Nurdan ÇAKIR TEZGÝN
Zeytinin anayurdu Amerika olabilir mi?
Konumuz zeytinyaðý ve zeytin hukuku…
Foça’daki büyük zeytin üreticilerinin hemen hemen tamamýnýn hazýr bulunduðu “Zeytin Hukuku’’ konferansýndaydým bugün… Konferans, bu yýl ikincisinin yapýldýðý “Ege’de Atölye” kapsamýnda Prof. Virginia Brown Keyder tarafýndan gerçekleþtirildi.
Dünyanýn çeþitli yerlerinden bilim insanlarýný ve öðrenme meraklýlarýný buluþturan Ege’de Atölye, “Zeytin diyarýnda zeytin hukuku konferansý” ile 2012 yýlý itibarýyla konu olarak deðiþen zeytin ve zeytinyaðý standartlarýna odaklandý.
Prof. Virginia Brown Keyder’in konferansýna gelirken kafamda beliren “zeytin hukuku” söylemi tamamen romantizm dolu bir Anadolu duygusallýðýydý. Bilindiði üzere antik çaðlardan günümüze yararlý ve kutsal saydýðýmýz zeytin aðacýnýn dünyaya yayýlma noktasý yukarý Mezopotamya yani Anadolu’dur. Zeytin hukukundan söz edilecekse, sandým ki tarihsel geçmiþ kurcalanýp, zeytinin coðrafi özelliði çerçevesinde Anadolu’ya ve Akdeniz havzasýna ait mitolojik araþtýrmalar konuþulup, günümüze ýþýk tutulacak! Antik çaðlarýn zeytin hukukuna dair yapýlan araþtýrmalar gün yüzüne çýkacak!
Ne gezer… Konferans bitiminde anladým ki kutsalýmýz zeytinimiz de çoktan elimizden alýnmýþ! Meðer, Amerika California’da günümüz standardizasyonu için özel bir bölüm açýlmýþ ve bütün zeytinyaðý kriterleri yeni baþtan deðiþikliðe uðratýlmýþ. Hem de Amerikanvari duruþ ile, bilimselliði öne çýkaran bir nevi moda tarz ile. Prof. Keyder, bu yeni standartlarýn gerekleri ve açýlýmý konusunda son derece haklý nedenler sundu. En baþta taðþiþ denilen haksýz kazanç ve hileli mal sorununu dile getirdi. Sertifika, standart gibi sýký kurallara dayalý disiplinler Akdeniz insanýný sýkar diye bilindiðinden, kurallarý koyan olmayý zeytinin asýl sahiplerine býrakmak uygun görülmüyor zahar!
Amerikalýlar ve AB standartlarý, üretici ve malý kullananý korumaya yönelik oluþturuluyor gibi görünse de hedeflenen bilimselliðin neyi temsil ettiði tartýþýlabilir! Profösör Keyder bunu çok güzel ifade etti; “eski dünyanýn romantizmi yanýnda yeni dünyanýn bilimselliði” diyerek son noktayý koydu gibi geliyor bana. Son nokta derken þunu da ifade etmeliyim; Prof. Keyder, zeytinyaðýnýn lüks ve pahalý bir yað olmasýndan yana. Herkesin ulaþabileceði ucuz bir yað olmasýný savunmuyor, bu bana çok ilginç geldi!!!
Yeni bir þey daha var; Artýk, dünyanýn neresine gidilirse gidilsin 1 Temmuzdan itibaren zeytinyaðýnda üç ana noktaya göre tavýr belirlenecekmiþ.
1- Kimyasal test
2- Duyusal analiz,
3- Tazelik testi.
1 - Temmuz 2012 Zeytinyaðý için milad sayýlabilir. O tarihe kadar raflara girmiþ ürünler dýþýndaki yeni ürünler bu standartlara uyacakmýþ bundan böyle…
Amerika’nýn zeytini geç keþfetmesi bir þey deðiþtirmiyor, bilimsel dayanak ile coðrafi iþaretlerini belirleyip California Bölgesi zeytinyaðlarý diyerek Akdeniz zeytinlerinin önüne geçmeye hazýrlandýklarý aþikar. Bilimsel bakýþý oturtmanýn ötesinde kendi kurallarýný da oluþturmuþlar! Bizler de Amerikalý sayýn Keyder’i uslu uslu dinledik. Akdenizli kötü yað çýkaran taðþiþli tü kaka üretici olarak kurallarýný koyamayan cahil cühela durumuna nasýl sokulurmuþuz öðrendik…
Ayný yerel tohumlarýmýzda olduðu gibi, yarýn birgün Tirilye, Gemlik, Memecik, Domat, Sarý ulak, Tavþan yüreði, Ayvalýk gibi coðrafi özelliði güçlü zeytin çeþitlerimizi sertifikaya sokup, fidanlarýný yanýnda bir araba kimyasal ile satmaya kalkarlarsa hiç þaþmamak gerek! Yerel zeytin bahçelerimize dadanan bazý hastalýklar sonucu haydi bizden saðlýklý fidan alýn diyebilirler… Bütün bunlar komik bir senaryo gibi görünse de, hiçbir þey olmaz deðil.
Bugün Amerika’dan zeytin ve zeytinyaðý bilimi öðrenmeye soyununca, asýrlýk kutsal aðaçlarýmýzýn yüzüne nasýl bakacaðýmý düþünmeden edemedim. Zeytin üreticisinin iþi gerçekten zor, ihracatý unutup bol bulamaç zeytinyaðý kullanan bir toplum olmaktan öte yol yok gibi!
Nurdan ÇAKIR TEZGÝN
"Nurdan ÇAKIR TEZGÝN" bütün yazýlarý için týklayýn...
Konumuz zeytinyaðý ve zeytin hukuku…
Foça’daki büyük zeytin üreticilerinin hemen hemen tamamýnýn hazýr bulunduðu “Zeytin Hukuku’’ konferansýndaydým bugün… Konferans, bu yýl ikincisinin yapýldýðý “Ege’de Atölye” kapsamýnda Prof. Virginia Brown Keyder tarafýndan gerçekleþtirildi.
Dünyanýn çeþitli yerlerinden bilim insanlarýný ve öðrenme meraklýlarýný buluþturan Ege’de Atölye, “Zeytin diyarýnda zeytin hukuku konferansý” ile 2012 yýlý itibarýyla konu olarak deðiþen zeytin ve zeytinyaðý standartlarýna odaklandý.
Prof. Virginia Brown Keyder’in konferansýna gelirken kafamda beliren “zeytin hukuku” söylemi tamamen romantizm dolu bir Anadolu duygusallýðýydý. Bilindiði üzere antik çaðlardan günümüze yararlý ve kutsal saydýðýmýz zeytin aðacýnýn dünyaya yayýlma noktasý yukarý Mezopotamya yani Anadolu’dur. Zeytin hukukundan söz edilecekse, sandým ki tarihsel geçmiþ kurcalanýp, zeytinin coðrafi özelliði çerçevesinde Anadolu’ya ve Akdeniz havzasýna ait mitolojik araþtýrmalar konuþulup, günümüze ýþýk tutulacak! Antik çaðlarýn zeytin hukukuna dair yapýlan araþtýrmalar gün yüzüne çýkacak!
Ne gezer… Konferans bitiminde anladým ki kutsalýmýz zeytinimiz de çoktan elimizden alýnmýþ! Meðer, Amerika California’da günümüz standardizasyonu için özel bir bölüm açýlmýþ ve bütün zeytinyaðý kriterleri yeni baþtan deðiþikliðe uðratýlmýþ. Hem de Amerikanvari duruþ ile, bilimselliði öne çýkaran bir nevi moda tarz ile. Prof. Keyder, bu yeni standartlarýn gerekleri ve açýlýmý konusunda son derece haklý nedenler sundu. En baþta taðþiþ denilen haksýz kazanç ve hileli mal sorununu dile getirdi. Sertifika, standart gibi sýký kurallara dayalý disiplinler Akdeniz insanýný sýkar diye bilindiðinden, kurallarý koyan olmayý zeytinin asýl sahiplerine býrakmak uygun görülmüyor zahar!
Amerikalýlar ve AB standartlarý, üretici ve malý kullananý korumaya yönelik oluþturuluyor gibi görünse de hedeflenen bilimselliðin neyi temsil ettiði tartýþýlabilir! Profösör Keyder bunu çok güzel ifade etti; “eski dünyanýn romantizmi yanýnda yeni dünyanýn bilimselliði” diyerek son noktayý koydu gibi geliyor bana. Son nokta derken þunu da ifade etmeliyim; Prof. Keyder, zeytinyaðýnýn lüks ve pahalý bir yað olmasýndan yana. Herkesin ulaþabileceði ucuz bir yað olmasýný savunmuyor, bu bana çok ilginç geldi!!!
Yeni bir þey daha var; Artýk, dünyanýn neresine gidilirse gidilsin 1 Temmuzdan itibaren zeytinyaðýnda üç ana noktaya göre tavýr belirlenecekmiþ.
1- Kimyasal test
2- Duyusal analiz,
3- Tazelik testi.
1 - Temmuz 2012 Zeytinyaðý için milad sayýlabilir. O tarihe kadar raflara girmiþ ürünler dýþýndaki yeni ürünler bu standartlara uyacakmýþ bundan böyle…
Amerika’nýn zeytini geç keþfetmesi bir þey deðiþtirmiyor, bilimsel dayanak ile coðrafi iþaretlerini belirleyip California Bölgesi zeytinyaðlarý diyerek Akdeniz zeytinlerinin önüne geçmeye hazýrlandýklarý aþikar. Bilimsel bakýþý oturtmanýn ötesinde kendi kurallarýný da oluþturmuþlar! Bizler de Amerikalý sayýn Keyder’i uslu uslu dinledik. Akdenizli kötü yað çýkaran taðþiþli tü kaka üretici olarak kurallarýný koyamayan cahil cühela durumuna nasýl sokulurmuþuz öðrendik…
Ayný yerel tohumlarýmýzda olduðu gibi, yarýn birgün Tirilye, Gemlik, Memecik, Domat, Sarý ulak, Tavþan yüreði, Ayvalýk gibi coðrafi özelliði güçlü zeytin çeþitlerimizi sertifikaya sokup, fidanlarýný yanýnda bir araba kimyasal ile satmaya kalkarlarsa hiç þaþmamak gerek! Yerel zeytin bahçelerimize dadanan bazý hastalýklar sonucu haydi bizden saðlýklý fidan alýn diyebilirler… Bütün bunlar komik bir senaryo gibi görünse de, hiçbir þey olmaz deðil.
Bugün Amerika’dan zeytin ve zeytinyaðý bilimi öðrenmeye soyununca, asýrlýk kutsal aðaçlarýmýzýn yüzüne nasýl bakacaðýmý düþünmeden edemedim. Zeytin üreticisinin iþi gerçekten zor, ihracatý unutup bol bulamaç zeytinyaðý kullanan bir toplum olmaktan öte yol yok gibi!
Nurdan ÇAKIR TEZGÝN
"Nurdan ÇAKIR TEZGÝN" bütün yazýlarý için týklayýn...