Nedim Atilla
Ýlk 'yeryüzü' pazarýmýz Foça'da...
Ülkemizin ilk 'yeryüzü pazarý', 'Slow Food - Zeytindalý Birliði'nin çabalarýyla Foça'da kuruldu.
Yeryüzü pazarlarý, yerel gýdalarý ve üreticilerini daha iyi tanýmak; halký bunlar hakkýnda bilgilendirmek ve bu ürünlere yönlendirmek amacýný güdüyor. Bu pazarda satýlacak tüm mallar Slow Food'un þart koþtuðu üzere 'iyi, temiz ve adil' olmak zorunda.
Slow Food hareketi, hýzlý yaþam temposuna karþý bir duruþ geliþtirmek, yok olmaya yüz tutmuþ yerel yeme-içme alýþkanlýklarýný korumak amacýyla baþladý. Genel olarak insanlarýn yedikleri yemeðe, gýda ürünlerinin nereden geldiðine ve yemek tercihlerimizin dünyayý nasýl etkilediðine olan ilginin azalmasýna da karþý duruyor... Bu amaçla 1989 yýlýnda, kar amacý gütmeyen ve üyelerinin desteðiyle iþleyen bu örgüt kurulmuþ. Slow Food, bir anlamda da yiyip içmekten zevk alan ama yediklerine karþý sorumluluk bilinci de geliþtirenleri bir araya getirmiþ.
YEREL BÝRLÝK FELSEFESÝ
Bu hareket, 'convivium'lar, yani 'yerel birlik'ler aracýlýðýyla felsefesini dünyanýn dört bir yanýna yayarken, ilkelerini gerçekleþtirmeyi de öngörüyor. Her bir 'yerel birlik', kendi ilgi alanýna ve hedeflerine göre etkinliklerinin çerçevesini belirliyor. Üyeleri bir araya getiren bu etkinliklerse çok çeþitli ve keyifli... Birlikte yemek yeme zevkinin paylaþýlacaðý organizasyonlar ya da tadýmlardan tutun da organik çiftliklerin ve yerel üreticilerin ziyaretlerine; konferans veya panellerden film festivallerine; çocuklar ve yetiþkinler için tat eðitimi kurslarýndan yerel destekli tarýmsal faaliyetlerin ve 'yeryüzü pazarlarý'nýn teþvikine kadar uzanýyor. Ýþte bu anlamda, ülkemizin ilk 'yeryüzü pazarý' da, 'Slow Food - Zeytindalý Birliði'nin çabalarýyla Foça'da kuruldu ve tescillendi.
Geçtiðimiz günlerde Slow Food hareketinin 2 numaralý ismi ve Biyolojik Çeþitlilik Vakfý Baþkaný Piero Sardo ile Slow Food yönetiminden Michele Rumiz, Foça'ya gelerek 'yeryüzü pazarý' için Foça'ya destek verdiler. Türkiye'deki Slow Food üyeleriyle birlikte Foça'yý gezdiler, günümüzde Fransa'daki birçok üzümün atasý olarak kabul edilen Foçakarasý baðlarýný gezdiler.
Slow Food, Foça lideri Gül Giriþmen, yerel üreticilerle tüketicileri bir araya getirmenin ardýndan, Foça'yý ve ülkemizi, uluslararasý alanda tanýtým aþamasýna geldiklerini söylüyor. Giriþmen, 'Yeryüzü pazarlarý bir zincir... Dünyadaki yerel gýda meraklýlarý, bu pazarlarý geziyorlar. Pazarýmýz giderek daha da büyüyecek ve etkin hale gelecek. Konuklarýmýz bunu incelemek ve onay vermek için buradalar. Türkiye'de ilk kez Foça bu unvaný alacak. Bu aþamaya gelmemizde, þimdi de aramýzda olan Foça Belediye Baþkaný Gökhan Demirað'ýn büyük desteði ve katkýlarý var' diyor. Geçtiðimiz günlerde Gökhan Demirað'ýn ziyaretine gelen Ýzmir Büyükþehir Belediye Baþkaný Aziz Kocaoðlu da Slow Food üyesi oldu.
KURULUÞ AMACI NE?
Yeryüzü pazarlarý, yerel gýdalarý ve üreticilerini daha iyi tanýmak; halký bunlar hakkýnda bilgilendirmek ve bu ürünlere yönlendirmek amacýný güdüyor. Ayný zamanda, yemek yemeyi, saðlýklý ve doðru tarýmsal faaliyetle iliþkilendiren insanlar arasýnda iletiþim aðlarý kuruyor. Slow Food hareketi, 'tüketici' sözcüðüne karþý, 'ortak üretici' kavramýný ortaya atýyor. 'Ortak üretici', 'tüketici'ye atfedilen edilgen rolle yetinmemek anlamýna geliyor. Çünkü bu kavram, tükettiði gýdayý kimin, hangi koþullarda, nasýl ürettiðiyle ve bu süreçte karþýlaþýlan sorunlarla da yakýndan ilgilenen kiþiyi kastediyor.
Ülkemizde ilk kez Foça'da kurulan ama önümüzdeki günlerde yenilerinin de açýlmasý beklenen 'yeryüzü pazarlarý', Slow Food felsefesinin kýlavuzluðunda oluþturulan çiftçi pazarlarý anlamýna geliyor. Yerel topluluklar tarafýndan iþletilen bu pazarlar, ayný zamanda yerel gýda üreticilerinin tüketiciye, saðlýklý ve kaliteli yiyecekleri uygun fiyatlarla ulaþtýrdýðý, bu sayede de çevreci ve sürdürülebilir yöntemlerin garanti altýna alýndýðý önemli buluþma noktalarý... Üstelik böylece, yerel topluluklarýn gýda kültürleri koruma altýna alýnmýþ, biyolojik çeþitlilik de korunmuþ oluyor.
KÝMLER VAR?
Gerçekten önemli bir iþlevi üstlenen bu pazarlarda üreticiler, yerel yönetimler, yurttaþlar, Slow Food yerel birlikleri bir araya geliyor. Pazardaki yürütme kurulu, üreticileri seçmekten, pazarýn faaliyetlerini duyurmaktan ve takip edilmesi gereken konularý belirlemekten sorumlu... Yürütme kurulu ayný zamanda, pazarýn lojistik idaresini de gerçekleþtiriyor; çöp azaltýmý, biyolojik olarak parçalanabilen saf malzemelerin temini, geri dönüþüm ve enerji tasarrufu gibi konularda da son derece duyarlý davranýyor. Çevre bilinci her þeyden önemli...
ÜRETÝCÝLER ÝÇÝN ÞARTLAR
Bu pazarlarda satýþ yapabilmek için, üreticiler, uygun koþullara sahip olduklarýný kanýtlamak, göstermek zorunda. Pazarlarýn odak noktasýný oluþturan küçük ölçekli çiftçiler ve zanaatkarlar, burada büyük daðýtým zincirleriyle rekabet etmek zorunda kalmadýklarý bir ortam buluyorlar.
Küçük ölçekli üretim, daha yüksek kalite ürünler ortaya çýkardýðý için de doðal olarak tercih sebebi... Satýcýlar ürünleri için makul fiyatlar biçmeyi ve çalýþanlarýna adil davranmayý da taahhüt ediyor. Satýcýlardan talep edilen bir diðer önemli nokta da pazarda bizzat bulunmalarý ve yalnýzca kendi ürettikleri ürünleri satmalarý... Satýcýlardan, müþterileriyle doðrudan temas içinde olmalarý; onlarla ürünler ve ürünlerin kalitesi, iþleniþ biçimi ve fiyatlarý konusunda da konuþmaya açýk ve istekli davranmalarý bekleniyor. Pazarda satýþ yapan üreticilerin, sýnýrlarý 'yeryüzü pazarý' tarafýndan belirlenen bölge dahilinde olmalarý da isteniyor.
ÜRÜNLER 'ÝYÝ, TEMÝZ VE ADÝL' OLMALI
'Yeryüzü pazarlarý'nda satýlan ürünler, taze sebze-meyveden reçele; et ve süt ürünlerinden yumurta, bal, ekmeðe; tatlýlardan yaðlara çok geniþ bir yelpazeyi kaplýyor. Bütün ürünler, Slow Food'un 'iyi, temiz ve adil' ilkelerine uygun olmak zorunda...
- Ýyi: Taze ve mevsiminde; saðlýklý, lezzetli, duyularý harekete geçiren ve tatmin eden...
- Temiz: Çevresel olarak da sürdürülebilir iþleme ve üretim biçimlerine tabi tutulmuþ, genleriyle oynanmamýþ yerel ürünler anlamýnda...
- Adil: Tüketiciler için ulaþýlabilir fiyatlar, üreticiler için adil koþullar ve bedeller anlamýnda...
Bunlarýn yaný sýra, pazara ev sahipliði yapan Slow Food birliði, gýda kültürünü korumak ve biyolojik çeþitliliði savunmak için de önayak oluyor.
Dünya çapýnda yeni 'yeryüzü pazarlarý' kuruldukça, deneyimlerin ve kaynaklarýn paylaþýldýðý önemli bir að oluþuyor. Bu aðla tecrübeler ve hikayeler aktarýlýrken, Slow Food ilkeleri de bir bir hayata geçiyor. Böylece Slow Food aðý, yerelden küresele doðru yol alýyor.
PAZAR KARDEÞLERÝ
Her 'yeryüzü pazarý', kurumlar, dernekler, restoran sahipleri, pazarý kurmakla ve iþletmekle yükümlü üreticilerden oluþan bir að kuruyor... Bu pazarlarýn amaçlarý arasýnda, faaliyet alanlarýný geniþletmek ve yiyecek-içecek firmalarýyla okul kantinlerinin de katýlýmýný saðlamak var. Foça'dan önce 'yeryüzü pazarý' ilan edilmiþ kasabalar, 'gastronomik turlar'ýn gezi alanlarý arasýnda sayýlýyor çoktandýr... Milano, Bükreþ, Bolonya ve Tel Aviv gibi bazý büyük kentlerde de bu pazarlardan kuruluyor.
Nedim Atilla
"Nedim Atilla" bütün yazýlarý için týklayýn...
Ülkemizin ilk 'yeryüzü pazarý', 'Slow Food - Zeytindalý Birliði'nin çabalarýyla Foça'da kuruldu.
Yeryüzü pazarlarý, yerel gýdalarý ve üreticilerini daha iyi tanýmak; halký bunlar hakkýnda bilgilendirmek ve bu ürünlere yönlendirmek amacýný güdüyor. Bu pazarda satýlacak tüm mallar Slow Food'un þart koþtuðu üzere 'iyi, temiz ve adil' olmak zorunda.
Slow Food hareketi, hýzlý yaþam temposuna karþý bir duruþ geliþtirmek, yok olmaya yüz tutmuþ yerel yeme-içme alýþkanlýklarýný korumak amacýyla baþladý. Genel olarak insanlarýn yedikleri yemeðe, gýda ürünlerinin nereden geldiðine ve yemek tercihlerimizin dünyayý nasýl etkilediðine olan ilginin azalmasýna da karþý duruyor... Bu amaçla 1989 yýlýnda, kar amacý gütmeyen ve üyelerinin desteðiyle iþleyen bu örgüt kurulmuþ. Slow Food, bir anlamda da yiyip içmekten zevk alan ama yediklerine karþý sorumluluk bilinci de geliþtirenleri bir araya getirmiþ.
YEREL BÝRLÝK FELSEFESÝ
Bu hareket, 'convivium'lar, yani 'yerel birlik'ler aracýlýðýyla felsefesini dünyanýn dört bir yanýna yayarken, ilkelerini gerçekleþtirmeyi de öngörüyor. Her bir 'yerel birlik', kendi ilgi alanýna ve hedeflerine göre etkinliklerinin çerçevesini belirliyor. Üyeleri bir araya getiren bu etkinliklerse çok çeþitli ve keyifli... Birlikte yemek yeme zevkinin paylaþýlacaðý organizasyonlar ya da tadýmlardan tutun da organik çiftliklerin ve yerel üreticilerin ziyaretlerine; konferans veya panellerden film festivallerine; çocuklar ve yetiþkinler için tat eðitimi kurslarýndan yerel destekli tarýmsal faaliyetlerin ve 'yeryüzü pazarlarý'nýn teþvikine kadar uzanýyor. Ýþte bu anlamda, ülkemizin ilk 'yeryüzü pazarý' da, 'Slow Food - Zeytindalý Birliði'nin çabalarýyla Foça'da kuruldu ve tescillendi.
Geçtiðimiz günlerde Slow Food hareketinin 2 numaralý ismi ve Biyolojik Çeþitlilik Vakfý Baþkaný Piero Sardo ile Slow Food yönetiminden Michele Rumiz, Foça'ya gelerek 'yeryüzü pazarý' için Foça'ya destek verdiler. Türkiye'deki Slow Food üyeleriyle birlikte Foça'yý gezdiler, günümüzde Fransa'daki birçok üzümün atasý olarak kabul edilen Foçakarasý baðlarýný gezdiler.
Slow Food, Foça lideri Gül Giriþmen, yerel üreticilerle tüketicileri bir araya getirmenin ardýndan, Foça'yý ve ülkemizi, uluslararasý alanda tanýtým aþamasýna geldiklerini söylüyor. Giriþmen, 'Yeryüzü pazarlarý bir zincir... Dünyadaki yerel gýda meraklýlarý, bu pazarlarý geziyorlar. Pazarýmýz giderek daha da büyüyecek ve etkin hale gelecek. Konuklarýmýz bunu incelemek ve onay vermek için buradalar. Türkiye'de ilk kez Foça bu unvaný alacak. Bu aþamaya gelmemizde, þimdi de aramýzda olan Foça Belediye Baþkaný Gökhan Demirað'ýn büyük desteði ve katkýlarý var' diyor. Geçtiðimiz günlerde Gökhan Demirað'ýn ziyaretine gelen Ýzmir Büyükþehir Belediye Baþkaný Aziz Kocaoðlu da Slow Food üyesi oldu.
KURULUÞ AMACI NE?
Yeryüzü pazarlarý, yerel gýdalarý ve üreticilerini daha iyi tanýmak; halký bunlar hakkýnda bilgilendirmek ve bu ürünlere yönlendirmek amacýný güdüyor. Ayný zamanda, yemek yemeyi, saðlýklý ve doðru tarýmsal faaliyetle iliþkilendiren insanlar arasýnda iletiþim aðlarý kuruyor. Slow Food hareketi, 'tüketici' sözcüðüne karþý, 'ortak üretici' kavramýný ortaya atýyor. 'Ortak üretici', 'tüketici'ye atfedilen edilgen rolle yetinmemek anlamýna geliyor. Çünkü bu kavram, tükettiði gýdayý kimin, hangi koþullarda, nasýl ürettiðiyle ve bu süreçte karþýlaþýlan sorunlarla da yakýndan ilgilenen kiþiyi kastediyor.
Ülkemizde ilk kez Foça'da kurulan ama önümüzdeki günlerde yenilerinin de açýlmasý beklenen 'yeryüzü pazarlarý', Slow Food felsefesinin kýlavuzluðunda oluþturulan çiftçi pazarlarý anlamýna geliyor. Yerel topluluklar tarafýndan iþletilen bu pazarlar, ayný zamanda yerel gýda üreticilerinin tüketiciye, saðlýklý ve kaliteli yiyecekleri uygun fiyatlarla ulaþtýrdýðý, bu sayede de çevreci ve sürdürülebilir yöntemlerin garanti altýna alýndýðý önemli buluþma noktalarý... Üstelik böylece, yerel topluluklarýn gýda kültürleri koruma altýna alýnmýþ, biyolojik çeþitlilik de korunmuþ oluyor.
KÝMLER VAR?
Gerçekten önemli bir iþlevi üstlenen bu pazarlarda üreticiler, yerel yönetimler, yurttaþlar, Slow Food yerel birlikleri bir araya geliyor. Pazardaki yürütme kurulu, üreticileri seçmekten, pazarýn faaliyetlerini duyurmaktan ve takip edilmesi gereken konularý belirlemekten sorumlu... Yürütme kurulu ayný zamanda, pazarýn lojistik idaresini de gerçekleþtiriyor; çöp azaltýmý, biyolojik olarak parçalanabilen saf malzemelerin temini, geri dönüþüm ve enerji tasarrufu gibi konularda da son derece duyarlý davranýyor. Çevre bilinci her þeyden önemli...
ÜRETÝCÝLER ÝÇÝN ÞARTLAR
Bu pazarlarda satýþ yapabilmek için, üreticiler, uygun koþullara sahip olduklarýný kanýtlamak, göstermek zorunda. Pazarlarýn odak noktasýný oluþturan küçük ölçekli çiftçiler ve zanaatkarlar, burada büyük daðýtým zincirleriyle rekabet etmek zorunda kalmadýklarý bir ortam buluyorlar.
Küçük ölçekli üretim, daha yüksek kalite ürünler ortaya çýkardýðý için de doðal olarak tercih sebebi... Satýcýlar ürünleri için makul fiyatlar biçmeyi ve çalýþanlarýna adil davranmayý da taahhüt ediyor. Satýcýlardan talep edilen bir diðer önemli nokta da pazarda bizzat bulunmalarý ve yalnýzca kendi ürettikleri ürünleri satmalarý... Satýcýlardan, müþterileriyle doðrudan temas içinde olmalarý; onlarla ürünler ve ürünlerin kalitesi, iþleniþ biçimi ve fiyatlarý konusunda da konuþmaya açýk ve istekli davranmalarý bekleniyor. Pazarda satýþ yapan üreticilerin, sýnýrlarý 'yeryüzü pazarý' tarafýndan belirlenen bölge dahilinde olmalarý da isteniyor.
ÜRÜNLER 'ÝYÝ, TEMÝZ VE ADÝL' OLMALI
'Yeryüzü pazarlarý'nda satýlan ürünler, taze sebze-meyveden reçele; et ve süt ürünlerinden yumurta, bal, ekmeðe; tatlýlardan yaðlara çok geniþ bir yelpazeyi kaplýyor. Bütün ürünler, Slow Food'un 'iyi, temiz ve adil' ilkelerine uygun olmak zorunda...
- Ýyi: Taze ve mevsiminde; saðlýklý, lezzetli, duyularý harekete geçiren ve tatmin eden...
- Temiz: Çevresel olarak da sürdürülebilir iþleme ve üretim biçimlerine tabi tutulmuþ, genleriyle oynanmamýþ yerel ürünler anlamýnda...
- Adil: Tüketiciler için ulaþýlabilir fiyatlar, üreticiler için adil koþullar ve bedeller anlamýnda...
Bunlarýn yaný sýra, pazara ev sahipliði yapan Slow Food birliði, gýda kültürünü korumak ve biyolojik çeþitliliði savunmak için de önayak oluyor.
Dünya çapýnda yeni 'yeryüzü pazarlarý' kuruldukça, deneyimlerin ve kaynaklarýn paylaþýldýðý önemli bir að oluþuyor. Bu aðla tecrübeler ve hikayeler aktarýlýrken, Slow Food ilkeleri de bir bir hayata geçiyor. Böylece Slow Food aðý, yerelden küresele doðru yol alýyor.
PAZAR KARDEÞLERÝ
Her 'yeryüzü pazarý', kurumlar, dernekler, restoran sahipleri, pazarý kurmakla ve iþletmekle yükümlü üreticilerden oluþan bir að kuruyor... Bu pazarlarýn amaçlarý arasýnda, faaliyet alanlarýný geniþletmek ve yiyecek-içecek firmalarýyla okul kantinlerinin de katýlýmýný saðlamak var. Foça'dan önce 'yeryüzü pazarý' ilan edilmiþ kasabalar, 'gastronomik turlar'ýn gezi alanlarý arasýnda sayýlýyor çoktandýr... Milano, Bükreþ, Bolonya ve Tel Aviv gibi bazý büyük kentlerde de bu pazarlardan kuruluyor.
Nedim Atilla
"Nedim Atilla" bütün yazýlarý için týklayýn...