar” (Ege Turizm Cemiyeti Baþkaný Suat Yurdkoru-1952) en dikkati çeken çalýþmalarýdýr. Foça’nýn 1/5000 ölçekli planýný ilk çizen de Felix Sartiaux’tur.
EKREM AKURGAL: Ülkemizde ve dünyada bilimsel nitelikte en çok kitap yazan bilim adamlarý arasýnda bulunan; yaptýðý çalýþmalarla Batý uygarlýðýnýn bu topraklarda doðduðunu ortaya koyan Ord.Prf.Dr.Ekrem Akurgal, 1911-2002 yýllarý arasýnda yaþamýþtýr. 1930 yýlýnda Atatürk’ün isteði ile yurtdýþý eðitime gönderilen gençler arasýndadýr. Foça’da ilk kazýlara 1952 yýlýnda baþlamýþ, aralýklarla 1970 yýlýna kadar sürdürmüþtür. Güzel ilçemizin en önemli tarihi miraslarýndan biri olan Athena Tapýnaðý’ný ilk keþfeden kiþidir. Foça kazýlarý sýrasýnda ulaþýlan bulgu ve belgeler bugün Ýzmir Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmektedir.
Ekrem Akugal’ýn 20’yi aþkýn kitabý ile yüzlerce bilimsel makalesi yayýnlanmýþtýr. Bunlar arasýnda “Anadolu Uygarlýklarý”, “EGE-Batý Uygarlýðýnýn Doðduðu Yer”, “Anadolu Kültür Tarihi”, “Eski Çaðda Ege ve Ýzmir”, Doðu-Batý iliþkileri konusunda yazmýþ olduðu ve Almanca, Ýngilizce, Ýtalyanca, Fransýzca olarak da yayýnlanan “Orient und Okzident” adlý eserlerini sayabiliriz.
Türk arkeolojisine yön veren, kiþilik kazandýran, önünü açan bu büyük bilim adamýnýn þu sözleri çok düþündürücüdür:
“Türkiye, eski eserlerinin bolluðu, güzelliði ve özellikle çeþitliliði bakýmýndan dünyada en ön sýrada yer alan 3-4 ülkeden biridir… Yabancý turistlerin ülkemize gelmelerinde yarar görüyorsak en aþaðý 100 eski kenti eski haliyle ortaya çýkarmamýz gerekir… Çünkü, kendimizi dünyaya tanýtacak en uygun konu -hiç olmazsa þimdilik- eski eserlerimizdir…”
ÖMER ÖZYÝÐÝT: 1989 yýlýndan bu yana Foça Kazýlarý’na baþkanlýk eden Prof.Dr. Ömer Özyiðit, Foça tarihinin dozerlerle yok edilmesini ve yerine beton yýðýnlarýnýn dikilmesini önleyen bir bilim insanýdýr. Daha önce de yazmýþtým:
“Foça’nýn doðal, kültürel ve tarihsel dokusunun çok fazla bozulmadan bugüne ulaþmasýnda Ömer Hoca’nýn katkýsýný, etkisini ve mücadelesini gelecek kuþaklar þükranla yad edeceklerdir…” (11 Mayýs 2010- Foçapress Gazetesi ve 16 Þubat 2011-www.focafoca.com sitesi)
Ömer Özyiðit; Foça’nýn 1. derecede SÝT alaný olarak korunmasý ve gelecek kuþaklara býrakýlmasýnda her zorluða katlanan, bir ara görevinden ayrýlmasý nedeniyle de Foça Meydaný’nda ardýndan lokma dökülen, ama Foça’ya, Foçalýlara küsüp darýlmadan yine Foça ve geleceði için çalýþýp didinen ve bu çalýþmalar sýrasýnda Athena Tapýnaðý’nýn ayaklarýný, Ýonlar’a ait dünyanýn en eski çelik iþleme atölyesi ile en eski Ýon evini, Anadolu’nun ilk tiyatrosunu, “Heredot Duvarý”ný, Kybele Tapýnaðý’ný, Roma-Bizans Dönemi mozaiklerini, Arkaik Dönemin en eski yapýlarýndan olan Megaron’u gün yüzüne çýkarandýr.
Ömer hoca’nýn bu çalýþmalar yanýnda gelecekle ilgili de çok önemli projeleri var. Bunlarý da yazmalýyým:
Deðirmenlitepe’deki üç yeldeðirmenin ayaða kaldýrýlmasý, Athena Tapýnaðý’nýn restitüsyonunun yapýlmasý, Foça Müzesi’nin kurulmasý, Heredot Sur Duvarlarý’ný turizme kazandýrýlmasý, Yarýmada civarýndaki Ceneviz Surlarý’nýn onarýmý, Osmanlý Dönemi Mezarlýðý’nýn “Açýkhava Müzesi”ne dönüþtürülmesi, Arkeolojik Park’ýn açýlmasý ve Anadolu’nun ilk tiyatrosu olan Foça Antik Tiyatrosu restorasyonun yapýlmasý.
Bu üç bilim insanýný Foçalýlar hiç ama hiç unutmamalýlar…
Athena Tapýnaðý Restitüsyonu
Recep BOZKURT
recboz48@gmail.com
"Recep BOZKURT" bütün yazýlarý için týklayýn...